Kiều Ngọc Luân – người chỉ huy nhiều lần đứng ở nơi ác liệt nhất

Trong mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị trở thành nơi thử thách khắc nghiệt đối với những người lính trẻ. Từ những cánh đồng, làng mạc quanh Triệu Phong đến Thành Cổ Quảng Trị, các đơn vị phải liên tục cơ động, chốt giữ và chống những đợt phản kích mạnh. Trong số những người đã để lại dấu ấn đặc biệt ở chiến trường ấy có Đại úy, liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Kiều Ngọc Luân, nguyên Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 64, Sư đoàn 320B. Ông sinh năm 1942 tại Bình Sơn, Quảng Ngãi và hy sinh ở Quảng Trị khi mới 30 tuổi.

Tháng 9/1971, Trung đoàn 64 được thành lập. Kiều Ngọc Luân giữ nhiệm vụ trợ lý tác chiến của Tiểu đoàn 9. Đến cuối tháng 5/1972, đơn vị bắt đầu hành quân vào chiến trường. Đoàn quân vượt qua nhiều trọng điểm bị đánh phá, đi qua Vĩnh Linh rồi vượt sông Bến Hải. Ngày 22/6, đơn vị đến khu vực Thiệu Phong; sau đó tiếp tục hành quân qua những vùng như Linh Chiểu, Mỹ Thủy, Đơn Quế để vào vị trí chiến đấu.

Tại Linh Chiểu, Kiều Ngọc Luân trực tiếp tham gia một trận đánh đặc biệt ác liệt. Lực lượng ta phải đối đầu với một tiểu đoàn cùng xe tăng, pháo binh và trực thăng vũ trang của đối phương. Địch tổ chức tiến công từ nhiều hướng vào trận địa.

Trong tình thế ấy, Luân không đứng phía sau chỉ huy mà trực tiếp cầm súng chiến đấu. Ông kiên nhẫn chờ đối phương tiến gần rồi mới nổ súng. Khi phát hiện một khẩu đại liên từ gò cát, chân điểm cao 16 đang bắn dữ dội vào trận địa ta, Luân tìm cách tiếp cận, tiêu diệt người sử dụng khẩu súng rồi chiếm khẩu đại liên. Ông quay nòng súng về phía đội hình đối phương, tạo ra một đòn đánh bất ngờ. Sau hai ngày chiến đấu, đơn vị giữ được trận địa và giành thắng lợi lớn. Kiều Ngọc Luân được đề bạt làm Tiểu đoàn phó và nhiều lần đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ.

Nhưng chiến trường Quảng Trị không cho người lính nhiều thời gian nghỉ ngơi. Trung tuần tháng 8, Luân được lệnh chuẩn bị ra Cửa Tùng để gặp các nhà báo, kể lại tình hình chiến đấu của đơn vị. Ông chưa kịp lên đường thì tình hình tại nhà thờ Trí Bưu diễn biến căng thẳng.

Ngày 15/8/1972, Tiểu đoàn 9 nhận nhiệm vụ tiến công khu vực nhà thờ Trí Bưu. Các đại đội và khẩu đội ĐKZ đồng loạt nổ súng theo kế hoạch. Bộ đội tiến sát khu vực nhà thờ thì xuất hiện đông dân thường, chủ yếu là người già và phụ nữ. Trước tình huống đó, chỉ huy tiểu đoàn quyết định không để bộ đội nổ súng vào dân và cho Đại đội 9 rút về vị trí xuất phát. Đây là một chi tiết cho thấy chiến đấu trong khu dân cư phức tạp đến mức nào: nhiệm vụ quân sự phải được thực hiện nhưng sinh mạng của người dân vẫn phải được bảo vệ.

Trong lúc đối phương phản kích mạnh, Kiều Ngọc Luân tiếp tục ở tuyến trước. Cuộc chiến diễn ra dữ dội quanh các vị trí của Tiểu đoàn 9. Ông đã hy sinh trong trận đánh Trí Bưu, khi tuổi đời mới 30. Những người đồng đội sau này vẫn nhắc đến ông như một cán bộ luôn có mặt ở nơi nguy hiểm nhất.

Ngày nay, tại xã Triệu Phong, nơi Kiều Ngọc Luân từng chiến đấu và hy sinh, tượng đài và bia tưởng niệm ông đã được dựng để tưởng nhớ. Tháng 12/2025, Sư đoàn 390 tổ chức khánh thành công trình tưởng niệm tại Trường THCS Triệu Thành, tiếp tục gìn giữ ký ức về người cán bộ chỉ huy đã hiến dâng tuổi trẻ cho chiến trường Quảng Trị.

Câu chuyện về Kiều Ngọc Luân cho thấy một khía cạnh rất thật của chiến tranh: người chỉ huy không chỉ đứng sau bản đồ và mệnh lệnh. Trong những thời điểm quyết định, họ phải trực tiếp có mặt bên cạnh chiến sĩ, tự mình đối mặt với hỏa lực và hiểm nguy. Từ Linh Chiểu đến Trí Bưu, người cán bộ quê Quảng Ngãi ấy đã chiến đấu trên mảnh đất Quảng Trị cho đến ngày cuối cùng của cuộc đời.

Tên tuổi Kiều Ngọc Luân vì thế không chỉ thuộc về một đơn vị hay một trận đánh. Ông trở thành một phần của ký ức về thế hệ người lính đã chiến đấu trong mùa hè đỏ lửa năm 1972 – những con người mà tuổi xuân đã hòa vào đất đai, làng mạc và lịch sử của Quảng Trị.