Kỳ 14: Nhà báo được cả Sài Gòn tin tưởng

"Nếu muốn hiểu Việt Nam..."

Đầu năm 1969.

Một phóng viên trẻ của Hoa Kỳ vừa đặt chân đến Sài Gòn.

Anh mang theo máy ảnh, máy ghi âm và rất nhiều câu hỏi.

Trong buổi gặp đầu tiên tại văn phòng đại diện báo chí, một đồng nghiệp lớn tuổi chỉ mỉm cười và nói:

"Nếu muốn hiểu Việt Nam, hãy tìm gặp Phạm Xuân Ẩn."

Câu nói ấy không phải lời xã giao.

Lúc bấy giờ, trong giới báo chí quốc tế ở Sài Gòn, cái tên Phạm Xuân Ẩn đã trở thành một địa chỉ đáng tin cậy.

Ông không phải là người nổi tiếng nhất.

Nhưng là người được nhiều người tin tưởng nhất.

Văn phòng của Phạm Xuân Ẩn không lớn.

Một chiếc bàn gỗ.

Một giá sách.

Một máy đánh chữ.

Vài chồng báo tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Việt.

Trên bàn luôn có ấm trà nóng.

Ai ghé qua cũng được ông niềm nở đón tiếp.

Ông không phân biệt đó là phóng viên kỳ cựu hay người mới vào nghề.

Ông sẵn sàng dành hàng giờ để giải thích lịch sử Việt Nam.

Giới thiệu về phong tục.

Giải thích sự khác nhau giữa các vùng miền.

Nhiều người sau này kể lại rằng, nhờ Phạm Xuân Ẩn, họ hiểu rằng Việt Nam không chỉ có chiến tranh.

Đó còn là một đất nước có lịch sử hàng nghìn năm, có nền văn hóa phong phú và một dân tộc giàu lòng yêu nước.

Điều khiến nhiều người quý trọng Phạm Xuân Ẩn không chỉ là kiến thức.

Đó còn là sự khiêm tốn.

Ông hiếm khi nói về thành tích của mình.

Không thích tranh cãi để chứng minh ai đúng, ai sai.

Nếu có điều gì chưa chắc chắn, ông sẵn sàng nói:

"Tôi cần tìm hiểu thêm."

Đối với ông, nói "không biết" không phải là điều đáng xấu hổ.

Điều đáng xấu hổ là khẳng định một điều khi chưa có đủ căn cứ.

Chính thái độ ấy khiến nhiều người càng thêm tin tưởng ông.

Sau giờ làm việc, Phạm Xuân Ẩn thường trở về nhà.

Ông có một sở thích đặc biệt.

Nuôi chó.

Bạn bè quốc tế đều biết ông là người rất yêu động vật.

Trong ngôi nhà của mình luôn có vài chú chó chạy quanh sân.

Ông từng nói đùa với bạn bè:

"Chó không biết nói dối."

Ngoài chăm sóc chó, ông dành nhiều thời gian đọc sách.

Từ quân sự.

Chính trị.

Triết học.

Lịch sử.

Đến văn học.

Ông tin rằng người làm báo nếu ngừng đọc sách thì cũng sẽ ngừng phát triển.

Ngay cả trong những năm chiến tranh căng thẳng nhất, ông vẫn giữ thói quen đọc mỗi ngày.

Nhiều người nghĩ rằng thành công của Phạm Xuân Ẩn đến từ sự thông minh.

Điều đó đúng.

Nhưng chưa đủ.

Điều khiến ông khác biệt là kỷ luật.

Ông luôn đúng giờ.

Không bao giờ thất hứa.

Không bao giờ kể chuyện riêng của người khác.

Không bao giờ dùng thông tin chưa được kiểm chứng.

Mỗi ngày, ông ghi chép rất cẩn thận.

Sau đó đọc lại.

Sửa chữa.

Đối chiếu.

Ông từng tâm sự với một người bạn:

"Trí nhớ rất quan trọng, nhưng ghi chép còn quan trọng hơn."

Chính sự cẩn trọng ấy giúp ông hiếm khi mắc sai lầm trong nghề nghiệp.

Bước sang năm 1970.

Cuộc chiến tại Việt Nam vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.

Nhưng trong các cuộc gặp gỡ, Phạm Xuân Ẩn nhận thấy nhiều thay đổi.

Các nhà ngoại giao bắt đầu nói nhiều hơn về đàm phán.

Các nhà báo đặt nhiều câu hỏi hơn về tương lai.

Một số sĩ quan Mỹ băn khoăn về chiến lược lâu dài.

Ông hiểu rằng...

Bề ngoài cuộc chiến vẫn rất ác liệt.

Nhưng bên trong, nhiều chuyển biến quan trọng đang âm thầm diễn ra.

Là người theo dõi sát những chuyển biến ấy, ông biết rằng những năm sắp tới sẽ quyết định vận mệnh của cả cuộc chiến.