Khúc tráng ca ngã ba Đồng Lộc

Vào những năm 1968, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) được ví như "tọa độ chết". Đây là huyết mạch giao thông quan trọng nhất để chi viện cho tiền tuyến miền Nam. Đế quốc Mỹ đã trút xuống đây hàng ngàn tấn bom đạn hòng cắt đứt con đường này.

Tại đây, có một tiểu đội nữ thanh niên xung phong gồm 10 cô gái, tuổi đời chỉ từ 17 đến 24, do chị Võ Thị Tần làm tiểu đội trưởng.

Trận chiến cuối cùng

Trưa ngày 24/7/1968, tiểu đội nhận lệnh ra san lấp hố bom sau một trận càn để thông đường cho xe qua. Các chị làm việc với tinh thần "máu có thể chảy, nhưng đường không thể tắc".

Đến khoảng 16h30, đợt bom thứ 15 trong ngày dội xuống. Một quả bom đã rơi trúng sát miệng hầm nơi các chị đang trú ẩn. Đất đá sụt lở, khói bụi mù mịt. Khi đồng đội chạy đến, tất cả đã hy sinh.

Những chi tiết xót xa

Người ta kể lại rằng, khi tìm kiếm các chị, đồng đội đã đào bới điên cuồng bằng tay không. Chín người được tìm thấy sớm, nhưng riêng chị Hồ Thị Cúc — người em út của đội — phải đến ngày thứ 3 mới thấy chị nằm sâu trong lòng đất, trong tư thế ngồi, tay vẫn cầm chiếc cuốc như đang sẵn sàng làm việc.

Nỗi đau ấy đã khiến nhà thơ Yến Thanh nghẹn ngào viết nên bài thơ "Cúc ơi":

"Tiểu đội đã về xếp một hàng ngang

Cúc ơi em ở đâu không về tập hợp?

Chín bạn quây quần đủ hết mặt

Nhỏ, Xuân, Hạ, Hường, Hợi, Rạng, Xuân, Xanh..."