Kiến trúc sư trưởng của cuộc cách mạng Viễn thông Việt Nam
Trong dòng chảy đổi mới của đất nước cuối thế kỷ XX, có những quyết định lịch sử đã làm thay đổi hoàn toàn diện mạo nền kinh tế. Một trong những mốc son chói lọi nhất thuộc về ngành Bưu chính - Viễn thông, với dấu ấn sâu đậm của Anh hùng Lao động Đặng Văn Thân (1932 – 2023) — Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Cục trưởng Tổng cục Bưu điện. Ông chính là người kiến tạo nên chiến lược "đi thẳng vào công nghệ hiện đại", đưa hạ tầng thông tin Việt Nam lột xác thần kỳ.
Từ người chiến sĩ vô tuyến đến tầm nhìn vượt thời đại Sinh ra tại vùng đất Bến Tre giàu truyền thống cách mạng, ông Đặng Văn Thân (thường được gọi với tên thân thương là Bác Bảy Thân) tham gia kháng chiến từ sớm. Sau năm 1954, ông tập kết ra Bắc, theo học Đại học Bách khoa Hà Nội rồi được cử sang Liên Xô đào tạo bài bản về kỹ thuật vô tuyến điện.
Nhờ nền tảng tri thức vững chắc cùng tư duy thực tiễn sắc bén, ông lần lượt kinh qua nhiều vị trí công tác và chính thức đảm nhiệm trọng trách Tổng Cục trưởng Tổng cục Bưu điện vào năm 1987 — thời điểm đất nước vừa bước vào công cuộc Đổi mới.
Quyết sách lịch sử: Bỏ qua công nghệ trung gian, đi thẳng vào số hóa
Cuối thập niên 1980, Việt Nam rơi vào khủng hoảng kinh tế, bị bao vây cấm vận. Mạng lưới viễn thông khi đó vô cùng lạc hậu, chủ yếu sử dụng tổng đài cơ điện và dây trần cũ kỹ. Việc liên lạc trong nước đã khó, kết nối ra quốc tế lại càng gian nan.
Đứng trước nguy cơ tụt hậu, Tổng Cục trưởng Đặng Văn Thân đã đưa ra một quyết định dũng cảm, mang tính lịch sử: Bỏ qua công nghệ bán dẫn trung gian, đi thẳng vào công nghệ điện tử số (Digital), sợi quang và vệ tinh.
Đây là một nước đi vô cùng táo bạo khi ngân sách Nhà nước lúc bấy giờ gần như trống rỗng. Để thực hiện khát vọng đó, ông cùng tập thể lãnh đạo Tổng cục Bưu điện đã sáng tạo ra những cơ chế tài chính đột phá:
"Lấy ngoài nuôi trong": Tận dụng tối đa doanh thu từ dịch vụ viễn thông quốc tế để tái đầu tư xây dựng hạ tầng trong nước mà không xin ngân sách.
Tín dụng thương mại & Hợp tác quốc tế: Dũng cảm đứng ra tự vay vốn tín dụng thương mại từ các tập đoàn nước ngoài, đồng thời ký kết các hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) linh hoạt với các tập đoàn lớn (như Telstra của Australia). Nhờ đó, Việt Nam vừa có vốn, vừa tiếp thu được công nghệ tiên tiến nhất thế giới như tổng đài số Alcatel, Siemens, trạm vệ tinh mặt đất và đường cáp quang Bắc - Nam.
Di sản để lại cho kỷ nguyên số
Nhờ chiến lược "đi tắt đón đầu" kỳ diệu ấy, chỉ trong vòng một thập kỷ (1986 – 1996), ngành Viễn thông Việt Nam đã bứt phá từ vị trí lạc hậu trở thành một trong những quốc gia có tốc độ phát triển viễn thông nhanh nhất thế giới. Quan trọng hơn, chính hạ tầng viễn thông số hóa vững chắc do ông Đặng Văn Thân đặt nền móng đã giúp Việt Nam chính thức kết nối Internet toàn cầu vào năm 1997, mở ra kỷ nguyên công nghệ thông tin và kinh tế số rực rỡ cho đất nước.
Năm 2000, ông Đặng Văn Thân vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới cùng Huân chương Độc lập hạng Nhất.
Cuộc đời của Bác Bảy Thân là tấm gương sáng ngời về bản lĩnh của người lãnh đạo: dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung của Tổ quốc. Tầm nhìn chiến lược và di sản của ông mãi là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ công nghệ - viễn thông Việt Nam trên con đường vươn tầm thế giới.
