KTS NGÔ HUY QUỲNH - NGƯỜI THẦY "GIỮ HỒN" DI SẢN KIẾN TRÚC VIỆT (KỲ 3 - KỲ CUỐI)
Tôn vinh di sản lớn nhất và trường tồn của ông Ngô Huy Quỳnh. Đó không phải là các công trình mới, mà là công lao tiên phong trong việc bảo tồn di sản. Ông là "cha đẻ" của ngành trùng tu, người đầu tiên hệ thống hóa và cứu lấy "hồn" của kiến trúc cổ Việt Nam.
Nếu Kỳ 2 là "công việc" của ông Ngô Huy Quỳnh, thì Kỳ 3 mới là "sứ mệnh" và "đam mê" lớn nhất đời ông. Trong khi mọi người mải mê "xây dựng cái mới", ông là một trong số ít người đầu tiên nhận ra nguy cơ mất đi "cái cũ" – mất đi linh hồn của kiến trúc Việt.
Vào thời điểm đó (những năm 60-70), do ảnh hưởng của chiến tranh và tư tưởng "bài phong", nhiều đình, chùa, đền, miếu... bị xem là tàn dư của chế độ cũ, bị bỏ hoang hoặc phá hủy.
Kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh đã trở thành người "lội ngược dòng".
Ông là cha đẻ của ngành Trùng tu - Bảo tồn: Ông là người đầu tiên đặt nền móng cho khoa học bảo tồn di sản ở Việt Nam. Ông đi khắp nơi, lặn lội về các làng quê, đo đạc, vẽ lại, chụp ảnh và hệ thống hóa các di sản kiến trúc cổ.
Cứu lấy kiến trúc cổ: Ông là "kiến trúc sư trưởng" của các công trình trùng tu quan trọng bậc nhất. Khi Văn Miếu - Quốc Tử Giám bị xuống cấp, khi Chùa Một Cột bị giặc Pháp đặt mìn phá hủy (1954), chính ông là người đã chủ trì công cuộc nghiên cứu và phục dựng lại, trả lại dáng vẻ nguyên bản cho di tích.
Người thầy của các thế hệ: Ông là giáo sư, là người thầy vĩ đại của nhiều thế hệ kiến trúc sư Việt Nam. Những cuốn sách, bài giảng của ông về kiến trúc cổ, về đình làng Bắc Bộ... đã trở thành "kinh thánh", thành tài liệu gối đầu giường cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu về "hồn cốt" của kiến trúc Việt Nam.
Năm 2003, ông qua đời. Ông không để lại những tòa nhà chọc trời hào nhoáng. Di sản của ông lớn hơn thế: Ông để lại một Thủ đô Hà Nội được quy hoạch bài bản trong giai đoạn đầu, và quan trọng nhất, ông là người đã "giữ hồn" cho hàng trăm di sản kiến trúc, cứu lấy quá khứ văn hóa của dân tộc ngay trong thời điểm nó mong manh nhất.
