Khúc tráng ca về người mẹ vĩ đại-Tấm gương anh hùng Nguyễn Thị Thứ
Mẹ Nguyễn Thị Thứ (1904 – 2010) sinh ra tại thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Dữ liệu lịch sử từ cuốn sách do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành ghi nhận mẹ là tấm gương tiêu biểu nhất cả nước về sự hy sinh vô bờ bến trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ. Mẹ có tổng cộng 12 người con (11 trai và 1 gái). Toàn bộ lòng yêu nước của gia đình đã được chứng minh qua một con số đau thương nhưng kiên cường: mẹ hiến dâng cho Tổ quốc 9 người con trai, 1 người con rể và 2 cháu ngoại. Tất cả họ đều ngã xuống vì nền độc lập, tự do của dân tộc.
Theo tài liệu lưu trữ của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, nỗi đau xé lòng đầu tiên đến với mẹ vào ngày 18/6/1948 khi người con trai thứ hai là chiến sĩ giao liên Lê Tự Xuyến bị giặc Pháp bắn hy sinh ngay đầu làng. Nước mắt chưa kịp khô, chỉ vài tháng sau, mẹ tiếp tục nhận tin hai người con trai khác là Lê Tự Hàn (anh) và Lê Tự Hàn (em) lần lượt ngã xuống trên chiến trường. Những lá thư báo tử cứ thế dập dồn dội về mái nhà tranh cát trắng. Con gái duy nhất của mẹ là bà Lê Thị Trị chia sẻ trên Báo VnExpress rằng: "Mỗi lần nghe tin một đứa con hy sinh, mẹ cắn răng khóc thầm... thẫn thờ lặng im hoặc quẩn quanh trong vườn như người mê sảng".
Dù gánh chịu nỗi đau tột cùng, người mẹ Quảng Nam ấy vẫn kiên trung bất khuất. Tư liệu từ Tạp chí Học viện Lục quân nhấn mạnh, mẹ Thứ đã âm thầm đào 5 căn hầm bí mật ngay trong vườn nhà để nuôi giấu, bảo vệ an toàn cho hàng trăm lượt cán bộ, chiến sĩ giải phóng. Đêm đêm, mẹ thắp đèn chong ngồi dệt vải, làm tai mắt canh gác cho các cuộc họp quan trọng của lực lượng cách mạng nằm vùng. Bản thân con gái đầu của mẹ cũng tham gia du kích, nuôi giấu cán bộ và sau này cũng được nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Ngày 30/4/1975, đất nước hoàn toàn giải phóng, Bắc Nam sum họp một nhà. Tại gian nhà nhỏ, ngày vui lớn của dân tộc lại là ngày mẹ đối diện với sự trống vắng vĩnh viễn của 12 liệt sĩ trong gia đình. Sau ngày hòa bình, mỗi mâm cơm cúng giỗ hay bữa cơm thường nhật, mẹ Thứ vẫn lặng lẽ xếp thêm nhiều chiếc bát, đôi đũa như một thói quen tâm linh để chờ đợi các anh linh của con, cháu quay về quây quần bên mẹ. Ngày 17/12/1994, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã ký quyết định phong tặng danh hiệu danh dự Nhà nước Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Nguyễn Thị Thứ.
Mẹ Thứ qua đời năm 2010, hưởng thọ 106 tuổi. Tấm gương kiên cường, biến đau thương thành hành động của mẹ đã được khắc họa đậm nét trong tài liệu tuyên truyền của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Nam. Hình ảnh chân thực của mẹ cũng chính là nguyên mẫu cốt lõi để nhà nước xây dựng công trình Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng vĩ đại tại đỉnh núi Cấm, tỉnh Quảng Nam. Cuộc đời mẹ mãi mãi là biểu tượng vĩnh hằng của lòng yêu nước, một khúc tráng ca bất tử dệt nên trang sử vàng chói lọi của dân tộc.
