Kim Đồng – Tiếng gọi bên bờ suối Lê-nin
Ở xóm Nà Mạ, giữa núi rừng Cao Bằng, có một cậu bé tên là Nông Văn Dền. Cha mẹ đặt tên ấy với mong ước con mình lớn lên sẽ có cuộc sống đủ đầy, yên ổn. Nhưng tuổi thơ của Dền chẳng được bình yên như ước mong.
Cha cậu mất sau khi bị giặc bắt. Mẹ cậu, bà Lân Thị Hò, vừa chăm lo cho gia đình vừa tham gia Hội Phụ nữ cứu quốc. Sức khỏe bà không tốt, trong nhà lại có nhiều miệng ăn, nên Dền sớm biết làm những việc của người lớn. Cậu giúp mẹ việc nhà, chẳng ngại việc nặng, cũng chẳng than vãn khi phải đi xa. Cái tên Dền có nghĩa là tiền, nhưng thứ cậu quý nhất dần không phải tiền bạc, mà là sự bình yên cho gia đình và bản làng.
Anh trai Dền, Nông Văn Tằng, sớm tham gia cách mạng. Để anh có thể yên tâm hoạt động, khi mới mười hai tuổi, Dền thay anh đi làm phu ở đồn Sóc Giang, chặt cây, trồng cỏ. Cậu còn nhỏ, nhưng đã biết gánh phần việc khó về phía mình. Rồi Dền cũng tham gia công việc cách mạng: cùng đồng đội giao liên, đưa đón cán bộ, chuyển thư từ và canh chừng những lối đi trong vùng.
Từ ngày ấy, bà con gọi cậu bằng bí danh Kim Đồng.
Kim Đồng thường đi qua những con đường núi quen thuộc, nơi sương sớm phủ mờ lối đá và tiếng suối róc rách vọng giữa rừng. Cậu ghi nhớ từng khúc quanh, từng lối mòn, từng nơi có thể ẩn nấp. Những chuyến đi đưa thư có khi chỉ là một mảnh giấy nhỏ được giấu kín, nhưng Kim Đồng hiểu rằng nó có thể mang theo tin tức quan trọng. Cậu làm nhiệm vụ lặng lẽ, nhanh nhẹn và cẩn thận, như thể mỗi bước chân đều phải nhẹ hơn tiếng gió.
Trong làng, nhà anh rể cậu, Lý Văn Kinh—thường được gọi là Kinh Xình—là nơi đón tiếp, bảo vệ cán bộ và tổ chức hội họp. Ngày 14 tháng 2 năm 1943, các lãnh đạo chủ chốt của Châu ủy Hà Quảng họp tại đó. Kim Đồng biết những người trong căn nhà kia đang làm việc quan trọng. Cậu cũng hiểu rằng nếu cuộc họp bị phát hiện, mọi người sẽ gặp nguy hiểm.
Sáng hôm sau, quân Pháp lợi dụng sương mù để tiến đến nơi cán bộ đang trú. Kim Đồng phát hiện ra họ trước khi những người bên trong kịp biết. Trong khoảnh khắc ấy, cậu có thể tìm đường rút lui cho mình. Nhưng nếu chạy đi, toán lính có thể tiếp tục tiến thẳng đến căn nhà.
Kim Đồng chọn làm điều khác.
Cậu đánh lạc hướng quân địch, cố ý để chúng chú ý đến mình và đuổi theo. Tiếng súng vang lên giữa núi rừng. Những người đang họp nghe thấy động, kịp hiểu rằng nguy hiểm đã đến và tìm đường lên núi phía sau nhà để thoát thân. Nhờ vậy, các cán bộ được an toàn.
Còn Kim Đồng chạy về phía suối Lê-nin. Quân Pháp đuổi theo, nhưng địa hình hiểm trở khiến chúng không thể dễ dàng bắt kịp cậu. Cậu băng qua lối núi, hướng về dòng suối quen thuộc. Rồi tiếng súng lại vang lên. Kim Đồng ngã xuống bên bờ suối ngày 15 tháng 2 năm 1943, khi vừa mới tròn mười bốn tuổi.
Cậu bé từng thay anh đi làm phu, từng mang thư qua những lối rừng, đã dùng chính mạng sống mình để báo động cho mọi người. Cuộc đời Kim Đồng quá ngắn, nhưng việc cậu làm trong buổi sớm hôm ấy đã giúp những người cán bộ thoát khỏi vòng vây.
Nhiều năm sau, mỗi khi nhắc đến Kim Đồng, người ta nhớ đến một thiếu niên nhỏ tuổi mà gan dạ, một người giao liên nhanh nhẹn giữa núi rừng Cao Bằng. Dòng suối vẫn chảy qua những bờ đá, rừng núi vẫn đón sương mỗi sớm. Và trong câu chuyện về cậu bé Nông Văn Dền, tiếng gọi Kim Đồng vẫn vang lên như lời nhắc rằng lòng dũng cảm đôi khi đến từ những người trẻ tuổi nhất.
