Khúc vĩ thanh bên dòng kênh Chống Mỹ

Vào những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, xã Tân Thạnh (địa bàn thuộc huyện An Minh, vùng Miệt Thứ) là một trong những vành đai đỏ bao bọc, bảo vệ an toàn cho vùng căn cứ cách mạng U Minh Thượng. Địch xem nơi đây là "cái gai trong mắt" nên liên tục đóng bốt kìm kẹp, huy động các đội xuồng máy tốc độ cao chở đại liên điên cuồng càn quét dọc các tuyến kênh rạch nhằm san phẳng xóm làng.

Năm 1969, bác Ba Đém khi ấy là Đội trưởng Đội du kích xã Tân Thạnh, chỉ huy một lực lượng mỏng nhưng cực kỳ tinh nhuệ và am hiểu địa hình sông nước. Nhận thấy địch thường xuyên cậy thế hỏa lực mạnh để mở đường qua những cung chèo hẹp, bác Ba Đém đã bàn với ban chỉ huy huy động nhân dân bí mật chặt cây tràm già làm cọc ngầm đóng dưới lòng sông, biến những đoạn kênh vô danh thành các "tuyến kênh chống Mỹ".

Trận chiến oanh liệt nhất diễn ra vào mùa mưa năm 1970. Một đại đội lính ngụy hung hãn đi xuồng sắt mở trận càn lớn từ hướng chi khu Thới Bình đánh tạt sang. Đạn vạch đường từ súng đại liên của địch bắn xối xả lên các vạt rừng tràm ngập nước để uy hiếp tinh thần quân ta.

Nén lòng căm thù, bác Ba Đém ra hiệu cho các chiến sĩ ngâm mình dưới bùn lầy, ngậm ống sậy thở bí mật chờ đợi. Khi chiếc xuồng chỉ huy của giặc lọt thỏm vào khúc cua hẹp và bị khựng lại do vướng phải cọc ngầm dưới lòng kênh, bác Ba Đém lập tức giật kíp nổ quả mìn tự chế (lấy từ bom lép của địch). Một tiếng nổ long trời lở đất hất tung toán lính đi đầu xuống sông sình lầy.

Từ các công sự lộ thiên ngụy trang bằng cỏ lác, bác Ba Đém cùng anh em du kích đồng loạt trồi lên nổ súng đánh vỗ mặt. Sự xuất hiện bất ngờ và tinh thần dũng cảm vô song của các chiến sĩ Tân Thạnh đã khiến quân địch hoảng loạn, giẫm đạp lên nhau tháo chạy, bỏ lại hàng chục khẩu súng và phương tiện chiến đấu. Trận phục kích chớp nhoáng bảo vệ vẹn nguyên vùng hành lang trú quân, giữ vững mạch máu thông tin của căn cứ.

Chiến tranh lùi xa, xã Tân Thạnh cũ dù đã thay đổi địa giới hành chính và sáp nhập, nhưng ký ức về những dòng kênh chống Mỹ và tinh thần quật khởi của những người con Miệt Thứ như bác Ba Đém vẫn mãi là một mốc son chói lọi trong lịch sử quê hương.