Kỉ vật chiến tranh của liệt sĩ Bùi Đức Hưng và khát vọng hòa bình

Tôi về khu 7 xã Hương Nộn, huyện Tam Nông, quê hương của liệt sĩ Bùi Đức Hưng - người có kỉ vật chiến trường được một nhóm Cựu chiến binh Mỹ thuộc Quỹ Development Op Vietnam Endeavors (D.O.V.E) trao trả. Điều khiến tôi quan tâm nhất là thời gian, không gian, khoảng cách xa xôi, tuổi đã xế chiều, động cơ nào khiến người lính Mỹ giữ kỉ vật của đối phương, tổ chức của những cựu chiến binh Mỹ liên quan đến chiến tranh ở Việt Nam phải quay lại, tìm về?!

Thư của người cựu chiến binh Mỹ tên là John Wast, nguyên là trung sĩ tham chiến tại chiến trường Miền Nam, ủy nhiệm cho nhóm cựu binh của quỹ D.O.V.E có chi nhánh tại ToLeDo thuộc bang ohio nơi Wast đang sống có nhan đề "Trân trọng kỷ niệm về Bùi Đức Hưng- một lời cầu xin hòa bình của một cựu chiến binh”.

Thư của JohnWast viết: "Liệt sĩ Bùi Đức Hưng đã hy sinh trong một lần tham gia trận đánh khốc liệt kéo dài ba ngày đêm vào cứ điểm A-239 của Mỹ diễn ra cuối tháng 8 năm 1968 thuộc địa phận Đức Lập, tỉnh Buôn Mê Thuột, gần biên giới Cam Pu Chia". Sau trận đánh, nhằm thu thập thông tin, Jon Wast đã để ý đến một chiếc mũ nằm trên mặt đất rồi quyết định lấy và mang theo về Mỹ như một sự gợi nhớ về khoảng thời gian ở Việt Nam.

Đó là một chiếc mũ cối mang trên mình mười một vết đạn, mảnh bom, miểng pháo to nhỏ khác nhau, và nhiều vết trầy xước. Nhiều mảng vải bọc đã bong, tróc song như những nỗi đau mất mát của chiến tranh, tất cả lặn vào trong để vẫn vẹn nguyên hình hài, sự cứng cỏi, vững vàng của chiếc mũ. Kỉ vật chiến trường với đầy đủ chóp mũ, vành mũ, quang cheo, quai mũ, khuyên gắn ngôi sao chỉ đường dẫn lối. Chiêm ngưỡng kỉ vật chiến trường - một chiếc mũ đội đầu, diện tích nhỏ bé vậy mà mang bao vết đạn, bom với đủ kích cỡ, hình thù ta mới hiểu sự tàn khốc, huỷ diệt của chiến tranh đã tính tới từng mi li mét. Vượt lên tất cả sự huỷ diệt ấy, vành mũ bên trong hiện hữu nét khắc tài hoa một cánh chim bồ câu sải khát vọng hòa bình, bên dưới khắc chìm dòng chữ Bùi Đức Hưng. Một bên khắc cây dừa toả bóng vươn cành, vẫy gió. Thông điệp trên vành mũ và sự hủy diệt của bom đạn trên thân mũ tương phản khoảng lặng giữa chiến tranh và hòa bình, khát vọng vươn tới chân thiện mỹ của chính nghĩa và hủy diệt vô nhân đạo của phi nghĩa. Thời gian vắt qua thiên niên kỷ. Không gian cách nửa vòng trái đất, thế giới đổi thay với bao biến động thăng trầm song ký ức của những người từng giáp mặt thời khắc của sự sống và cái chết, khốc liệt của đạn bom, vẫn vẹn nguyên. JohnWast đã may mắn trở về nhưng sống những tháng ngày không thanh thản.

Sự hiện hữu của chiếc mũ trên đất Mỹ, trong nhà của Wast như một chứng nhân của lịch sử, một chân lí của khách quan, khẳng định sự hy sinh mất mát dù có phải hơn thế nhưng để cánh chim hòa bình tung cánh trong trời biếc của độc lập, mây lành của tự do đó là điều tất yếu. Nét khắc mềm mại, uyển chuyển, tinh tế, tài hoa, thông điệp về khát vọng hòa bình thôi thúc, buộc JohnWast phải làm là tìm để trao lại kỉ vật này cho gia đình chủ nhân của chiếc mũ.

