KIM ĐỒNG: CHUYẾN TRỞ VỀ DỪNG LẠI Ở PHAI MỤC

Chuyến trở về của Kim Đồng dừng lại ở Phai Mục, gần làng Nà Mạ, vào rạng sáng 15-2-1943. Sau một đêm làm nhiệm vụ, người liên lạc nhỏ tuổi đã ở gần quê nhà thì phát hiện quân địch. Phía sau anh còn những cán bộ cách mạng cần được báo động. Kim Đồng đánh lạc hướng toán lính, bị chúng bắn và hy sinh. Trong câu chuyện ấy, điều day dứt là một người thiếu niên đã đưa người khác qua hiểm nguy, rồi chính mình không về được nữa. tinhdoan.caobang.gov.vn

Nông Văn Dền, bí danh Kim Đồng, là người con dân tộc Nùng của làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Từ ngày 15-5-1941, anh đảm nhiệm vai trò đội trưởng Đội Nhi đồng cứu quốc. Công việc của những đội viên gồm chuyển tin, đưa đón cán bộ, canh gác các cuộc họp bí mật. Giữa phong trào cách mạng đang gây dựng, những việc ấy nối các cơ sở với nhau. Một đường dây được giữ kín có thể giúp cán bộ đi lại; một lời báo động kịp thời có thể bảo vệ cả cuộc họp. Báo Cao Bằng điện tử

Trước khi là người đội trưởng, Dền đã biết thương em. Đầu năm 2011, phóng viên Báo Đồng Nai gặp bà Nông Thị Hộ, em con chú bác của Kim Đồng. Bà kể mình bị tật ở chân, không đi được. Mỗi lần lính đến bắt phu, Dền sang cõng bà vào núi tránh nạn; về sau còn dạy bà đọc chữ. Bà nhớ những chuyến liên lạc của anh bằng lời giản dị: “Anh Dền đi suốt, có khi đi cả đêm”. Tình thương hiện lên trong những việc làm cụ thể. Báo Đồng Nai điện tử

Ngày 14-2-1943, theo tư liệu Tỉnh đoàn Cao Bằng, Kim Đồng nhận nhiệm vụ chuyển tài liệu mật về Đào Ngạn, rồi đưa một cán bộ trở về Pác Bó trong đêm. Trách nhiệm của người liên lạc là đưa tin đến nơi, dẫn người đến chỗ an toàn, giữ kín hoạt động của cơ sở. Những địa danh nối nhau trong bản tường thuật gợi ra một hành trình vượt khỏi phạm vi làng nhỏ. Đó là công việc người đội trưởng đã quen đảm đương giữa những lần phụ giúp gia đình và sinh hoạt cùng bạn bè. tinhdoan.caobang.gov.vn

Hoàn thành nhiệm vụ, Kim Đồng trở về. Cũng theo nguồn tư liệu ấy, gần đầu làng, tiếng chó sủa dai dẳng khiến anh nhận thấy điều bất thường. Đêm đó đang có cuộc họp của cán bộ Việt Minh. Người liên lạc phải tìm cách báo tin trước khi quân địch tiếp cận. Chuyến đi tưởng đã kết thúc lại đặt ra một nhiệm vụ khác, ngay bên quê nhà. Sự nguy hiểm lúc này không chỉ hướng vào anh; nó còn đe dọa những người đang hội họp mà chưa kịp biết toán lính đã đến gần. tinhdoan.caobang.gov.vn

Báo Nhân Dân và Báo Cao Bằng cùng ghi lại cách Kim Đồng xử trí: cử Cao Sơn chạy về báo cho cán bộ, còn mình đánh lạc hướng địch. Hai phần việc được thực hiện để bảo vệ những người đang gặp nguy hiểm. Trong sự phân công ngắn ngủi ấy, người đội trưởng chọn phía khiến quân lính chú ý đến mình. Chúng phát hiện và bắn theo. Diễn biến được tư liệu ghi lại rất gọn, nhưng phía sau mấy dòng chữ là khoảng cách mong manh giữa một cuộc rút lui an toàn và sự mất mát không thể cứu vãn. nhandan.vn

Khoảng 5 giờ sáng ngày 15-2-1943, Kim Đồng trúng đạn, hy sinh; các cán bộ được bảo vệ an toàn. Một người thiếu niên đã nằm lại khi công việc cứu người vừa được hoàn thành. Nhìn từ kết quả, đó là một hành động bảo vệ cách mạng. Nhìn từ cuộc đời riêng, đó là sự chấm dứt những chuyến đi, những buổi cùng bạn làm nhiệm vụ, những việc còn chờ ở nhà. Chính hai chiều nhìn ấy khiến câu chuyện vừa mang ý nghĩa lịch sử, vừa đau đớn như mất đi một người thân. nhandan.vn

Bà Nông Thị Hộ còn nhớ nỗi đau ấy. Nghe tin Dền mất, gia đình muốn ra nhìn mặt anh nhưng phải dè chừng quân lính. Đến chiều, chị gái Nông Thị Nhằm cùng người trong bản mới đưa được thi thể anh về. Bà con bàn nhau chôn anh trong khe đá dưới chân núi Tèo Lài. Ngay cả việc tiễn người đã khuất cũng phải giữ kín. Chi tiết ấy cho thấy hoàn cảnh khắc nghiệt của Nà Mạ: sự mất mát của gia đình gắn liền với việc bảo vệ cơ sở cách mạng. Báo Đồng Nai điện tử

Năm 1997, Kim Đồng được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tại khu di tích ở quê anh, tượng người đội viên nâng chim đưa thư, những bậc đá và hàng cây trở thành nơi các thế hệ thiếu nhi đến tưởng nhớ. Tên Nông Văn Dền được giữ lại cùng bí danh Kim Đồng. Nhờ thế, phía sau hình tượng người anh hùng vẫn còn một người con của bản, có họ hàng, bạn bè, có những việc tử tế từng làm và một chuyến trở về bị đạn thù cắt ngang. Báo Cao Bằng điện tử

Hôm nay, nhớ Kim Đồng có thể bắt đầu từ hai hình ảnh: người anh cõng em tránh lính và người đội trưởng thu hút quân địch để bạn kịp báo tin. Cả hai đều là hành động che chở người khác. Từ tình thương trong bản nhỏ đến trách nhiệm với cách mạng, phẩm chất ấy có một sự liền mạch. Đọc lại câu chuyện, ta càng quý đời sống bình yên của trẻ em hôm nay. Những chuyến đi học, những lần trở về nhà được trọn vẹn chính là điều cần được gìn giữ bằng tất cả sự trân trọng.