KÍ ỨC THỜI HOA LỬA
I. Ngày tôi ra trận
Tôi nhập ngũ mùa thu năm 1971. Lúc ấy, tôi vừa tròn hai mươi. Quê tôi ở ven sông Đáy, nhà có mẹ già và một đứa em còn đi học. Ngày lên đường, mẹ không khóc. Bà chỉ dặn:
— Ra ngoài ấy, con nhớ giữ lấy mình.
Tôi mang theo lời dặn ấy suốt những năm chiến tranh, như mang theo một lá bùa.
Đơn vị tôi là phòng không. Nghe thì oai, nhưng thực ra những ngày đầu, chúng tôi chủ yếu học cách… chờ. Chờ máy bay, chờ lệnh, chờ đến lượt mình được bắn. Giữa những giờ chờ đợi dài dằng dặc, tôi mới hiểu chiến tranh không phải lúc nào cũng ầm ầm tiếng nổ. Nó bắt đầu từ sự căng thẳng kéo dài đến mỏi mệt.
II. Những đêm không ngủ
Cuối năm 1972, chúng tôi được lệnh cơ động về bảo vệ Hà Nội. Thành phố lúc ấy vừa quen vừa lạ. Ban ngày vẫn có người đi làm, trẻ con đi học. Nhưng đêm xuống, tất cả chìm trong bóng tối, chỉ còn tiếng còi báo động và ánh lửa phòng không rạch ngang bầu trời.
Tôi là trắc thủ radar. Công việc của tôi là nhìn vào màn hình, tìm những chấm sáng báo hiệu máy bay địch. Có những đêm, mắt tôi cay xè vì không dám chớp. Chỉ cần chậm vài giây, hậu quả phía dưới sẽ không thể lường được.
Có lần, giữa hai đợt bom, tôi nghe thấy tiếng hát khe khẽ sau lưng. Là thằng Lợi — lính nạp đạn — đang hát một bài dân ca. Giọng nó run, không phải vì lạnh, mà vì sợ. Nhưng nó vẫn hát. Chúng tôi hiểu, đó là cách nó giữ mình khỏi hoảng loạn.
III. Hoa lửa trên bầu trời
Đêm 26 tháng 12 năm 1972, bầu trời Hà Nội như bốc cháy.
B-52 vào dày đặc. Trên màn hình radar, những chấm sáng nối nhau như một đàn cá lớn. Khi tên lửa rời bệ, cả trận địa rung lên. Tôi nín thở theo dõi đường bay, tim đập mạnh đến mức tưởng như người bên cạnh cũng nghe thấy.
Rồi một vệt sáng biến mất.
Tiếng nổ vọng về, trầm và sâu. Trên cao, một khối lửa khổng lồ bùng lên, rơi chậm chạp xuống phía xa. Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy hoa lửa — đẹp đến nghẹt thở, và đau đến thắt lòng, vì tôi biết để có khoảnh khắc ấy, bao nhiêu sinh mạng đã được đặt cược.
Đêm đó, chúng tôi bắn đến kiệt sức. Có đồng đội ngã xuống ngay bên bệ phóng. Không kịp đưa đi đâu cả. Chúng tôi chỉ phủ tạm tấm tăng, rồi lại quay về vị trí. Chiến tranh không cho phép người ta dừng lại để đau buồn.
IV. Người không trở về
Sau chiến dịch, tôi mới biết thằng Lợi đã hy sinh trong một đợt bom khác, khi đang cơ động trận địa. Nó chưa kịp gửi lá thư cuối cùng về quê. Lá thư ấy, sau này tôi thay nó mang về, trao cho mẹ nó. Bà không hỏi gì nhiều, chỉ lặng lẽ cầm lấy, rồi quay vào trong nhà.
Có những người lính như thế — đi qua đời nhau rất nhanh, nhưng ở lại trong kí ức thì rất lâu.
V. Ngày hòa bình
Sáng 30 tháng 12, khi còi báo yên vang lên, tôi bước ra khỏi hầm. Bầu trời xanh lạ lùng. Yên tĩnh đến mức tôi thấy sợ. Tôi quen với tiếng động rồi, quen với việc lúc nào cũng phải căng mình.
Hòa bình đến không ồn ào. Nó đến trong sự mệt mỏi, trong những gương mặt hốc hác nhưng nhẹ nhõm. Chúng tôi nhìn nhau, cười mà nước mắt cứ chảy.
VI. Trở về
Nhiều năm sau, tôi rời quân ngũ, trở về làm một người bình thường. Tôi lập gia đình, có con, có cháu. Cuộc sống cuốn đi rất nhiều thứ, nhưng không cuốn được thời hoa lửa ra khỏi tôi.
Mỗi lần nghe tiếng sấm, tim tôi vẫn giật mình. Mỗi lần nhìn pháo hoa, tôi lại nhớ đến bầu trời Hà Nội năm ấy. Và mỗi lần thấy bầu trời yên bình, tôi lại nghĩ đến những người bạn không kịp già.
Chiến tranh đã lùi xa. Nhưng kí ức thì không. Nó nằm đó, lặng lẽ, nhắc tôi sống cho tử tế, cho xứng đáng với những năm tháng đã cháy lên rực rỡ và đau đớn như hoa lửa.
