Kim Đồng - Người Đội trưởng Đội Thiếu niên Tiền phong đầu tiên
Kim Đồng (1929 – 1943), tên thật là Nông Văn Dền, người dân tộc Nùng tại Cao Bằng, là đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc (nay là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh). Dù tuổi đời còn rất nhỏ, anh đã thể hiện sự mưu trí, dũng cảm xuất sắc trong nhiệm vụ giao liên, canh gác và bảo vệ an toàn cho các cán bộ cách mạng. Ngày 15/2/1943, anh đã anh dũng hy sinh ở tuổi 14 khi cố tình đánh lạc hướng quân Pháp để báo hiệu cho cán bộ kịp thời rút lui. Sự hy sinh của anh là tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, trở thành biểu tượng anh hùng tiêu biểu cho các thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam.
Nông Văn Dền sinh ra tại vùng đất cách mạng Hà Quảng, Cao Bằng. Năm 1941, anh được bầu làm Đội trưởng Đội Nhi đồng Cứu quốc. Anh đã nhiều lần vượt qua sự kiểm soát gắt gao của địch để chuyển thư từ, tài liệu quan trọng cho các cán bộ Việt Minh.
Trong quá trình hoạt động cách mạng, Kim Đồng đã cùng các đội viên khác trong Đội Nhi đồng Cứu quốc tham gia nhiều nhiệm vụ quan trọng: canh gác các cuộc họp bí mật của cán bộ, tuần tra bảo vệ vùng căn cứ, và làm giao thông liên lạc giữa các cơ sở cách mạng nằm rải rác trong vùng núi rừng Cao Bằng.
Nhờ thông thuộc từng con đường mòn, từng khe suối, từng ngọn núi của quê hương, Kim Đồng luôn tìm ra những lối đi bí mật, an toàn để tránh sự truy lùng của địch. Anh còn nghĩ ra nhiều ám hiệu, quy ước riêng với các bạn trong đội để kịp thời thông báo tình hình mỗi khi có biến động, giúp công tác giao liên diễn ra thông suốt và bí mật tuyệt đối.
Không chỉ dũng cảm, Kim Đồng còn thể hiện sự mưu trí đáng khâm phục khi nhiều lần khéo léo đánh lạc hướng sự chú ý của lính Pháp và bọn tay sai, giả vờ như một đứa trẻ chăn trâu, cắt cỏ bình thường để che mắt địch trong lúc làm nhiệm vụ. Chính sự gan dạ, nhanh trí đó đã giúp bảo vệ an toàn cho nhiều cán bộ cách mạng quan trọng, góp phần không nhỏ vào sự phát triển của phong trào cách mạng tại Cao Bằng trong những năm tháng đầy khó khăn, gian khổ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Tấm gương của Kim Đồng đã minh chứng rằng, dù tuổi nhỏ nhưng nếu có lòng yêu nước và ý chí cách mạng, mỗi người đều có thể đóng góp những phần việc có ý nghĩa lớn lao cho sự nghiệp chung của dân tộc.
Ngày 15 tháng 2 năm 1943, trong một lần làm nhiệm vụ canh gác bảo vệ cho cuộc họp quan trọng của các cán bộ Việt Minh tại khu vực gần bản Nà Mạ, Kim Đồng phát hiện một toán lính Pháp đang bí mật lùng sục, có nguy cơ tiến sát vào nơi đang diễn ra cuộc họp. Trong tình thế nguy cấp ấy, không một chút do dự, Kim Đồng đã nhanh trí tạo ra tiếng động và tìm cách thu hút sự chú ý của địch về phía mình, đánh lạc hướng chúng ra xa khu vực họp.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Nhờ hành động quả cảm và kịp thời đó, các cán bộ cách mạng đã có đủ thời gian để rút lui an toàn. Nhưng cũng chính trong giây phút ấy, Kim Đồng đã bị trúng đạn của địch và anh dũng hy sinh ngay trên mảnh đất quê hương mình, khi mới chỉ 14 tuổi. Sự hy sinh của anh là minh chứng cao đẹp nhất cho tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", cho lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng dù còn ở tuổi thiếu niên.
Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa của Kim Đồng đã để lại cho các thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam nhiều bài học quý giá. Trước hết, đó là bài học về lòng yêu nước, tinh thần sẵn sàng cống hiến, hy sinh vì lý tưởng cao đẹp, dù ở lứa tuổi nào. Kim Đồng đã chứng minh rằng, tuổi trẻ không phải là rào cản để đóng góp cho đất nước, mà ngược lại, chính sự hồn nhiên, nhanh nhẹn của tuổi thơ lại có thể trở thành lợi thế đặc biệt trong những hoàn cảnh khó khăn.
Bên cạnh đó, tấm gương của anh còn là bài học về sự mưu trí, linh hoạt trong xử lý tình huống, về tinh thần trách nhiệm cao với nhiệm vụ được giao, và về tình đồng đội, sự gắn bó với tập thể. Chính vì những giá trị to lớn đó, hình ảnh Kim Đồng đã trở thành biểu tượng thiêng liêng, luôn sống mãi trong lòng các thế hệ măng non Việt Nam, được tôn vinh qua tên gọi của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, qua các bài hát, bài thơ, câu chuyện được truyền dạy trong nhà trường, nhắc nhở các em thiếu nhi hôm nay về truyền thống yêu nước, tinh thần dũng cảm của cha anh đi trước.
Rạng sáng ngày 15/2/1943, trong khi làm nhiệm vụ canh gác cuộc họp của cán bộ cách mạng, Kim Đồng phát hiện quân Pháp đang bí mật phục kích. Nhận thấy nguy cơ cán bộ bị bắt, anh đã nhanh trí cố tình chạy ngược hướng và cất tiếng gọi để thu hút sự chú ý của địch về phía mình. Địch nổ súng, Kim Đồng hy sinh khi mới 14 tuổi nhưng hành động dũng cảm ấy đã cứu thoát toàn bộ cán bộ cách mạng.
