KIM ĐỒNG: NGƯỜI ĐỘI TRƯỞNG ĐẦU TIÊN VÀ NGỌN LỬA TUỔI THƠ ANH HÙNG
Trong lịch sử đấu tranh bảo vệ Tổ quốc của dân tộc Việt Nam, "Câu chuyện thời hoa lửa" không chỉ khắc ghi những chiến công vang dội của các vị tướng lĩnh hay những người lính trưởng thành trên chiến trường tàn khốc. Nơi chiến khu Việt Bắc đầy gian khổ, ngọn lửa yêu nước ấy còn bùng cháy rực rỡ trong trái tim của những em nhỏ tuổi thiếu niên. Tiêu biểu và sáng ngời nhất cho tinh thần tuổi nhỏ làm việc nhỏ ấy chính là Anh hùng Liệt sĩ Kim Đồng — người Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc (nay là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh).
Người con của núi rừng Pac Bó và cái tên Kim Đồng
Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, người dân tộc Nùng, sinh năm 1929 tại làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Sinh ra và lớn lên trên vùng đất cội nguồn cách mạng — nơi Bác Hồ chọn làm căn cứ đầu tiên khi trở về nước lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc — Dền sớm tận mắt chứng kiến cảnh dân làng bị thực dân Pháp và bốt pốt áp bức, bóc lột dã man.
Năm 1941, Xứ ủy Bắc Kỳ thành lập Đội Nhi đồng Cứu quốc tại Nà Mạ, Kim Đồng cùng một số bạn nhỏ trong làng như Nông Thị Xấu (Thanh Thủy), Nông Thị Rợ (Thủy Tiên), Lý Văn Tịnh (Cao Sơn), Lý Thị Nị (Thanh Minh) vinh dự được chọn vào hàng ngũ của Đội. Nông Văn Dền được các anh chị cán bộ tin tưởng bầu làm Đội trưởng và trao cho bí danh Kim Đồng (nghĩa là "chú bé vàng").
Dù khi ấy mới 12 tuổi, Kim Đồng đã thể hiện một bản lĩnh vượt trội. Với nhiệm vụ làm giao liên, canh gác các cuộc họp bí mật của Đảng, đưa đón cán bộ cách mạng, chú bé Nà Mạ luôn hoàn thành xuất sắc công việc bằng sự thông minh, nhanh trí và thuộc địa hình núi rừng như lòng bàn tay.
Mưu trí, dũng cảm và phát súng hy sinh ở tuổi 14
Hoạt động giữa lòng vùng kiểm soát gắt gao của địch, Kim Đồng đã nhiều lần dùng sự ngây thơ, nhanh trí của một đứa trẻ để qua mặt mật thám và lính ngụy. Có những lần đi giao thư từ bí mật, chú giấu tài liệu vào trong ống nứa, tay xách chim họa mi đi chơi như một cậu bé chăn trâu bình thường. Khi bị địch chặn lại hỏi, chú thản nhiên trả lời bằng tiếng dân tộc khiến địch không chút nghi ngờ.
Tuy nhiên, mốc son bi hùng nhất trong cuộc đời người Đội trưởng nhỏ tuổi gắn liền với rạng sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943.
Hôm ấy, tại căn cứ Nà Mạ, các đồng chí cán bộ cách mạng đang họp bàn công việc quan trọng trong một lều cỏ bí mật. Kim Đồng được phân công nhiệm vụ quan sát, canh gác từ xa. Đột nhiên, chú phát hiện một toán lính Pháp đang bí mật bao vây, tiến sâu vào làng hòng bắt sống các cán bộ của ta.
Tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Nếu chạy về báo tin cho cán bộ, kẻ thù sẽ phát hiện ra tiếng động và ập vào ngay lập tức. Nếu im lặng, các đồng chí cán bộ sẽ sa vào tay địch. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, người Đội trưởng 14 tuổi đã đưa ra một quyết định dũng cảm và táo bạo: Chú cố tình chạy cắt ngang trước mặt toán lính địch và cất tiếng la to để đánh động.
Bị bất ngờ, toán lính Pháp tập trung hỏa lực đuổi theo và xả súng về phía Kim Đồng. Tiếng súng báo động vang động cả vùng núi rừng Nà Mạ đã giúp các đồng chí cán bộ cách mạng kịp thời giải tán và rút lui an toàn vào rừng sâu. Nhưng đau đớn thay, một viên đạn tàn bạo của kẻ thù đã trúng vào người chiến sĩ nhỏ tuổi. Kim Đồng ngã xuống bên bờ suối Lê-nin khi mới tròn 14 tuổi xuân.
Bông hoa nhỏ sống mãi cùng lịch sử Đội
Sự hy sinh của Kim Đồng là một tổn thất lớn cho phong trào thiếu niên lúc bấy giờ, nhưng tấm gương xả thân của chú đã làm rung động lòng người, trở thành biểu tượng kiên trung bất tử của tuổi trẻ Việt Nam.
Ngày 23 tháng 9 năm 1997, Nông Văn Dền (Kim Đồng) đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Hôm nay, khu di tích lịch sử Kim Đồng tại làng Nà Mạ, Cao Bằng với ngôi mộ nhỏ nằm bên chân núi đá và dòng suối mát lành đã trở thành địa chỉ đỏ để hàng triệu thiếu niên, nhi đồng cả nước hướng về. Tên của chú được trân trọng đặt cho các liên đội, trường học, công viên và Nhà xuất bản Kim Đồng — nơi ươm mầm tri thức cho biết bao thế hệ trẻ em Việt Nam.
