KIM ĐỒNG - NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG ĐẦU TIÊN CỦA ĐỘI NHI ĐỒNG CỨU QUỐC

Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, người dân tộc Nùng, sinh năm 1929 tại thôn Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống tham gia cách mạng. Từ nhỏ, Nông Văn Dền đã sớm tham gia các hoạt động giúp đỡ cán bộ cách mạng tại địa phương. Ngày 15/5/1941, tại thôn Nà Mạ, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập. Đây là tổ chức thiếu nhi đầu tiên của Đội. Nông Văn Dền cùng bốn đội viên khác là Nông Văn Thàn (Cao Sơn), Lý Văn Tịnh (Thanh Minh), Lý Thị Nì (Thủy Tiên) và Lý Thị Xậu (Thanh Thủy) tham gia đội. Nông Văn Dền được bầu làm đội trưởng và lấy bí danh là Kim Đồng. (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia). Trong những năm đầu hoạt động, các đội viên thực hiện những nhiệm vụ phù hợp với điều kiện lúc đó như làm liên lạc, chuyển thư từ và tài liệu, đưa đón cán bộ, canh gác và theo dõi tình hình của địch. Công việc tuy phù hợp với lứa tuổi nhưng luôn đòi hỏi sự cẩn thận vì các em phải hoạt động trong hoàn cảnh địch kiểm soát và thường xuyên truy bắt cán bộ cách mạng. (Quân Đội Nhân Dân). Kim Đồng là đội trưởng nên ngoài việc thực hiện nhiệm vụ của mình, ông còn cùng các đội viên trao đổi cách thực hiện công việc và thường nhận những phần việc khó. Một tư liệu của Báo Quân đội nhân dân ghi lại rằng Kim Đồng từng trực tiếp chuyển tài liệu bí mật từ Nà Mạ đến Đào Ngạn. Để giữ bí mật tài liệu khi đi qua nơi có lính canh, ông cùng các đội viên tìm cách giấu tài liệu trong một bộ phận của chiếc cần câu. Khi bị kiểm tra, cách xử trí của Kim Đồng đã giúp tài liệu không bị phát hiện. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, ông trở về an toàn và tiếp tục làm nhiệm vụ đưa đón cán bộ. (Quân Đội Nhân Dân). Kim Đồng cũng từng tham gia dẫn đường, bảo vệ cán bộ cách mạng. Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, vào năm 1942, khi một cán bộ cách mạng được gọi bằng tên “ông Ké” cần di chuyển về Pác Bó để tránh sự theo dõi của địch, Kim Đồng cùng một đội viên khác đã đưa người này đi theo những con đường do các đội viên chuẩn bị và bảo đảm đến nơi an toàn. (Quân Đội Nhân Dân). Đến đầu năm 1943, tình hình tại khu vực Pác Bó và Nà Mạ trở nên căng thẳng. Quân Pháp và lực lượng tay sai tăng cường truy lùng những người hoạt động cách mạng. Các đội viên phải tiếp tục làm nhiệm vụ liên lạc và canh gác để bảo vệ cán bộ. Rạng sáng ngày 15/2/1943, Kim Đồng được giao nhiệm vụ canh gác, bảo vệ một cuộc họp bí mật của cán bộ cách mạng tại khu vực Nà Mạ. Trong lúc đang làm nhiệm vụ, Kim Đồng phát hiện lực lượng địch đang tiến đến gần nơi cuộc họp diễn ra. (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia). Trước tình huống nguy hiểm, Kim Đồng tìm cách đánh lạc hướng quân địch và phát tín hiệu báo động, tạo điều kiện để các cán bộ đang họp rút lui. Quân địch nổ súng về phía Kim Đồng. Ông bị trúng đạn và hy sinh bên bờ suối Lê-nin khi mới 14 tuổi. (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia). Sự hy sinh của Kim Đồng là một mất mát lớn đối với những đội viên Nhi đồng Cứu quốc và phong trào cách mạng tại Cao Bằng. Sau khi Kim Đồng hy sinh, Cao Sơn được giao làm đội trưởng. Các đội viên còn lại tiếp tục thực hiện nhiệm vụ liên lạc, đưa đón cán bộ và chuyển tài liệu cách mạng. (Quân Đội Nhân Dân). Ngày 2/9/1944, Tổng bộ Việt Minh truy tặng liệt sĩ Nông Văn Dền (Kim Đồng) bằng khen “Có công với nước”. Về sau, Kim Đồng được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia). Kim Đồng trở thành một biểu tượng tiêu biểu của thiếu nhi Việt Nam trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập. Câu chuyện về ông không chỉ gắn với sự hy sinh khi làm nhiệm vụ mà còn thể hiện quá trình một thiếu niên dân tộc Nùng tham gia công tác liên lạc, bảo vệ cán bộ và cùng những đội viên đầu tiên xây dựng tổ chức thiếu nhi cách mạng tại Nà Mạ.