KHÚC TRÁNG CA VỀ NGƯỜI THẦY THUỐC MẶT TRẬN: CHÂN DUNG GIÁO SƯ, ANH HÙNG LAO ĐỘNG TÔN THẤT TÙNG
Lịch sử y học hiện đại Việt Nam ghi nhận những bước đột phá vĩ đại cứu sống hàng vạn sinh mạng, trong đó tên tuổi của Giáo sư, Anh hùng Lao động Tôn Thất Tùng mãi mãi sừng sững như một ngọn hải đăng rực rỡ. Sinh ra tại kinh đô Huế trong một gia đình quý tộc có truyền thống khoa bảng, ông sớm chọn con đường y nghiệp với một khát vọng bỏng cháy: đem tri thức khoa học đỉnh cao phục vụ đồng bào và đất nước đang chìm trong ách nô lệ. Khi còn là một sinh viên y khoa thực tập tại trường Đại học Y Dược Hà Nội dưới thời thuộc địa, sự bất công và thái độ khinh miệt của giáo sư người Pháp đối với sinh viên bản xứ không làm ông nhụt chí, mà ngược lại, đó là ngọn lửa thúc đẩy ông tự học hỏi, nghiên cứu với một ý chí thép.
Bước ngoặt vĩ đại làm thay đổi nền y học thế giới mang tên Tôn Thất Tùng chính là phương pháp cắt gan khô huyền thoại được công bố vào những năm 1930 và đầu thập niên 1940. Trước thời điểm đó, các phẫu thuật viên trên toàn cầu đều xem gan là cơ quan giàu mạch máu không thể can thiệp cắt bỏ vì nguy cơ chảy máu ồ ạt dẫn đến tử vong gần như tuyệt đối. Bằng sự kiên trì miệt mài trong phòng giải phẫu, tự tay ông bóc tách hàng ngàn lá gan để nghiên cứu chi tiết hệ thống mạch máu bên trong, từ đó sáng chế ra kỹ thuật thắt tĩnh mạch gan trước khi cắt nhu mô, rút ngắn thời gian phẫu thuật từ vài tiếng đồng hồ xuống còn vài phút và giảm tỷ lệ tử vong xuống mức thấp nhất. Phát minh chấn động này không chỉ làm bàng hoàng các viện hàn lâm y học châu Âu, mà còn vinh danh tên tuổi của nhà phẫu thuật người Việt Nam lên bản đồ y khoa thế giới như một nhà cách mạng vĩ đại trong phẫu thuật gan mật.
Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, Giáo sư Tôn Thất Tùng từ bỏ cuộc sống sung túc ở thành thị, gác lại mọi danh vọng cá nhân để mang theo dao mổ, bông băng lên chiến khu Việt Bắc. Tại những căn hầm dã chiến ẩm thấp, dưới ánh đèn dầu hắt hiu và sự rình rập của bom đạn địch, ông trực tiếp phẫu thuật cứu chữa cho hàng ngàn thương bệnh binh, đồng thời nghiên cứu các bệnh lý đặc thù của chiến tranh. Về sau, trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt, ông tiếp tục đảm nhận trọng trách Thứ trưởng Bộ Y tế, trực tiếp chỉ đạo mạng lưới y tế quân dân y chi viện cho chiến trường miền Nam, bảo vệ sức khỏe cho cán bộ và chiến sĩ.
Không chỉ là một nhà phẫu thuật lỗi lạc, ông còn là người thầy tận tụy, trực tiếp đào tạo nên nhiều thế hệ bác sĩ ngoại khoa xuất sắc cho đất nước, những người sau này tiếp tục nắm giữ các trọng trách lớn trong ngành y tế. Cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư Tôn Thất Tùng là một bản anh hùng ca rực rỡ về lòng nhân ái, trí tuệ siêu việt và tinh thần phụng sự vô điều kiện cho nhân dân, mãi mãi là niềm tự hào vô bờ bến của các thế hệ thầy thuốc Việt Nam muôn đời.
