Kỳ 15: Chiến dịch Lam Sơn 719 – Những dự báo giữa khói lửa

Cuộc họp báo đầu năm

Đầu tháng 2 năm 1971.

Phòng họp báo tại Sài Gòn chật kín phóng viên.

Máy ảnh liên tục chớp sáng.

Các hãng thông tấn lớn đều cử người tham dự.

Thông tin được công bố là chiến dịch Lam Sơn 719 bắt đầu.

Mục tiêu được giới thiệu là tiến công vào khu vực Đường 9 – Nam Lào nhằm cắt đứt tuyến vận chuyển chiến lược của đối phương.

Nhiều phóng viên lập tức gửi những bản tin đầu tiên về tòa soạn.

Riêng Phạm Xuân Ẩn vẫn ngồi lại.

Ông đọc kỹ từng bản đồ.

Quan sát cách các sĩ quan trình bày.

Lắng nghe những câu hỏi của báo giới.

Ông biết rằng muốn hiểu một chiến dịch, không thể chỉ nhìn vào mục tiêu được công bố.

Trở về văn phòng, Phạm Xuân Ẩn trải một tấm bản đồ lớn lên bàn.

Ông đánh dấu các tuyến đường.

Các cao điểm.

Các căn cứ.

Những địa danh xuất hiện trong các bản tin.

Suốt nhiều giờ liền, ông gần như không rời khỏi chiếc bàn.

Đồng nghiệp bước vào hỏi:

"Anh đang chuẩn bị bài viết à?"

Ông mỉm cười:

"Tôi đang cố hiểu bức tranh lớn."

Đó là thói quen của ông.

Trước khi viết một dòng nào, ông luôn cố gắng nhìn toàn bộ sự việc từ nhiều góc độ.

Qua nhiều ngày theo dõi, Phạm Xuân Ẩn nhận thấy Lam Sơn 719 không đơn thuần là một chiến dịch quân sự.

Nó còn là phép thử đối với chính sách "Việt Nam hóa chiến tranh" mà Hoa Kỳ đang theo đuổi.

Nếu chiến dịch đạt kết quả như kỳ vọng, Washington sẽ có thêm cơ sở để tiếp tục rút quân.

Nếu không, những câu hỏi về hiệu quả của chiến lược này sẽ ngày càng nhiều.

Trong các cuộc trò chuyện với đồng nghiệp nước ngoài, ông thường gợi mở:

"Đừng chỉ nhìn kết quả của từng trận đánh. Hãy xem chiến dịch sẽ tác động như thế nào đến các quyết định sau này."

Nhiều người ghi lại câu nói ấy.

Họ nhận ra Phạm Xuân Ẩn luôn nhìn xa hơn những gì đang diễn ra trước mắt.

Chiến dịch càng kéo dài, điện thoại trong văn phòng Time càng reo nhiều hơn.

Ban biên tập ở nước ngoài muốn cập nhật tình hình.

Các phóng viên từ chiến trường gửi về những ghi chép mới.

Nhiều nhà báo quốc tế cũng gọi cho Phạm Xuân Ẩn để trao đổi.

Ông kiên nhẫn lắng nghe từng người.

Không vội đưa ra nhận định.

Ông đối chiếu các nguồn tin.

Có những chi tiết giống nhau.

Có những chi tiết khác biệt.

Ông ghi tất cả vào sổ.

Đến cuối ngày mới bắt đầu tổng hợp.

Đó là cách ông tránh bị cuốn theo những thông tin chưa được kiểm chứng.

Một phóng viên người Anh từng hỏi:

"Vì sao anh luôn bình tĩnh như vậy?"

Phạm Xuân Ẩn trả lời:

"Chiến tranh luôn nhiều cảm xúc. Nhưng người làm báo không thể để cảm xúc thay thế sự thật."

Đó là nguyên tắc ông giữ suốt sự nghiệp.

Ngay cả khi chứng kiến những biến động lớn, ông vẫn cố gắng phản ánh sự việc bằng những dữ kiện đã được xác minh.

Chính điều ấy khiến nhiều đồng nghiệp đánh giá ông là một trong những nhà phân tích đáng tin cậy nhất tại Sài Gòn.

Khi chiến dịch Lam Sơn 719 kết thúc, nhiều cuộc tranh luận diễn ra trong giới quân sự và báo chí quốc tế.

Những đánh giá khác nhau xuất hiện trên các mặt báo.

Tuy nhiên, hầu hết đều thống nhất ở một điểm:

Cuộc chiến tại Việt Nam vẫn còn rất phức tạp.

Không có giải pháp đơn giản.

Đối với Phạm Xuân Ẩn, đây là thêm một minh chứng rằng muốn hiểu lịch sử, phải nhìn toàn cảnh thay vì chỉ nhìn vào một sự kiện riêng lẻ.

Ông tiếp tục công việc thường ngày.

Đọc báo.

Gặp gỡ.

Quan sát.

Phân tích.

Và âm thầm chuẩn bị cho những biến động còn lớn hơn sẽ đến trong năm 1972.