Khước Từ Chức Tước, Dạy Học Và Nghiên Cứu
Sau khi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Pháp năm 1934 và trở về nước năm 1935, Nguyễn Văn Huyên được chính quyền bảo hộ mời tham gia bộ máy cai trị với những chức vụ quan trọng, nhưng ông đã từ chối làm quan. Thay vào đó, ông chọn con đường dạy học tại Trường Bưởi (nay là Trường THPT Chu Văn An) và chuyên tâm nghiên cứu tại Viện Viễn Đông Bác Cổ, đồng thời tích cực tham gia Hội Truyền bá Quốc ngữ để đấu tranh nâng cao dân trí.
Việc từ chối danh vọng và quyền lực trong bộ máy thực dân để chọn cuộc sống của một nhà giáo, nhà nghiên cứu đã chứng minh tinh thần yêu nước thầm lặng và sự trong sạch của Nguyễn Văn Huyên. Thời gian này, ông tập trung nghiên cứu, cho ra đời nhiều công trình giá trị về văn hóa Việt Nam như Văn minh nước Nam, Sự thờ phụng thần thánh ở nước Nam, góp phần to lớn vào việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Con đường ông chọn là sự chuẩn bị cần thiết cho việc gánh vác trách nhiệm lớn hơn khi đất nước giành được độc lập.
