Kpuih Thu – Người con Jrai giữa lửa đạn Tây Nguyên

Giữa vùng đất đỏ bazan của Tây Nguyên, có một ngôi làng mang tên Tel Yố.

Nơi ấy từng có một người con mà tên tuổi đã trở thành niềm tự hào của cả buôn làng.

Ông là Kpuih Thu, người dân tộc Jrai, sinh năm 1925.

Từ một người dân của núi rừng, ông trở thành một chiến sĩ du kích gan dạ, mưu trí và là một trong những Anh hùng LLVTND đầu tiên của Gia Lai trong thời kỳ chống Mỹ.

Người du kích của buôn làng

Năm 1951, Kpuih Thu bắt đầu tham gia du kích.

Ông sinh ra và lớn lên giữa núi rừng Tây Nguyên nên rất am hiểu địa hình, đường đi và những tuyến đường mà quân địch thường sử dụng.

Đối với ông, núi rừng không chỉ là quê hương.

Đó còn là chiến trường.

Trong những năm chiến tranh, Kpuih Thu cùng lực lượng du kích xã Ia Hlốp, Ia Ko liên tục bám địa bàn, tổ chức phục kích và đánh địch. Tên tuổi ông dần gắn với những trận đánh khiến quân Mỹ và quân đội Sài Gòn phải dè chừng.

Người chiến sĩ không cần một trận địa lớn

Điều đặc biệt trong cách đánh của Kpuih Thu là ông thường tận dụng địa hình và yếu tố bất ngờ.

Có thời điểm ông chỉ đóng khố, cởi trần, tay cầm một con dao nhỏ, buộc dây vào chân để kéo khẩu súng rồi di chuyển trên những tuyến đường có địch.

Ông kiên nhẫn chờ thời cơ.

Khi quân địch xuất hiện đúng vị trí, ông bất ngờ nổ súng rồi nhanh chóng rút khỏi khu vực.

Một người lính.

Một khẩu súng.

Nhưng phía sau ông là cả một hệ thống du kích bám làng, bám đất.

Hàng trăm trận đánh

Từ 1961 đến 1965, Kpuih Thu trực tiếp chỉ huy và cùng du kích xã Ia Hlốp phục kích địch hàng trăm trận.

Những trận đánh ấy không chỉ nhằm tiêu diệt sinh lực đối phương mà còn phá hủy nhiều phương tiện quân sự, làm gián đoạn những tuyến hành quân và vận chuyển của địch.

Tài liệu của Ban Tuyên giáo Trung ương ghi nhận ông từng bắn cháy một xe bọc thép M113, bắn hỏng hai chiếc khác và tham gia phá 18 “ấp chiến lược”. Ông được ghi nhận là người đầu tiên ở khu vực này đánh xe lội nước bọc thép M113 và máy bay địch.

Đó là những chiến công đặc biệt trong điều kiện lực lượng du kích địa phương còn rất thiếu thốn về vũ khí và phương tiện.

Trận đánh khiến cả buôn làng nhớ mãi

Một trong những câu chuyện thường được nhắc đến là lần Kpuih Thu bắn rơi một máy bay trực thăng của địch.

Sau khi chiếc máy bay bị bắn hạ, quân địch đưa xe tăng cùng binh lính đến càn quét để trả đũa.

Kpuih Thu yêu cầu anh em du kích tạm rút về nơi trú ẩn.

Còn ông ở lại.

Một mình ông đặt mìn và tiếp tục chiến đấu.

Kết quả, ông phá hủy thêm một xe tăng và tiêu diệt 6 lính Mỹ.

Đó là cách chiến đấu rất đặc trưng của người du kích Tây Nguyên:

biết lúc nào phải tiến, biết lúc nào phải lui và quan trọng nhất là biết tận dụng từng lợi thế nhỏ nhất để đánh một đối thủ mạnh hơn rất nhiều.

