KỲ 49: NHỮNG KHOẢNG LẶNG TRƯỚC BƯỚC NGOẶT

Cuối năm 1973.

Phòng tin không còn náo nhiệt như những năm trước.

Máy điện báo vẫn hoạt động.

Nhưng những bản tin khẩn xuất hiện ít hơn.

Một số phóng viên quốc tế lần lượt trở về nước.

Nhiều văn phòng đại diện thu hẹp nhân sự.

Có người tin rằng cuộc chiến đã gần đi đến hồi kết.

Nhưng Phạm Xuân Ẩn không vội nghĩ như vậy.

Ông vẫn giữ thói quen cũ.

Mỗi sáng đọc nhiều tờ báo.

Mỗi chiều đối chiếu các nguồn tin.

Mỗi tối ghi chép những thay đổi nhỏ nhất.

Một hôm, người bạn làm báo hỏi:

"Ẩn, dạo này có vẻ chẳng có gì đáng viết."

Ông mỉm cười.

"Chính lúc người ta nghĩ không có gì xảy ra..."

"...lại là lúc cần quan sát kỹ nhất."

Người bạn bật cười.

"Cậu lúc nào cũng cẩn thận."

Ông không phủ nhận.

Suốt nhiều năm làm báo, ông hiểu rằng những biến chuyển lớn thường không đến trong một ngày.

Chúng được hình thành từ rất nhiều thay đổi nhỏ.

Một tuyến đường được sửa chữa.

Một cuộc họp kéo dài hơn thường lệ.

Một bài phát biểu đổi cách dùng từ.

Một bản tin được đặt ở vị trí trang nhất thay vì trang trong.

Những chi tiết ấy, khi đứng riêng lẻ, gần như không có ý nghĩa.

Nhưng khi ghép lại, chúng có thể kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

Chiều cuối năm, Phạm Xuân Ẩn đứng bên cửa sổ tòa soạn.

Dòng người vẫn qua lại trên đường Tự Do.

Quán cà phê quen vẫn đông khách.

Tiếng máy đánh chữ vẫn đều đều vang lên.

Mọi thứ dường như bình thường.

Nhưng ông biết...

Dưới vẻ bình yên ấy, lịch sử vẫn đang lặng lẽ chuyển mình.

Ông khép cuốn sổ tay.

Viết dòng cuối cùng của năm:

"Đừng để sự yên tĩnh đánh lừa. Lịch sử đôi khi chuẩn bị cho bước ngoặt của mình trong chính những ngày tưởng như bình thường nhất."

Đó cũng là điều đã theo ông suốt cuộc đời làm báo và hoạt động bí mật.

Quan sát.

Kiên nhẫn.

Và luôn tôn trọng sự thật.

Còn tiếp…

Kỳ sau: "Phước Long – tín hiệu của mùa Xuân 1975" – đầu năm 1975, chiến thắng Phước Long tạo nên một bước ngoặt quan trọng, mở đầu cho chuỗi sự kiện dẫn tới Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.