Khúc vĩ cầm trên cánh đồng chết Chiêm Hóa

Người kể: Ông Hoàng Minh Tiến (Cựu bác sĩ quân y, Bệnh viện dã chiến 105)Năm 1965, khi cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ mở rộng ra miền Bắc, bệnh viện dã chiến của chúng tôi phải sơ tán sâu vào trong các hang đá thuộc huyện Chiêm Hóa, Tuyên Quang. Điều kiện cứu chữa thương bệnh binh lúc đó vô cùng thốn thiếu và ngặt nghèo. Không có điện, chúng tôi phải dùng đèn măng-sông hoặc đèn pin đeo trán để mổ. Thuốc gây mê, gây tê cạn kiệt, nhiều ca phẫu thuật cắt bỏ chân tay hoại tử cho chiến sĩ, chúng tôi phải thực hiện trong tình trạng bệnh nhân hoàn toàn tỉnh táo.Tôi nhớ mãi thương binh trẻ tên Nam, một chiến sĩ cao xạ mới mười tám tuổi, quê gốc Hà Nội. Nam bị trúng mảnh bom bi vào đùi phải, vết thương nhiễm trùng nặng, hoại tử bốc mùi và giải pháp duy nhất để cứu mạng sống của em là phải cưa chân. Khi tôi chuẩn bị dụng cụ, Nam nhìn thấy chiếc cưa y tế thì mặt tái mét. Em khóc, không phải vì sợ chết, mà vì em là sinh viên trường nhạc, em yêu đôi chân để đứng trên sân khấu, yêu cuộc sống tự do. Em bảo: "Bác sĩ ơi, không có thuốc mê, em chịu đau được, nhưng xin bác sĩ hãy cho em nghe một bản nhạc trước khi cưa, để em quên đi cái đau này".Lúc đó, trong hang quân y lấy đâu ra máy hát hay đài radio. May sao, anh y sĩ trẻ tên bình có mang theo một cây đàn violin cũ. Bình bước đến bên giường mổ của Nam, nâng cây đàn lên vai. Giữa không gian hang đá ẩm thấp, lạnh lẽo, nồng nặc mùi máu và thuốc sát trùng, tiếng đàn violin của Bình cất lên du dương, trong trẻo. Đó là giai điệu của bài hát "Người Hà Nội". Khi tiếng đàn vừa vang lên, tôi ra hiệu cho hộ lý giữ chặt người Nam và bắt đầu đường cưa đầu tiên vào xương thịt em.Mồ hôi Nam vã ra như tắm, răng em nghiến chặt vào chiếc khăn bọc gạc đến chảy cả máu, hai bàn tay cào rách cả tấm ga giường hoen ố. Nhưng đôi mắt em không nhắm lại, em nhìn chằm chằm lên trần hang, tai hướng về phía tiếng đàn, miệng mấp máy hát theo giai điệu một cách đứt quãng. Tiếng đàn lúc trầm, lúc bổng, hòa cùng tiếng thở dốc, tiếng rên rỉ kìm nén của người thương binh và tiếng cưa sột soạt chạm vào xương. Đó là một khúc nhạc bi tráng nhất mà tôi từng được nghe trong đời quân y của mình. Ca mổ thành công, Nam giữ được mạng sống. Nhiều năm sau chiến tranh, tôi gặp lại Nam, em giờ là một người thầy giáo dạy nhạc, đi lại bằng chiếc chân giả. Em ôm lấy tôi và bảo: "Tiếng đàn đêm đó trong hang đá đã sinh ra em một lần nữa, nó mạnh hơn cả mọi loại thuốc tê trên đời".