KTX2-Chuyện về nữ doanh nhân - Trịnh Thị Điền
Trong dòng chảy hào hùng của lịch sử giữ nước và dựng nước của dân tộc Việt Nam, có biết bao thế hệ phụ nữ đã hiến dâng cả tuổi xuân, trí tuệ và tài sản cho Tổ quốc. Nhắc đến những tấm gương tiêu biểu ấy, không thể không nhắc đến bà Trịnh Thị Điền – một nữ doanh nhân tài ba, một người cộng sản kiên trung đã cùng chồng là nhà tư sản yêu nước Đỗ Đình Thiện hiến trọn gia sản đồ sộ của gia đình cho sự nghiệp cách mạng. Cuộc đời bà là một bản hòa ca đẹp đẽ giữa lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần bất khuất và bản lĩnh phi thường của người phụ nữ Việt Nam.
Bà Trịnh Thị Điền sinh năm 1912 trong một gia đình thương gia tại làng Tử Dương, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng từ thưở trẻ, tháng 1/1929, khi mới bước vào độ tuổi đôi mươi, bà đã gia nhập Đảng Tân Việt và tích cực hoạt động bí mật tại các địa bàn trọng điểm như Hà Nội, Hải Phòng, Hòn Gai. Con đường cách mạng vốn dĩ đầy chông gai và thử thách, và bản lĩnh của bà đã được tôi luyện ngay trong những năm tháng ngục tù thực dân. Tháng 2/1931, bà bị mật thám Pháp bắt giam tại Hải Phòng. Đối mặt với những đòn tra tấn dã man, tàn bạo trong ngục tối đẫm máu của kẻ thù, người nữ chiến sĩ ấy vẫn một mực giữ vững khí tiết kiên cường của người cộng sản. Bà thậm chí đã tuyệt thực suốt 7 ngày liền để phản đối chế độ giam giữ khắc nghiệt. Không thể khuất phục được ý chí sắt đá ấy và thiếu bằng chứng kết tội, thực dân Pháp đành phải trả tự do cho bà.
Sau khi ra tù, vượt lên những vết thương chiến tranh và sự theo dõi gắt gao của mật thám, bà tiếp tục hoạt động cách mạng, đồng thời bước chân vào thương trường từ năm 1932. Kết duyên cùng nhà tư sản yêu nước Đỗ Đình Thiện, bà trở thành hậu phương vững chắc, là người đồng hành tài hoa và đắc lực cùng chồng gầy dựng nên một cơ ngơi kinh tế khổng lồ. Trước Cách mạng Tháng Tám, gia đình ông bà sở hữu tiềm lực tài chính hùng mạnh với hệ thống cửa hàng tơ lụa lớn tại Hà Nội, nhà máy dệt tại Gia Lâm và đồn điền rộng lớn tại Chi Nê (Hòa Bình). Bằng sự nhạy bén thương trường và tài quản lý xuất sắc, bà đã góp phần đưa gia đình trở thành một trong những thế lực tư sản dân tộc giàu có, uy tín bậc nhất Đông Dương thời bấy giờ.
Thế nhưng, điều làm nên sự vĩ đại và tên tuổi sống mãi trong lịch sử của bà Trịnh Thị Điền không chỉ nằm ở khối tài sản kếch xù, mà là cách mà bà và gia đình đã "khuynh gia bại sản" vì nghĩa lớn của Tổ quốc. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời trong hoàn cảnh "ngàn cân treo sợi tóc", thù trong giặc ngoài, ngân sách quốc gia trống rỗng. Trước tình thế hiểm nghèo ấy, gia đình ông bà Đỗ Đình Thiện – Trịnh Thị Điền đã không ngần ngại dốc toàn bộ gia sản để cứu quốc.
Còn nhớ năm 1943, khi quỹ tài chính kháng chiến chỉ còn vỏn vẹn 24 đồng bạc Đông Dương, ông bà đã trao tận tay đồng chí Nguyễn Lương Bằng số tiền khổng lồ lên tới 3 triệu đồng bạc Đông Dương. Đến "Tuần lễ vàng" năm 1946, bà lại hăng hái hưởng ứng, ủng hộ 64 lạng vàng cùng 10 vạn đồng cho Quỹ Độc lập. Đặc biệt hơn cả, ông bà đã mua lại Nhà máy in Taupin của tư sản Pháp rồi hiến tặng hoàn toàn cho Chính phủ. Cơ sở này sau đó được chuyển về đồn điền Chi Nê, trở thành nhà máy in giấy bạc đầu tiên của nước Việt Nam mới, in những đồng tiền tài chính đầu tiên góp phần bảo vệ nền kinh tế độc lập của non sông. Trong kháng chiến chống Pháp, khi chiến dịch Thu - Đông năm 1947 diễn ra, gia đình bà tiếp tục ủng hộ hàng trăm tấn thóc cùng toàn bộ đồn điền để phục vụ quân đội. Hiến dâng gần như toàn bộ gia sản, gia đình bà từ những nhà tư sản giàu có bậc nhất trở nên tay trắng, nhưng trong tâm can họ lại là niềm hạnh phúc vô bờ khi được góp phần trọn vẹn vào độc lập, tự do của dân tộc.
Hòa bình lập lại, trải qua bao thăng trầm, biến động của thời gian, bà Trịnh Thị Điền vẫn luôn giữ trọn phẩm chất cao đẹp của một đảng viên cộng sản, một người phụ nữ mẫu mực, khiêm nhường và tận tụy. Với những công lao to lớn và sự hy sinh quên mình cho đất nước, năm 1991, bà vinh dự được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất. Gia đình ông bà Đỗ Đình Thiện và Trịnh Thị Điền mãi là một trường hợp đặc biệt, hiếm hoi khi cả hai vợ chồng đều được Đảng và Nhà nước vinh danh, trao tặng những phần thưởng cao quý vì đã dâng hiến trọn vẹn gia sản cho cách mạng.
Cuộc đời của nữ doanh nhân Trịnh Thị Điền khép lại vào năm 1996, nhưng tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước nồng nàn, sự hy sinh quên mình và bản lĩnh kiên cường của bà vẫn mãi là niềm tự hào sâu sắc. Bà không chỉ là biểu tượng sáng ngời của người phụ nữ Việt Nam "anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" mà còn là nguồn cảm hứng lớn lao cho các thế hệ doanh nhân và thanh niên hôm nay trên hành trình xây dựng, phát triển đất nước giàu mạnh.
