KỲ 48: NHỮNG CHUYẾN BAY RỜI TÂN SƠN NHẤT
Sau Hiệp định Paris năm 1973, những chuyến bay chở các đơn vị quân đội Hoa Kỳ lần lượt rời Việt Nam. Đối với nhiều người, đó là một sự kiện thời sự. Với Phạm Xuân Ẩn, đó là dấu mốc cho thấy cuộc chiến đang bước sang một giai đoạn mới.
Tháng Ba năm 1973.
Sân bay Tân Sơn Nhất nhộn nhịp từ sáng sớm.
Những chiếc máy bay vận tải nối nhau lăn bánh trên đường băng.
Nhiều phóng viên trong và ngoài nước có mặt để ghi lại thời khắc các đơn vị quân đội Hoa Kỳ rút khỏi Việt Nam theo các điều khoản của Hiệp định Paris.
Phạm Xuân Ẩn đứng lặng phía sau hàng rào dành cho báo chí.
Chiếc máy ảnh vẫn trên vai.
Nhưng ông chưa vội bấm máy.
Ông quan sát.
Một nhóm binh sĩ xếp hàng lên máy bay.
Có người cười nói với đồng đội.
Có người ngoái lại nhìn đường băng lần cuối.
Một sĩ quan Mỹ bắt tay các phóng viên quen biết.
Ông nói:
"Có lẽ đây là lần cuối chúng ta gặp nhau ở đây."
Không ai trả lời.
Ai cũng hiểu ý nghĩa của câu nói ấy.
Một phóng viên trẻ hỏi Phạm Xuân Ẩn:
"Anh nghĩ điều gì sẽ thay đổi sau hôm nay?"
Ông nhìn chiếc máy bay đang từ từ cất cánh.
"Chiến tranh không chỉ được quyết định bởi việc một đội quân rời đi."
"Nhưng hôm nay chắc chắn là một cột mốc."
Chiếc máy bay dần khuất sau những đám mây.
Tiếng động cơ nhỏ dần.
Không khí trên đường băng trở nên yên tĩnh hơn.
Phạm Xuân Ẩn giơ máy ảnh.
"Tách!"
Ông chụp một bức ảnh.
Không phải lúc máy bay cất cánh.
Mà là khoảnh khắc khoảng trời phía sau nó trở nên trống vắng.
Nhiều năm sau, khi xem lại bức ảnh ấy, ông nói với một người bạn:
"Đôi khi điều đáng nhớ nhất không phải là những gì xuất hiện."
"Mà là những gì đã rời đi."
Chiều hôm đó, ông ghi vào sổ:
"Một chương đã khép lại. Nhưng cuốn sách lịch sử vẫn còn nhiều trang chưa viết."
Còn tiếp…
Kỳ sau: "Những khoảng lặng sau Hiệp định Paris" – khi tiếng súng chưa hoàn toàn chấm dứt, Phạm Xuân Ẩn nhận ra rằng lịch sử luôn có những khoảng lặng trước khi bước sang một bước ngoặt lớn.