Một kỉ vật chứa đựng quá nhiều giá trị nhân văn có giá trị thức tỉnh: Động lực nào để người lính ở bên kia chiến tuyến tài hoa, nhân văn, có thể vượt qua sự khốc liệt của chiến tranh? Đối đầu với kẻ thù mạnh hơn mình nhiều lần về bom đạn? Chiến thắng kẻ thù trang bị đến tận răng? Trong môi trường khắc nghiệt giữa sự sống và cái chết, vẫn lạc quan giữ cho tâm hồn trong trẻo để sống và chiến đấu?!

Tổ chức D.O.V.E được thành lập bởi những người cựu binh từng tham chiến tại chiến trường Việt Nam sống ở Mỹ. Chi nhánh ở ToLeDo, nơi JohnWast sống đã tiếp nhận đề nghị của JohnWast nếu tìm được địa chỉ người khắc trên mũ sẽ trao trả chiếc mũ về cho cho thân nhân. Từ nguyện vọng ấy, Nguyễn Đỗ - người Việt Nam đến Mỹ vào năm 1974 thành viên của quỹ, được quỹ D.O.V.E uỷ thác đã tìm thấy gia đình liệt sĩ Bùi Đức Hưng qua bà Nguyễn Thị Tiến, nguyên sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, cán bộ Nhà bảo tàng Quân khu IV. Sau nhiều lần liên lạc, được sự đồng ý của gia đình liệt sĩ, lễ đón nhận kỷ vật chiến trường của liệt sỹ Bùi Đức Hưng đã chính thức diễn ra vào ngày 14-1-2014. Được Quỹ uỷ thác, Nguyễn Đỗ và ba người cựu binh quốc tịch Mỹ đã từng đến Việt Nam gồm: Fret Grim, công binh thuộc sư đoàn của Mỹ ở Quảng Ngãi năm 1968; John Abbey ở PerrysBurg từng đóng quân ở Đà Nẵng năm 1969 với tiểu đoàn gián điệp của tập đoàn cứ điểm Abbey; Daniel Gregg người Ann Arbor Ml nguyên là lính của một đơn vị kị binh Amored Cavalry ra nhập sư đoàn In Fantry thứ 25 ở Tây Ninh từ năm 1969 đến 1970 đã mang chiếc mũ sang Việt Nam trao trả.

Tham dự buổi lễ trang trọng này có lãnh đạo của Liên hiệp Hữu nghị tỉnh, lãnh đạo huyện Tam Nông, các cơ quan đoàn thể của xã Hương Nộn, thân nhân gia đình liệt sĩ cùng đông đảo các tầng lớp nhân dân. Điều mà những cựu chiến binh Mỹ lo lắng khi đến Việt Nam là tâm trạng chung khi DanienGret bộc bạch: "Tôi không biết mình mong đợi điều gì, tôi luôn ngạc nhiên ở sự nồng ấm của người Việt Nam đối xử với người Mỹ. Nhưng là một người lính cũ, tôi hơi lo lắng về việc gặp gỡ với gia đình người lính Việt Nam. Đó là sự tình cờ khi chiếc mũ cứng người lính Việt Nam có tên tìm đến chỗ chúng tôi. Đó là trách nhiệm của chúng tôi phải trả chiếc mũ trong tinh thần hòa bình và hòa giải".

Và như một sự sám hối muộn mằn, JohnWats đã viết sau những đắn đo gần nửa thế kỉ với tất cả sự chân thành, khâm phục về lòng dũng cảm khi đối mặt, chứng kiến sự hy sinh anh hùng của người lính Bùi Đức Hưng sau ba ngày đối mặt. Được ủy nhiệm sang trao trả, John Anbbey đã nói: “Đó là thứ đáng làm, tôi đã có vô số thời gian với các cựu chiến binh khác để cố gắng hàn gắn vết thương chiến tranh. Nhưng việc quay trở lại Việt Nam với các cựu chiến binh khác đã cho tôi ý thức lớn hơn về hòa bình và hòa giải quá khứ”.

Trở lại ngôi làng của liệt sĩ, nằm ven bờ sông Thao dọc theo quốc lộ 32 yên ả, thanh bình như bao làng quê của vùng trung du Đất Tổ. Những quả đồi nắng gió, những vườn chè, nương cọ, đầm sen, nhà ngói, mái bằng cao tầng ẩn hiện trong các vườn cây trái xum xuê. Hệ thống trường học, trạm xá, trung tâm cụm xã chuẩn hóa. Đường nhựa, bê tông, kênh, mương, thuỷ lợi nội đồng kiên cố hóa. Những cánh đồng trĩu hạt, bưởi Diễn, táo, vải, hoa nhài dần thay thế các cây trồng truyền thống. Phương thức sản xuất mới đã và đang hiện hữu trong cung cách làm ăn của xã nông thôn mới ta mới hiểu sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ đã và đang mang lại sự ấm no cho mỗi mái nhà, sự phồn vinh cho mỗi cộng đồng, quê hương, đất nước.

