KIM ĐỒNG – NGỌN ĐUỐC THƯỜNG XUÂN CỦA ĐỘI THIẾU NIÊN TIỀN PHONG
Nông Văn Dền (Kim Đồng) – người Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc. Lớn lên giữa núi rừng Cao Bằng gian khó, người thiếu niên Nùng lanh lợi, quả cảm đã lấy tuổi xông pha làm nhiệm vụ giao liên, bảo vệ an toàn cho cán bộ cách mạng. Rạng sáng ngày 15/02/1943, trước họng súng hung tàn của kẻ thù, cậu bé 14 tuổi đã dũng cảm cố tình lộ diện, hứng trọn làn đạn để báo động cho đồng đội rút lui an toàn. Sự hy sinh oanh liệt bên dòng suối mát lành đã hóa Kim Đồng thành tượng đài bất tử về lòng yêu nước, ngọn đuốc soi đường thiêng liêng cho bao thế hệ trẻ Việt Nam.
1. Cậu bé Lũng Nối và lòng yêu nước chớm nở giữa núi rừng Việt Bắc
Nằm ẩn mình giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp của miền biên giậu, làng Lũng Nối (xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) là nơi người anh hùng nhỏ tuổi Kim Đồng—tên thật là Nông Văn Dền—sinh ra và lớn lên. Ra đời năm 1929 trong một gia đình dân tộc Nùng nghèo khó, tuổi thơ của Dền trôi qua gắn liền với tiếng suối ngàn, củ sắn, củ khoai và nỗi hờn mất nước chèn ép lên vai những người dân lao động. Người cha yêu thương của Dền đã ngã xuống trong một chuyến đi làm phu khốn khổ, bỏ lại gia đình trong gian khó tột cùng. Sự mất mát lớn lao ấy cùng những vất vả của người mẹ mồ côi đã sớm đúc kết nên ở cậu bé Dền một tâm hồn nhạy cảm, giàu tình thương và sự chín chắn trước tuổi. Giữa lúc xóm làng còn chìm trong ách áp bức của thực dân và tay sai, vùng đất Hà Quảng lại vinh dự trở thành căn cứ địa cách mạng, nơi đón Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về nước trực tiếp lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc. Trong không khí hừng hực của những ngày tiền khởi nghĩa, những câu chuyện về tình đồng chí, về lý tưởng đánh đuổi giặc Pháp để giành lại tự do cho quê hương đã tự nhiên thấm sâu vào tâm trí cậu bé Nùng, nhen nhóm lên ngọn lửa yêu nước nồng nàn và khát khao được cống hiến cho sự nghiệp chung của dân tộc.
2. Người Đội trưởng đầu tiên và những chuyến liên lạc nghìn cân treo sợi tóc
Mùa hè năm 1941, tại khu rừng Nà Mạ quen thuộc, Đội Nhi đồng Cứu quốc (tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ngày nay) chính thức được thành lập dưới sự dìu dắt trực tiếp của anh Đức Thanh và các cán bộ cách mạng. Nông Văn Dền—với bí danh Kim Đồng—được tín nhiệm bầu làm Đội trưởng đầu tiên của tổ chức gồm 5 thành viên nhỏ tuổi. Ý thức được trọng trách trên vai, Kim Đồng luôn thể hiện sự nhanh trí, quả cảm và tinh thần trách nhiệm cao độ trong mọi nhiệm vụ được giao. Công việc chính của Đội là làm giao liên, đưa đón cán bộ và canh gác cho các cuộc họp bí mật của Đảng. Giữa thung lũng Hà Quảng đầy rẫy mây mù và mật thám sục sạo, hình ảnh cậu bé Kim Đồng trong bộ quần áo chàm dân tộc, với chiếc gùi nhỏ trên lưng hay cây sáo trúc trên tay, đã trở thành lớp ngụy trang hoàn hảo nhưng vô cùng nguy hiểm. Đã không ít lần đối mặt với bọn lính tuần tra manh động, bằng sự lanh lợi tuyệt vời và sự am hiểu tường tận từng hốc đá, con suối, Kim Đồng đã khéo léo đánh lạc hướng kẻ thù, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các đồng chí cán bộ cấp cao như Lê Quảng Ba, Đức Thanh. Mỗi chuyến đi liên lạc của em không chỉ là thử thách về sự dũng cảm mà còn là bản hùng ca thầm lặng của lòng trung thành vô điều kiện với cách mạng.
