Khúc tráng ca về mâm cơm chín chiếc bát và linh hồn bất diệt của Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ
Nỗi đau tận cùng và sự hy sinh vĩ đại của Mẹinh ra giữa vùng cát trắng Thanh Quýt (xã Điện Thắng Trung, Điện Bàn, Quảng Nam) vào năm 1904, Mẹ Nguyễn Thị Thứ mang dáng hình bé nhỏ của người phụ nữ quê nghèo nhưng lại gánh trên vai cả một chặng đường lịch sử máu và hoa của dân tộc. Trong những năm tháng đạn bom cày xới, khu vườn ở xóm Rừng của Mẹ trở thành một pháo đài thầm lặng. Mẹ cùng người con gái cả Lê Thị Trị kiên cường bám trụ, đào năm căn hầm bí mật, chăn đàn bò ngụy trang để chở che cho hàng trăm cán bộ, du kích. Đêm đêm, ngọn đèn chong leo lét bên bàn thờ nhà Mẹ không chỉ là ám hiệu bình yên cho cán bộ đi về, mà còn là ngọn lửa thắp lên niềm tin về một ngày đất nước thái bình. Thế nhưng, cái giá của độc lập phải đánh đổi bằng những khúc ruột đứt lìa. Hiếm có người mẹ nào trên thế gian phải chịu đựng bi kịch tận cùng như Mẹ, khi lần lượt đón nhận chín tờ giấy báo tử của chín người con trai. Đau đớn thay, chỉ trong vòng sáu năm chống Pháp (1948 - 1954), Mẹ mất đi năm người con. Lại bi phẫn nhường nào khi người con trai cả – chiến sĩ biệt động Lê Tự Chuyển – ngã xuống ngay trên cầu Rạch Chiếc vào lúc 9 giờ sáng ngày 30/4/1975, rực rỡ và bi tráng thiêu đốt sinh mệnh mình chỉ trước vài giờ đồng hồ khi cả nước trọn vẹn niềm vui thống nhất. Chẳng dừng lại ở đó, Mẹ còn phải nuốt nước mắt tiễn đưa con rể Ngô Tường và hai cô cháu ngoại (Ngô Thị Điểu, Ngô Thị Cúc) vào lòng đất. Gia đình bé nhỏ ấy đã hiến dâng trọn vẹn mười hai liệt sĩ cho giang sơn. Khi tuổi 80 cướp đi ánh sáng đôi mắt, bóng tối mịt mùng vẫn không thể dập tắt nỗi ngóng trông của người mẹ già. Trái tim người đời như vỡ vụn khi nhìn bức ảnh Mẹ lọ dọ ngồi trước mâm cơm cúng với chín chiếc bát, chín đôi đũa. Trong những đêm thiếp đi vì mỏi mòn, Mẹ khóc gọi tên từng đứa, thắp chín ngọn nến với niềm tin đau đáu: "Chín thằng chắc chắn có một thằng về". Khi một cựu chiến binh Hàn Quốc sững sờ quỳ xuống rơi lệ, hỏi vì sao Mẹ vẫn tiếp tục động viên các con ra trận sau bao mất mát tử sinh, Mẹ điềm tĩnh trả lời
Sinh ra giữa vùng cát trắng Thanh Quýt (xã Điện Thắng Trung, Điện Bàn, Quảng Nam) vào năm 1904, Mẹ Nguyễn Thị Thứ mang dáng hình bé nhỏ của người phụ nữ quê nghèo nhưng lại gánh trên vai cả một chặng đường lịch sử máu và hoa của dân tộc. Trong những năm tháng đạn bom cày xới, khu vườn ở xóm Rừng của Mẹ trở thành một pháo đài thầm lặng. Mẹ cùng người con gái cả Lê Thị Trị kiên cường bám trụ, đào năm căn hầm bí mật, chăn đàn bò ngụy trang để chở che cho hàng trăm cán bộ, du kích. Đêm đêm, ngọn đèn chong leo lét bên bàn thờ nhà Mẹ không chỉ là ám hiệu bình yên cho cán bộ đi về, mà còn là ngọn lửa thắp lên niềm tin về một ngày đất nước thái bình.
Thế nhưng, cái giá của độc lập phải đánh đổi bằng những khúc ruột đứt lìa. Hiếm có người mẹ nào trên thế gian phải chịu đựng bi kịch tận cùng như Mẹ, khi lần lượt đón nhận chín tờ giấy báo tử của chín người con trai. Đau đớn thay, chỉ trong vòng sáu năm chống Pháp (1948 - 1954), Mẹ mất đi năm người con. Lại bi phẫn nhường nào khi người con trai cả – chiến sĩ biệt động Lê Tự Chuyển – ngã xuống ngay trên cầu Rạch Chiếc vào lúc 9 giờ sáng ngày 30/4/1975, rực rỡ và bi tráng thiêu đốt sinh mệnh mình chỉ trước vài giờ đồng hồ khi cả nước trọn vẹn niềm vui thống nhất. Chẳng dừng lại ở đó, Mẹ còn phải nuốt nước mắt tiễn đưa con rể Ngô Tường và hai cô cháu ngoại (Ngô Thị Điểu, Ngô Thị Cúc) vào lòng đất. Gia đình bé nhỏ ấy đã hiến dâng trọn vẹn mười hai liệt sĩ cho giang sơn.
Khi tuổi 80 cướp đi ánh sáng đôi mắt, bóng tối mịt mùng vẫn không thể dập tắt nỗi ngóng trông của người mẹ già. Trái tim người đời như vỡ vụn khi nhìn bức ảnh Mẹ lọ dọ ngồi trước mâm cơm cúng với chín chiếc bát, chín đôi đũa. Trong những đêm thiếp đi vì mỏi mòn, Mẹ khóc gọi tên từng đứa, thắp chín ngọn nến với niềm tin đau đáu: "Chín thằng chắc chắn có một thằng về". Khi một cựu chiến binh Hàn Quốc sững sờ quỳ xuống rơi lệ, hỏi vì sao Mẹ vẫn tiếp tục động viên các con ra trận sau bao mất mát tử sinh, Mẹ điềm tĩnh trả lời bằng chân lý khắc cốt ghi tâm: "Không có gì quý hơn độc lập tự do" – nếu còn chiến tranh, các cháu của Mẹ sẽ lại nối bước lên đường.
Ngày 10 tháng 12 năm 2010, Mẹ khép lại vòng đời trần thế ở tuổi đại thọ 106. Được vinh danh Mẹ Việt Nam anh hùng ngay từ đợt đầu tiên (1994), sự hy sinh cao cả ấy đã đưa Mẹ trở thành nguyên mẫu tạc nên quần thể Tượng đài sừng sững tại núi Cấm (Tam Kỳ). Mẹ đã về với đất, nhưng dáng hình và khí phách của "người mẹ Quảng Nam" đã hóa thành dòng suối nguồn bất tận, là linh hồn vĩnh cửu tiếp thêm sức mạnh cho lớp lớp thế hệ mai sau.
