Kpă Ó – nữ du kích làng Bạc và lời nhắn gửi từ hòa bình

Kpă Ó – nữ du kích làng Bạc và lời nhắn gửi từ hòa bình

Ở làng Bạc 1, xã Ia Phìn, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Kpă Ó được bà con trìu mến gọi là “nữ anh hùng làng Bạc”. Cuộc đời bà gắn với đội du kích Jrai từng kiên cường giữ làng trong kháng chiến chống Mỹ, rồi lại gắn với những mùa cà phê, ruộng rẫy và công cuộc dựng xây quê hương sau ngày thống nhất.

Nỗi đau từ cuộc thảm sát năm 1962

Kpă Ó lớn lên giữa lúc chiến tranh phủ bóng lên vùng đất Chư Prông. Năm 1962, một cuộc thảm sát tại làng Bạc đã cướp đi sinh mạng của nhiều người dân vô tội. Bà ngoại và em trai của Kpă Ó bị giết; mẹ bà bị thương rồi cũng qua đời không lâu sau đó. Nỗi đau ấy trở thành ký ức không thể xóa nhòa và thôi thúc người con gái Jrai đứng lên bảo vệ buôn làng.

Năm 1966, Kpă Ó tham gia đội du kích địa phương. Lực lượng du kích làng Bạc hoạt động trong điều kiện hết sức thiếu thốn, phải đối đầu với những đơn vị có hỏa lực và phương tiện hiện đại. Họ dựa vào dân, bám sát địa hình, vừa sản xuất vừa chiến đấu, giữ đường liên lạc và bảo vệ cơ sở cách mạng.

Từ người đội viên đến Trung đội trưởng du kích

Kpă Ó nhanh chóng thể hiện sự dũng cảm, bình tĩnh và khả năng tổ chức chiến đấu. Bà từng đảm nhiệm vai trò Tiểu đội trưởng, rồi Trung đội trưởng du kích E5, khu 5, địa bàn nay thuộc xã Ia Phìn. Những nhiệm vụ của bà và đồng đội rất đa dạng: gài mìn đánh xe tăng, chống các cuộc càn quét, bắn máy bay trực thăng, bảo vệ dân làng và phối hợp với lực lượng cách mạng.

Một trong những dấu ấn nổi bật của Kpă Ó là sử dụng mìn đánh xe tăng. Trong hoàn cảnh vũ khí ít ỏi, người du kích phải quan sát kỹ quy luật di chuyển của đối phương, lựa chọn vị trí đặt mìn và thời điểm đánh sao cho hiệu quả mà vẫn bảo toàn lực lượng. Chiến công ấy thể hiện trí thông minh, sự gan dạ và khả năng làm chủ cách đánh phù hợp với chiến trường Tây Nguyên.

Nhưng chiến đấu của Kpă Ó không chỉ là cầm súng. Bà còn vận động đồng bào phá ấp, giành dân, đưa bà con trở lại buôn làng cũ. Đây là nhiệm vụ đầy nguy hiểm bởi đối phương kiểm soát chặt người dân và tìm cách tách quần chúng khỏi cách mạng. Bằng tiếng nói của một người con trong làng, Kpă Ó kiên trì thuyết phục bà con đoàn kết, tin tưởng và cùng nhau bảo vệ quê hương.

Sức mạnh của đội du kích làng Bạc

Đội du kích làng Bạc quy tụ những người con Jrai như Kpă Ó, Rơ Lan Thôh, Siu H’Noanh, Kpă Hyôi, Kpă Tình và nhiều đồng đội khác. Họ hiểu từng con đường, bờ suối và nương rẫy. Dân làng vừa là hậu phương, vừa là nguồn tin và là chỗ dựa tinh thần cho đội.

Nhiều người đã hy sinh trong những cuộc chiến không cân sức. Sự mất mát của đồng đội càng khiến những người còn lại kiên cường bám làng. Từ những trận đánh nhỏ, đội du kích góp phần phá thế kiểm soát của đối phương, giữ vững phong trào cách mạng trên một địa bàn chiến lược của Gia Lai.

Năm 1973, Kpă Ó được ra miền Bắc dự đại hội Anh hùng, chiến sĩ thi đua. Sau đó bà tiếp tục học tập văn hóa, chính trị. Năm 1975, khi miền Nam được giải phóng, bà trở về quê hương, cùng đồng bào khắc phục hậu quả chiến tranh và dựng lại cuộc sống.

Ngày 6 tháng 11 năm 1978, Kpă Ó được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cùng ngày, lực lượng dân quân du kích xã cũng được trao tặng danh hiệu cao quý này. Đó là sự ghi nhận đối với cá nhân bà, đồng thời là niềm tự hào chung của cả làng Bạc anh hùng.

Trở về với ruộng rẫy

Sau chiến tranh, Kpă Ó trở lại cuộc sống bình dị của một người phụ nữ Jrai. Bà cùng dân làng khai hoang, phục hóa, dựng nhà và khôi phục sản xuất. Đôi tay từng đặt mìn đánh xe tăng lại cần mẫn chăm cà phê, trồng mì, vun vén gia đình và nuôi dạy con cháu.

Bà luôn nhắc rằng công lao của mình nhỏ bé so với sự hy sinh của đồng đội và đồng bào. Chính sự khiêm nhường ấy khiến hình ảnh nữ anh hùng càng gần gũi. Trong mắt dân làng, bà là người đi đầu, không chịu khuất phục trước khó khăn, luôn động viên mọi người chăm chỉ làm ăn và cho con em đến trường.

Kpă Ó cũng là tấm gương tự lực. Dù được hưởng chính sách của Nhà nước, bà vẫn lao động, chăm sóc rẫy và lo cho các con. Bà tin rằng hòa bình chỉ thật sự có ý nghĩa khi người dân biết đoàn kết, làm ăn tiến bộ và xây dựng buôn làng ngày càng no ấm.

Lời nhắn gửi thế hệ trẻ

Nhiều năm sau chiến tranh, Kpă Ó vẫn đau đáu về những người đã nằm lại. Với bà, danh hiệu anh hùng không phải phần thưởng riêng, mà là sự ghi nhận máu xương của đồng đội và tinh thần bất khuất của đồng bào làng Bạc.

Thông điệp bà gửi tới lớp trẻ rất giản dị: hòa bình không tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng tuổi xuân và sinh mạng của biết bao người. Vì vậy, thế hệ hôm nay phải học tập, lao động, gìn giữ đoàn kết và góp sức làm cho quê hương phát triển.

Câu chuyện Kpă Ó giúp chúng ta nhìn thấy một gương mặt tiêu biểu của phụ nữ Tây Nguyên trong kháng chiến: chịu mất mát lớn lao nhưng không gục ngã; nhỏ bé trước xe tăng, máy bay nhưng không hề sợ hãi; trở về thời bình vẫn cần cù và khiêm nhường. Từ chiến hào đến nương rẫy, bà đã dành trọn cuộc đời cho làng Bạc và cho đất nước.

Tên tuổi nữ Anh hùng Kpă Ó vì thế không chỉ nằm trên những tấm huân chương. Nó còn sống trong ký ức của dân làng, trong những mùa cà phê xanh tốt và trong lời nhắc nhở con cháu về giá trị của hòa bình.