KHÚC VĨ THANH BÊN DÒNG THẠCH HÃN

KHÚC VĨ THANH BÊN DÒNG THẠCH HÃN

Trong căn phòng nhỏ của ông nội tôi, có một góc trang trọng treo những tấm huân chương và một bức ảnh đen trắng đã ố vàng theo năm tháng. Trong ảnh là một chàng lính trẻ, gương mặt sạm khói súng nhưng nụ cười lại rạng rỡ lạ thường, tay ôm chặt khẩu súng trường giữa khung cảnh đổ nát của Thành cổ. Đó là bác Thành người đồng đội thân thiết nhất của ông tôi thời chiến đấu tại Quảng Trị. Tôi đã nghe tên bác hàng nghìn lần qua lời kể của ông, nhưng phải đến buổi chiều tháng Tư lịch sử vừa qua, tôi mới thực sự được gặp lại "người lính trong ảnh" ấy bằng xương bằng thịt.

Buổi chiều hôm đó, nắng vàng hanh hao trải dài trên sân, một ông lão tóc bạc phơ, dáng đi hơi khập khiễng nhưng đôi mắt vẫn giữ vẻ cương nghị bước vào nhà tôi. Vừa nhìn thấy khách, ông nội tôi bỗng sững người, chiếc tách trà trên tay suýt rơi xuống sàn. Hai người già lặng đi vài giây rồi bỗng ôm chầm lấy nhau, nức nở như những đứa trẻ.

"Thành! Cậu còn sống thật sao Thành ơi? Tôi cứ ngỡ cậu đã nằm lại dưới dòng Thạch Hãn rồi!" Tiếng ông nội nghẹn lại trong niềm hạnh phúc vỡ òa.

Hóa ra, sau trận chiến khốc liệt năm 1972, bác Thành bị thương nặng, thất lạc đơn vị và được người dân địa phương cứu sống. Do mất giấy tờ và bị thương tật, bác mất liên lạc với gia đình và đồng đội suốt mấy mươi năm. Nhờ một chương trình tìm kiếm trên truyền hình, bác mới tìm lại được địa chỉ của ông tôi.

Ngồi bên chén trà sen thơm ngát, tôi lặng lẽ quan sát bác Thành. Bàn tay bác đầy những vết sẹo chai sần chứng tích của một thời "máu và hoa". Giọng bác trầm ấm, đưa chúng tôi ngược dòng thời gian về với 81 ngày đêm đỏ lửa. Bác kể về những đêm vượt sông Thạch Hãn dưới làn mưa bom bão đạn, nơi mà ranh giới giữa cái sống và cái chết chỉ mỏng manh như một sợi tóc. Bác bảo: “Lúc đó, bọn bác chẳng ai kịp nghĩ đến sợ hãi. Trong đầu chỉ có một ý nghĩ duy nhất: Phải giữ bằng được Thành cổ, dù có phải hóa thân vào lòng đất mẹ.”

Nhìn vào đôi mắt sâu thẳm của bác, tôi không còn thấy những con số khô khan trong sách giáo khoa lịch sử nữa. Thay vào đó là hình ảnh những người lính chia nhau mẩu lương khô thấm nước mưa, nhường nhau ngụm nước cuối cùng trong chiếc bình tông bẹp dúm. Đó là một thứ tình đồng chí cao cả, một lý tưởng rực cháy của những chàng trai mười tám, đôi mươi sẵn sàng "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Trước khi ra về, bác Thành khẽ xoa đầu tôi, đôi bàn tay thô ráp nhưng ấm áp lạ thường. Bác nói khẽ: “Cháu ạ, chiến tranh là điều chẳng ai mong muốn. Bác và ông cháu cầm súng là để sau này các cháu được thong dong cầm bút. Đừng bao giờ quên dưới chân chúng ta là xương máu của cha ông, nhưng cũng đừng chỉ sống trong quá khứ. Hãy dùng tri thức để xây dựng đất nước này mạnh mẽ hơn, để không bao giờ dân tộc mình phải chịu cảnh lầm than thêm một lần nào nữa.”

Cuộc gặp gỡ với bác Thành đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của tôi. Lịch sử không phải là điều gì đó quá xa vời hay nằm lại trong những bảo tàng tĩnh lặng. Lịch sử hiện hữu trong hơi thở, trong nụ cười và cả những vết sẹo trên thân thể những người anh hùng đời thường như bác.

Khi bóng bác khuất dần sau ngõ, tôi vẫn thấy ông nội đứng nhìn theo, đôi mắt rưng rưng. Tôi hiểu rằng, hòa bình hôm nay chính là một bản giao hưởng hào hùng được viết nên từ những nốt nhạc mang tên "hy sinh". Và nhiệm vụ của thế hệ tôi là phải giữ gìn và viết tiếp những chương mới tươi sáng cho bản giao hưởng ấy.