Tìm về gia đình ông Bùi Đức Dục, người có trách nhiệm thay mặt gia tộc thờ cúng liệt sĩ Bùi Đức Hưng, ta không khỏi bồi hồi, xúc động. Trên bàn thờ tổ tiên, Bằng Tổ quốc ghi công, bức ảnh liệt sĩ lồng trong khung kính, bên cạnh là chiếc hộp mi ca trong suốt đựng chiếc mũ cối - kỉ vật chiến tranh trở về từ nước Mỹ. Theo ông Bùi Văn Điệp, người đại diện cho dòng họ, liệt sĩ Bùi Đức Hưng là con, cháu một dòng họ có nhiều người có công trong quá trình dựng nước và giữ nước. Một chi nhánh không lớn ở Hương Nộn nhưng có tới bốn đại tá cống hiến, trưởng thành trong các lực lượng vũ trang. Sinh trưởng trong một gia đình, dòng họ giầu lòng yêu nước, bố mẹ mất sớm, tuổi thơ của Bùi Đức Hưng phải đi ở chịu bao cay đắng tủi nhục của người dân mất nước. Cách mạng tháng Tám thành công, ông như chim xổ lồng tham gia các hoạt động xã hội, được đi học, tham gia dạy bình dân học vụ, rồi thoát li làm việc tại lâm trường Tam Thắng. Năm 1966, khi đế quốc Mỹ mở rộng cuộc chiến tranh leo thang ra miền Bắc, theo tiếng gọi của non sông, ông lên đường nhập ngũ để lại hậu phương người vợ trẻ và con thơ. Sau những tháng ngày huấn luyện gian khổ, ông lên đường vào Nam chiến đấu. Trong một trận chiến đấu không cân sức, ông đã hiến dâng tuổi thanh xuân cao đẹp nhất của mình cho độc lập tự do của Tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân, lý tưởng cao đẹp nhất trên đời - đấu tranh giải phóng loài người. Người vợ thân yêu nhất của ông cùng người con gái bé bỏng cũng đã vĩnh viễn ra đi để hôm nay không còn có mặt trong buổi lễ trọng thể này. Tất cả đã hóa thân vào bất tử để cho sông núi trường tồn, đất nước thanh bình hội nhập và phát triển. Điều quan trọng hơn cả là những người lính Mỹ ở bên kia chiến tuyến tuổi cao sức yếu đã sám hối, cầu xin hòa bình, cùng nhân dân yêu chuộng hòa bình tiến bộ trên thế giới nói chung, ở Mỹ nói riêng chung tay, góp sức, làm hết sức mình để sửa chữa sai lầm, khỏa lấp đau thương mất mát, hàn gắn vết thương chiến tranh, hòa giải giữa hai dân tộc.

Kỉ vật chiến tranh được phía Mỹ trao trả cho Việt Nam và xuất hiện trong những năm gần đây ngoài việc tiếp lửa truyền thống, thức tỉnh lương tri nhân loại, cảnh báo nguy cơ chiến tranh còn mang thông điệp khát vọng hòa bình. Tiếp theo nhật ký của các anh hùng liệt sĩ: Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thùy Trâm, Khát vọng sống và yêu của liệt sĩ Bùi Kim Đỉnh, chiếc mũ của liệt sĩ Bùi Đức Hưng đã minh chứng sâu sắc cho lòng yêu nước, khát vọng sống, yêu hòa bình, độc lập tự do, ấm no hạnh phúc. Để phấn đấu cho mục tiêu lý tưởng cao đẹp ấy, cả dân tộc, từng cá nhân, mỗi gia đình, dòng họ hãy đoàn kết chung tay gắng sức gìn giữ sự độc lập tự do mà các chiến sĩ đã hy sinh làm nên.

Trước sự kiện nhà cầm quyền Trung Quốc ngang ngược hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép vào vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam đã và đang làm cho biển Đông dậy sóng. Khát vọng hòa bình một lần nữa đặt dân tộc Việt Nam sẵn sàng đương đầu, không chịu khuất phục trước bất kỳ thế lực nào dù chúng hung bạo đến đâu.