KPUIH THU
Kpuih Thu (1925–2018) là người dân tộc Gia Rai, quê ở làng Tel Yố, xã Ia Hlốp, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, ông tham gia hoạt động cách mạng, từ làm giao liên rồi trở thành Xã đội trưởng du kích xã Ia Hlốp. Kpuih Thu nổi tiếng bởi sự mưu trí và khả năng tổ chức chiến đấu trong điều kiện lực lượng du kích địa phương còn thiếu thốn vũ khí. Ông cùng đồng đội nhiều lần phục kích trên các tuyến đường, phá hủy phương tiện quân sự và chỉ huy du kích bám địa bàn chiến đấu. Báo Gia Lai ghi nhận trong những năm 1960, ông gắn với nhiều trận đánh ở Ia Hlốp, Ia Ko và Quốc lộ 14. Ngày 5/5/1965, Kpuih Thu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau chiến tranh, ông trở về làng, làm kinh tế và vận động bà con phát triển cuộc sống. Ông qua đời năm 2018.
Giữa núi rừng Tây Nguyên, nơi những con đường đất đỏ trải dài qua các buôn làng, đã từng có một người du kích Gia Rai dành phần lớn tuổi trẻ của mình để bảo vệ quê hương. Đó là Kpuih Thu, người con của làng Tel Yố, một trong những chiến sĩ du kích tiêu biểu của Gia Lai trong những năm kháng chiến chống Mỹ.
Xuất thân từ một làng quê nghèo, Kpuih Thu sớm chứng kiến những mất mát do chiến tranh gây ra. Ông bắt đầu công việc cách mạng từ một người giao liên, sau đó tham gia du kích và được giao làm Xã đội phó rồi Xã đội trưởng. Trong hoàn cảnh vũ khí thiếu thốn, ông cùng đồng đội phải dựa vào địa hình, sự nhanh nhẹn và cách đánh phù hợp với núi rừng để chống lại đối phương có nhiều phương tiện quân sự.
Một trong những điểm nổi bật ở Kpuih Thu là sự mưu trí. Ông từng cùng đồng đội tổ chức phục kích trên Quốc lộ 14, tìm cách đánh vào những đoàn xe và lực lượng quân sự đi qua. Báo Gia Lai ghi lại rằng ông có lúc hóa trang thành người dân đi đường, kéo khẩu súng bằng dây ở chân để tránh bị phát hiện, rồi chờ thời cơ thích hợp để chiến đấu. Những cách đánh như vậy cho thấy sự sáng tạo của lực lượng du kích địa phương trong điều kiện chiến trường Tây Nguyên.
Nhưng Kpuih Thu không chỉ chiến đấu bằng sức của riêng mình. Ông còn trực tiếp hướng dẫn và chỉ huy lực lượng du kích trong vùng, cùng bà con bám làng, bám đất. Với những đóng góp trong chiến đấu, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới bước vào tuổi trung niên.
Sau ngày đất nước thống nhất, người anh hùng năm xưa lại trở về cuộc sống bình dị nơi buôn làng. Ông làm nương rẫy, phát triển kinh tế gia đình và giúp bà con biết cách làm ăn. Người dân Tel Yố nhắc đến ông không chỉ vì ông đánh giặc giỏi mà còn vì ông tiếp tục góp sức xây dựng cuộc sống mới sau chiến tranh.
Cuộc đời Kpuih Thu là câu chuyện về một người con Tây Nguyên đã gắn số phận của mình với quê hương. Từ một người giao liên, ông trở thành người chỉ huy du kích, rồi lại trở về làm một người dân bình dị giữa buôn làng.
Năm tháng có thể phủ màu thời gian lên những con đường Tây Nguyên, những hình ảnh người du kích Gia Rai Kpuih Thu vẫn còn ở lại như một phần ký ức không thể quên của đại ngàn.