Người Anh hùng của Tây Nguyên

Những chiến công của Kpuih Thu khiến ông trở thành một trong những chiến sĩ du kích tiêu biểu của chiến trường Tây Nguyên.

Ngày 5/5/1965, ông được Nhà nước phong tặng Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và được tặng thưởng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba.

Nhưng sau khi trở thành Anh hùng, ông không rời bỏ buôn làng.

Ông vẫn tiếp tục bám địa bàn, chỉ huy và hướng dẫn lực lượng du kích.

Bởi với Kpuih Thu, chiến đấu không phải để tìm kiếm danh tiếng.

Ông chiến đấu để giữ đất, giữ làng.

Tấm ảnh Bác Hồ

Trong cuộc đời cách mạng của mình, Kpuih Thu từng tham dự Đại hội Chiến sĩ thi đua Liên khu 5.

Ở đó, ông được nhận một tấm ảnh Bác Hồ.

Ông coi đó là phần thưởng quý nhất trong cuộc đời tham gia cách mạng.

Tấm ảnh ấy theo ông trong những năm tháng chiến đấu và trở thành nguồn động viên để ông tiếp tục cùng dân làng chống lại quân thù.

Một tấm ảnh nhỏ.

Nhưng với người chiến sĩ giữa núi rừng Tây Nguyên, đó là một niềm tin rất lớn.

Sau tiếng súng

Ngày đất nước thống nhất, Kpuih Thu trở về với buôn làng.

Không còn những cuộc phục kích.

Không còn những chiếc xe quân sự chạy trên đường.

Không còn những đêm phải chờ tiếng máy bay.

Ông bắt đầu một cuộc chiến khác:

xây dựng cuộc sống mới.

Ông cùng bà con phát triển kinh tế, làm nương rẫy và xây dựng đời sống.

Người dân Tel Yố vẫn nhắc về ông với sự tự hào:

“Đánh giặc giỏi, làm kinh tế cũng giỏi.”

Với ông, giữ được quê hương trong chiến tranh mới chỉ là một phần.

Sau chiến tranh, phải làm cho quê hương sống tốt hơn mới là điều có ý nghĩa.

Người lính trở về với đại ngàn

Những năm cuối đời, sức khỏe của Kpuih Thu dần yếu đi.

Người từng băng rừng, phục kích, đánh xe tăng và bắn máy bay giờ phải nằm trên giường bệnh.

Nhưng trong ký ức của người dân Tel Yố, ông vẫn là người Xã đội trưởng năm nào:

một người Jrai gan dạ, chân trần giữa đất đỏ bazan, kéo khẩu súng trên những con đường đầy quân địch.

Kpuih Thu qua đời sau một cuộc đời gắn bó với cách mạng và buôn làng.

Nhưng câu chuyện của ông vẫn được nhắc lại ở Tel Yố như một phần ký ức của Tây Nguyên trong những năm tháng chiến tranh.

Điều còn lại

Câu chuyện của Kpuih Thu không chỉ kể về một người lính đánh giặc giỏi.

Đó còn là câu chuyện về một người con của buôn làng đã biến sự am hiểu quê hương thành sức mạnh để bảo vệ chính quê hương mình.

Ông cho thấy rằng trước một kẻ thù mạnh hơn rất nhiều, lòng dũng cảm thôi chưa đủ.

Cần có sự mưu trí, kiên trì, đoàn kết và niềm tin vào nơi mình đang bảo vệ.

“Giữ đất không chỉ bằng sức mạnh, mà bằng sự gan dạ, mưu trí và tình yêu với quê hương.”

Kpuih Thu đã dành tuổi trẻ của mình giữa những cánh rừng Tây Nguyên để giữ đất, giữ làng và bảo vệ đồng bào.

Và khi tiếng súng im xuống, ông lại trở về với chính mảnh đất ấy để xây dựng cuộc sống.

Kpuih Thu – người lính Jrai giữa đại ngàn Tây Nguyên.