Kim Đồng - Người đội trưởng nhỏ tuổi của núi rừng Pác Bó

Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1929 tại làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Anh lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, có anh trai, chị gái và anh rể đều tham gia hoạt động cách mạng. Cha anh bị bắt đi phu từ khi Kim Đồng còn nhỏ và sau đó không rõ tung tích. Anh trai Nông Văn Dấu, bí danh Phục Quốc, là đội viên Đội Giải phóng quân, đã chiến đấu và hy sinh tại chợ Đồn, Bắc Kạn.

Sống trong cảnh đất nước mất độc lập, người dân phải chịu nhiều áp bức, Kim Đồng sớm hình thành lòng yêu nước và căm thù giặc sâu sắc. Ngay từ nhỏ, anh đã bộc lộ sự thông minh, nhanh nhẹn và gan dạ. Với những phẩm chất ấy, Kim Đồng được lựa chọn làm Đội trưởng đầu tiên của Hội Nhi đồng cứu quốc, tổ chức tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Trong quá trình hoạt động cách mạng, anh luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ và cuối cùng đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Năm 1941, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng. Tại đây, Người quan tâm đến việc tuyên truyền, giác ngộ và tập hợp các tầng lớp nhân dân tham gia cách mạng, trong đó có thiếu nhi. Người giao nhiệm vụ cho anh Đức Thanh, tên thật là Đàm Minh Viễn, thành lập tổ chức Hội Nhi đồng cứu quốc.

Anh Đức Thanh đã trực tiếp soạn thảo Điều lệ Hội Nhi đồng cứu quốc, trình Bác Hồ góp ý, chỉnh sửa rồi in ngay tại hang Cốc Bó. Đồng thời, anh tuyên truyền, giác ngộ những thiếu niên tiêu biểu của làng Nà Mạ để tham gia hoạt động cách mạng. Ngày 15/5/1941, dưới sự chỉ đạo của anh Đức Thanh, Hội Nhi đồng cứu quốc được thành lập tại Pò Đoi, dưới chân núi Thong Mạ.

Hội gồm 5 đội viên: Nông Văn Dền – bí danh Kim Đồng, Nông Văn Thàn – bí danh Cao Sơn, Lí Thị Xậu – bí danh Thanh Thủy, Lí Thị Nì – bí danh Thủy Tiên và Lý Văn Tinh – bí danh Thanh Minh. Kim Đồng được các đội viên tín nhiệm bầu làm Đội trưởng.

Ngay sau khi thành lập, các đội viên được học tập, rèn luyện và trực tiếp tham gia công tác cách mạng. Nhiệm vụ chủ yếu của Hội là làm thông tin liên lạc, đưa đón cán bộ và bảo vệ những cuộc họp bí mật. Với sự nhanh nhẹn, thông minh và lòng dũng cảm, Kim Đồng nhiều lần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần bảo vệ cán bộ và giữ gìn bí mật cho tổ chức cách mạng.

Tháng 8/1942, Kim Đồng vinh dự được gặp Bác Hồ tại hang Nộc Én và làm nhiệm vụ đưa Bác trở về Pác Bó an toàn. Đây là một trong những dấu mốc đáng nhớ trong cuộc đời hoạt động cách mạng của người đội trưởng thiếu nhi đầu tiên.

Ngày 14/2/1943, Kim Đồng được giao nhiệm vụ đưa tài liệu mật về Đào Ngạn, đồng thời đưa một cán bộ cấp cao trở về Pác Bó ngay trong đêm. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, anh trở về nhà. Khi gần đến đầu làng, Kim Đồng bất ngờ nghe tiếng chó sủa dai dẳng. Nhận thấy có điều bất thường, anh nhớ đến việc Tổng bộ Việt Minh đang có cuộc họp nên nhanh chóng chạy về Nà Mạ báo tin cho các đội viên.

Sau đó, Kim Đồng chủ động chạy theo hướng bờ suối để thu hút sự chú ý, đánh lạc hướng quân địch, tạo điều kiện cho cán bộ rút lui an toàn. Khi chạy đến đầu Phai Mục, một tiếng súng vang lên giữa đêm. Kim Đồng ngã xuống. Tiếng súng ấy cũng trở thành tín hiệu báo cho các cán bộ biết nguy hiểm đã xảy ra và nhanh chóng rút lui.

Anh Kim Đồng hy sinh lúc 5 giờ sáng ngày 15/2/1943, khi vừa tròn 14 tuổi. Sự hy sinh của người thiếu niên Nông Văn Dền đã để lại niềm tiếc thương sâu sắc, đồng thời trở thành biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, sự mưu trí và tinh thần dũng cảm của thiếu nhi Việt Nam trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập.

Năm 1997, Kim Đồng được Chủ tịch nước Lê Đức Anh truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi và sự hy sinh của anh đã trở thành một phần không thể quên trong lịch sử của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và phong trào thiếu nhi Việt Nam.

Kim Đồng mãi là hình ảnh tiêu biểu của một người đội trưởng thiếu niên giàu lòng yêu nước, thông minh, gan dạ và sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ. Tấm gương của anh đã trở thành nguồn động viên để nhiều thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam học tập, noi theo và luôn biết trân trọng những giá trị của hòa bình, độc lập mà các thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng biết bao hy sinh.