Kỳ 12: Trước Tết Mậu Thân – Những tháng ngày đầy thử thách với Phạm Xuân Ẩn

Những bản báo cáo đầy lạc quan

Cuối năm 1967, các cuộc họp báo quân sự tại Sài Gòn vẫn diễn ra đều đặn.

Nhiều bản báo cáo nhấn mạnh rằng các chiến dịch quân sự đang đạt kết quả tích cực.

Số liệu được công bố cho thấy nhiều khu vực đã được kiểm soát.

Các phóng viên quốc tế ghi chép cẩn thận.

Không ít bài báo mang màu sắc lạc quan.

Nhưng Phạm Xuân Ẩn không chỉ nhìn vào những con số.

Ông luôn tự hỏi:

Điều gì đang diễn ra bên ngoài các bản báo cáo ấy?

Không thích chỉ ngồi trong văn phòng, Phạm Xuân Ẩn thường xuyên gặp gỡ đồng nghiệp vừa trở về từ các địa phương.

Ông lắng nghe họ kể về những chuyến đi.

Có người vừa từ miền Trung trở về.

Có người vừa tác nghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long.

Có người nhiều tuần liền sống cùng các đơn vị quân đội.

Mỗi người chỉ nhìn thấy một phần của cuộc chiến.

Nhưng khi ghép tất cả những mảnh ghép ấy lại, Phạm Xuân Ẩn nhận ra nhiều điều mà một báo cáo đơn lẻ không thể phản ánh.

Ông luôn tin rằng:

Muốn hiểu chiến tranh, phải nhìn từ nhiều phía.

Trong các cuộc trò chuyện với giới quân sự và ngoại giao, ông nhận thấy nhiều người bắt đầu quan tâm đến những câu hỏi mới.

Cuộc chiến sẽ còn kéo dài bao lâu?

Làm thế nào để tạo ra một bước chuyển biến rõ rệt?

Đâu sẽ là hướng đi tiếp theo?

Không phải ai cũng có cùng câu trả lời.

Những ý kiến khác nhau ấy cho thấy tình hình đang trở nên phức tạp hơn.

Phạm Xuân Ẩn không vội đưa ra kết luận.

Ông tiếp tục quan sát.

Tiếp tục lắng nghe.

Tiếp tục đối chiếu.

Làm việc trong môi trường đầy tin đồn và những thông tin trái chiều, điều khó nhất là giữ được sự tỉnh táo.

Phạm Xuân Ẩn luôn nhắc bản thân:

Không suy đoán.

Không để cảm xúc lấn át.

Không kết luận khi chưa đủ dữ liệu.

Chính sự điềm tĩnh ấy giúp ông giữ được sự tin cậy của đồng nghiệp.

Nhiều người tìm đến ông không chỉ vì ông có nhiều thông tin, mà còn vì họ tin vào cách ông phân tích vấn đề.

Những ngày cuối năm trôi qua.

Đường phố Sài Gòn bắt đầu xuất hiện không khí chuẩn bị đón Tết.

Các cửa hàng đông khách hơn.

Những chợ hoa dần nhộn nhịp.

Nhiều người hy vọng sẽ có một cái Tết yên bình.

Nhưng bên dưới vẻ bình lặng ấy, chiến tranh vẫn chưa hề dừng lại.

Là người theo dõi sát tình hình, Phạm Xuân Ẩn hiểu rằng những tuần lễ sắp tới sẽ có ý nghĩa đặc biệt.

Ông tiếp tục làm công việc hằng ngày của một nhà báo.

Âm thầm.

Cẩn trọng.

Và luôn chuẩn bị cho mọi tình huống có thể xảy ra.

Có người từng hỏi Phạm Xuân Ẩn:

"Làm báo trong thời chiến có điều gì khó nhất?"

Ông cho rằng điều khó nhất không phải là đi giữa bom đạn.

Mà là giữ được cái nhìn khách quan giữa rất nhiều luồng thông tin khác nhau.

Người làm báo phải phản ánh trung thực.

Người phân tích phải dựa trên sự thật.

Và người làm nhiệm vụ đặc biệt càng phải đặt lợi ích của đất nước lên trên hết.

Bước sang năm 1968, lịch sử Việt Nam sẽ chứng kiến một bước ngoặt lớn.

Phạm Xuân Ẩn sẽ là một trong những người chứng kiến giai đoạn ấy từ rất gần.