KỲ 23: CÂU HỎI KHIẾN CẢ QUÁN CÀ PHÊ LẶNG ĐI

Sài Gòn, năm 1967.

Buổi chiều, một quán cà phê quen thuộc gần trung tâm thành phố.

Đó là nơi các nhà báo trong và ngoài nước thường gặp nhau để trao đổi thông tin.

Phạm Xuân Ẩn cũng có mặt.

Ông ngồi cùng vài đồng nghiệp người Mỹ, người Pháp và một số phóng viên Việt Nam.

Không khí khá thoải mái.

Mọi người bàn luận về những diễn biến mới nhất của cuộc chiến.

Bỗng một phóng viên nước ngoài quay sang hỏi:

• "Ẩn này, anh nghĩ bên kia sẽ đánh vào đâu tiếp theo?"

Câu hỏi khiến cả bàn hướng ánh mắt về phía ông.

Đây không phải lần đầu ông gặp tình huống như vậy.

Là một nhà báo nổi tiếng với những phân tích sắc bén, ý kiến của ông luôn được nhiều người quan tâm.

Nhưng lần này thì khác.

Ông biết khá rõ những gì đang diễn ra.

Nếu trả lời quá chính xác, người khác có thể nghi ngờ.

Nếu né tránh, họ sẽ cho rằng ông đang che giấu điều gì.

Chỉ trong vài giây ngắn ngủi, Phạm Xuân Ẩn đã cân nhắc rất nhiều khả năng.

Ông mỉm cười.

Đặt tách cà phê xuống bàn.

Rồi nói chậm rãi:

• "Trong chiến tranh, điều chắc chắn nhất là... không ai biết chắc điều gì sẽ xảy ra."

Mọi người bật cười.

Một người khác tiếp lời:

• "Đúng là câu trả lời của một nhà báo!"

Không khí lập tức trở nên nhẹ nhàng.

Sau đó, ông phân tích tình hình chung dựa trên những thông tin đã được công khai trên báo chí quốc tế.

Lập luận chặt chẽ.

Nhận định hợp lý.

Nhưng tuyệt nhiên không để lộ bất cứ điều gì vượt quá giới hạn.

Cuộc trò chuyện kết thúc như bao cuộc gặp khác.

Không ai nhận ra rằng chỉ vài phút trước, ông vừa vượt qua một tình huống có thể dẫn đến những nghi ngờ không đáng có.

Đó chính là nguyên tắc sống còn của người làm tình báo:

Biết nhiều, nhưng không bao giờ để người khác biết mình biết nhiều.

Sau này, nhiều đồng nghiệp từng nhận xét rằng Phạm Xuân Ẩn là người rất giỏi lắng nghe.

Ông ít khi nói dài.

Nhưng mỗi khi phát biểu, lời nói đều chừng mực, có cơ sở và không bao giờ cực đoan.

Chính phong thái ấy giúp ông tạo dựng được niềm tin với những người xung quanh trong suốt nhiều năm hoạt động.

Trong thế giới tình báo, đôi khi điều nguy hiểm nhất không phải là một khẩu súng.

Mà là một câu hỏi bất ngờ.

Và người chiến thắng thường là người giữ được sự bình tĩnh lâu hơn người đối diện.

Còn tiếp…

Kỳ sau: "Bức điện phải đến trước bình minh" – cuộc chạy đua với thời gian để chuyển một nguồn tin quan trọng về căn cứ trước khi mọi con đường liên lạc bị phong tỏa.