KHÚC TRÁNG CA NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có những địa danh đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Ngã ba Đồng Lộc ở Hà Tĩnh là một nơi như thế.

Những năm cuối thập niên 1960, đây là điểm giao nhau của nhiều tuyến đường huyết mạch từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Hàng ngàn chuyến xe chở vũ khí, lương thực và bộ đội phải đi qua nơi này.

Đế quốc Mỹ hiểu rõ vai trò chiến lược của Ngã ba Đồng Lộc nên liên tục tập trung đánh phá với cường độ cực lớn nhằm cắt đứt tuyến chi viện của ta.

Bom đạn dội xuống ngày đêm.

Đất đá bị cày xới liên tục.

Nhiều người gọi nơi đây là “tọa độ chết”.

Cựu thanh niên xung phong Vương Thị Tường đến Đồng Lộc khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhiệm vụ của bà và đồng đội là san lấp hố bom, mở đường, dẫn xe qua trọng điểm và bảo đảm giao thông thông suốt.

Đó là công việc mà cái chết có thể đến bất cứ lúc nào.

Theo lời kể của bà, cuộc sống ở Đồng Lộc những ngày ấy vô cùng khắc nghiệt. Ban ngày máy bay Mỹ đánh phá liên tục. Ban đêm lực lượng thanh niên xung phong lại lao ra mặt đường sửa chữa.

Nhiều hôm vừa lấp xong hố bom thì bom lại rơi xuống.

Đất đá tung mù trời.

Khói bom phủ kín cả cánh rừng.

Nhưng không ai cho phép mình lùi bước.

Trong ký ức của Vương Thị Tường, hình ảnh các cô gái trong Tiểu đội 4, Đại đội 552 luôn hiện lên đầy xúc động. Họ phần lớn mới mười tám, đôi mươi — cái tuổi đáng lẽ được sống trong những ngày thanh bình bên gia đình và mái trường.

Nhưng chiến tranh đã khiến tuổi trẻ của họ gắn với cuốc xẻng, hầm trú ẩn và những cung đường đỏ lửa.

Bà kể rằng giữa mưa bom bão đạn, các cô gái Đồng Lộc vẫn giữ được sự lạc quan đáng kinh ngạc.

Họ hát giữa những lần báo động.

Họ động viên nhau vượt qua sợ hãi.

Họ coi việc giữ cho những đoàn xe ra tiền tuyến là nhiệm vụ thiêng liêng của tuổi trẻ.

Có lần, sau một trận bom dữ dội, nhiều đoạn đường bị vùi lấp hoàn toàn. Đơn vị của bà lập tức nhận lệnh ra hiện trường thông đường cho xe qua trước giờ quy định.

Máy bay Mỹ vẫn quần thảo trên đầu.

Bom nổ chậm còn nằm rải rác khắp nơi.

Nhưng các cô gái vẫn cúi mình xúc từng xẻng đất dưới làn bom.

Vương Thị Tường nhớ mãi hình ảnh những mái tóc còn dính đầy bụi đỏ nhưng ánh mắt ai cũng ánh lên quyết tâm.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968 trở thành ký ức đau đớn nhất trong cuộc đời bà.

Hôm ấy, sau nhiều đợt ném bom liên tiếp, Tiểu đội 10 cô gái Đồng Lộc vẫn ở lại hiện trường làm nhiệm vụ san lấp hố bom.

Khoảng cuối buổi chiều, một loạt bom nữa bất ngờ trút xuống.

Đất trời rung chuyển.

Khói lửa bao trùm cả khu vực.

Khi đồng đội chạy tới nơi, cả 10 cô gái đã anh dũng hy sinh dưới lòng đất.

Vương Thị Tường kể rằng khoảnh khắc ấy, nhiều người đã bật khóc.

Không ai tin rằng những cô gái vừa còn cười nói ít giờ trước đã mãi mãi nằm lại tuổi hai mươi.

Sự hy sinh của họ khiến cả tuyến lửa Đồng Lộc lặng đi.

Nhưng cũng từ đau thương ấy, ý chí chiến đấu càng trở nên mạnh mẽ hơn.

Bởi tất cả đều hiểu rằng:

Nếu tuyến đường này bị cắt đứt, chiến trường miền Nam sẽ thêm gian khó.

Nếu thế hệ trẻ không đứng lên, đất nước sẽ không thể có ngày thống nhất.

Sau chiến tranh, Vương Thị Tường nhiều lần trở lại Đồng Lộc.

Nơi từng là hố bom năm xưa giờ đã phủ xanh cây lá.

Tiếng xe tải ầm vang thay cho tiếng bom đạn.

Nhưng mỗi lần bước qua khu mộ 10 cô gái Đồng Lộc, bà vẫn không cầm được nước mắt.

Bởi ở nơi ấy không chỉ có đồng đội của bà.

Ở nơi ấy là cả một phần tuổi trẻ của dân tộc Việt Nam đã nằm lại.

Ngày nay, câu chuyện về Đồng Lộc không chỉ còn là ký ức chiến tranh.

Đó là bài học lớn về lý tưởng sống và trách nhiệm công dân.

Trong bối cảnh hiện nay, khi có những luận điệu xuyên tạc lịch sử hoặc cổ súy lối sống thực dụng, vô cảm, ký ức của những nhân chứng như Vương Thị Tường càng có ý nghĩa đặc biệt.

Bởi họ là những người đã trực tiếp sống trong chiến tranh, chứng kiến sự hy sinh của đồng đội và hiểu rõ giá trị của hòa bình.

Những câu chuyện ấy nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay rằng:

Độc lập dân tộc không phải điều tự nhiên có được.

Mỗi tấc đất hòa bình hôm nay đều được đánh đổi bằng máu và tuổi xuân của biết bao con người.

Tinh thần Đồng Lộc trong thời đại mới cần được tiếp nối bằng trách nhiệm học tập, lao động sáng tạo, giữ gìn sự thật lịch sử và góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh.

Bởi một dân tộc biết tri ân những người đã hy sinh cho mình sẽ là một dân tộc không bao giờ bị khuất phục.