3. Sự hy sinh oanh liệt và phút giây bất tử nơi dòng suối Lê-nin
Rạng sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943, trong khi làm nhiệm vụ canh gác cho một cuộc họp quan trọng của Bốt Bất Giác tại khu vực gần suối Lê-nin, Kim Đồng phát hiện một toán lính Pháp cùng tay sai đang rình rập, âm mưu bao vây và cất lưới toàn bộ căn cứ của ta. Ranh giới giữa sự sống và cái chết của các đồng chí cán bộ chỉ còn tính bằng phút giây ngắn ngủi. Trong thời khắc ngàn cân treo sợi tóc ấy, nhận thấy không thể kịp chạy về báo tin mà không bị phát hiện, cậu đội trưởng 14 tuổi đã đưa ra một quyết định táo bạo và quả cảm: cố tình lộ diện để thu hút toàn bộ sự chú ý của họng súng kẻ thù về phía mình. Em nhanh chân chạy ngược hướng về phía triền núi, vừa chạy vừa cất tiếng kêu báo động vang động cả vách đá. Kẻ thù trúng bẫy, điên cuồng nổ súng đuổi theo người thiếu niên nhỏ bé. Một viên đạn nghiệt xá của kẻ thù đã trúng phải Kim Đồng, khiến em ngã gục bên bờ suối Lê-nin khi tiếng động báo động của em vừa kịp giúp các cán bộ cách mạng rút lui an toàn vào rừng sâu. Nông Văn Dền đã trút hơi thở cuối cùng khi tuổi đời mới tròn cắm mốc 14, để lại thân xác nhỏ bé bên dòng suối mát lành của quê hương, nhưng tinh thần kiên trung, sự hy sinh quên mình vì đồng đội của em thì sống mãi với núi sông Việt Bắc.
4. Ngọn đuốc soi đường và di sản muôn đời cho thế hệ trẻ
Sự hy sinh anh dũng của Kim Đồng là một tổn thất lớn lao nhưng đã trở thành biểu tượng rực rỡ nhất về chí khí anh hùng của tuổi trẻ Việt Nam. Tấm gương của em không chỉ khiến kẻ thù phải kinh ngạc mà còn thổi bùng lên ngọn lửa căm thù giặc và tinh thần đấu tranh trong lòng hàng triệu thiếu niên, nhi đồng trên khắp mọi miền đất nước. Để ghi nhận công lao và tinh thần xả thân vì Tổ quốc, Kim Đồng đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Ngày nay, khu di tích lịch sử Kim Đồng tại xã Trường Hà, huyện Hà Quảng vẫn ngày ngày đón hàng vạn lượt thiếu nhi về thăm viếng, nghiêng mình trước ngôi mộ của người Đội trưởng đầu tiên. Tên của em được trang trọng đặt cho biết bao ngôi trường, đường phố, quỹ học bổng và Nhà xuất bản danh tiếng dành cho thiếu nhi. Lời ca "Kim Đồng - tên đội viên xuất chúng..." vẫn vang vọng qua nhiều thế hệ, như một lời nhắc nhở thiết tha về giá trị của độc lập, về tình yêu quê hương đất nước và nghĩa vụ tiếp bước cha anh của thế hệ trẻ hôm nay trên con đường xây dựng đất nước đàng hoàng hơn, đàng hoàng hơn.
