Kim Đồng - Anh hùng nhỏ tuổi làng Nà Mạ

Kim Đồng (tên thật là Nông Văn Dền) sinh năm 1929, là một thiếu niên người dân tộc Nùng, quê ở làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.Năm 1941, khi Trung ương Đảng và Bác Hồ về Pác Bó để trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đội nhi đồng cứu quốc đầu tiên của nước ta được thành lập (chính là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ngày nay). Kim Đồng vinh dự được bầu làm Đội trưởng đầu tiên khi mới 12 tuổi.

Nhiệm vụ chính của Kim Đồng và các bạn trong Đội là làm giao liên, đưa đón cán bộ và bảo vệ các cuộc họp bí mật của Đảng. Để qua mắt thực dân Pháp, Kim Đồng thường đóng vai một cậu bé đi chăn trâu, đi bắt chim hoặc đi câu cá.Có lần, Kim Đồng nhận nhiệm vụ chuyển một bức thư mật của cách mạng đến một căn cứ ở xa. Anh giấu bức thư vào trong một chiếc bánh ú (bánh tro), rồi giả vờ đi chơi tung tăng. Khi đi qua trạm kiểm soát của địch, lính Pháp chặn anh lại và lục soát khắp người nhưng không tìm thấy gì. Thấy cậu bé ngây thơ, lại cầm chiếc bánh ăn dở, chúng không mảy may nghi ngờ và thả cho anh đi. Bức thư mật nhờ đó được chuyển đến nơi an toàn.

Sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943, Kim Đồng nhận nhiệm vụ canh gác cho một cuộc họp bí mật của các cán bộ cách mạng tại hang Nộc Én (gần làng Nà Mạ).Khi đang quan sát, anh phát hiện một toán lính Pháp đang lén lút bao vây, áp sát vào nơi họp của các cán bộ. Tình thế lúc đó vô cùng nguy kịch. Nếu Kim Đồng chạy về hang báo tin, bọn địch sẽ phát hiện ra tiếng động và ập vào ngay lập tức.Để bảo vệ các chú cán bộ, Kim Đồng đã đưa ra một quyết định táo bạo. Anh không chạy về hướng hang mà chủ động chạy ngược lên phía sườn núi, vừa chạy vừa hét lớn và huýt sáo vang dội. Tiếng động cố ý này ngay lập tức thu hút sự chú ý của toán lính Pháp. Chúng tưởng anh là giao liên đang chạy trốn nên đồng loạt nổ súng bắn theo và đuổi theo anh.Nhờ tiếng súng báo động và sự đánh lạc hướng của Kim Đồng, các cán bộ cách mạng trong hang đã kịp thời thu dọn tài liệu và nhanh chóng rút lui an toàn vào rừng sâu. Tuy nhiên, Kim Đồng đã bị trúng đạn độc của kẻ thù. Anh ngã xuống ngay bên bờ suối Lê-nin khi mới vừa tròn 14 tuổi.