Ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam
Sau thất bại nặng nề của cuộc tập kích chiến lược “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” cuối năm 1972, chính quyền Mỹ buộc phải thay đổi hoàn toàn lập trường trong chiến tranh Việt Nam. Cuộc chiến kéo dài, tốn kém và không đạt được mục tiêu quân sự khiến nước Mỹ rơi vào khủng hoảng sâu sắc cả trong nước lẫn quốc tế. Trước đó, từ năm 1968, sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, Mỹ đã phải ngồi vào bàn đàm phán tại Paris. Tuy nhiên, các cuộc thương lượng kéo dài nhiều năm do bất đồng về điều kiện chấm dứt chiến tranh và tương lai chính trị của miền Nam Việt Nam. Đến cuối năm 1972, sau những thất bại quân sự liên tiếp và sức ép mạnh mẽ của dư luận thế giới, Mỹ buộc phải quay lại bàn đàm phán với thái độ thực tế hơn. Ngày 27 tháng 1 năm 1973, tại thủ đô Paris, Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết. Phái đoàn Việt Nam tham gia đàm phán gồm bốn bên: Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Hoa Kỳ Chính quyền Sài Gòn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam Phái đoàn của Chính phủ Cách mạng lâm thời do bà Nguyễn Thị Bình dẫn đầu. Hình ảnh bà tại bàn đàm phán trở thành biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và chính nghĩa của nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế. Hiệp định Paris gồm nhiều nội dung quan trọng. Trước hết, Hoa Kỳ cam kết chấm dứt mọi hoạt động chiến tranh chống Việt Nam, rút toàn bộ quân đội Mỹ và quân đồng minh ra khỏi miền Nam Việt Nam trong thời hạn quy định. Các bên tham chiến phải ngừng bắn trên toàn lãnh thổ miền Nam Việt Nam, giữ nguyên vị trí lực lượng tại chỗ. Hiệp định cũng khẳng định tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Đặc biệt, hai bên miền Nam Việt Nam sẽ tiến hành thương lượng để giải quyết các vấn đề chính trị nội bộ, tiến tới hòa giải dân tộc và thống nhất đất nước. Đối với nhân dân Việt Nam, đây là một thắng lợi có ý nghĩa lịch sử to lớn. Sau gần 20 năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lần đầu tiên một cường quốc quân sự hàng đầu thế giới phải ký kết văn bản pháp lý quốc tế công nhận việc chấm dứt chiến tranh và rút quân khỏi Việt Nam. Ngay sau khi hiệp định được ký, quân đội Mỹ bắt đầu rút khỏi miền Nam Việt Nam. Hàng vạn binh lính Mỹ rời chiến trường, đánh dấu sự chấm dứt vai trò trực tiếp của Mỹ trong cuộc chiến. Tuy nhiên, tình hình tại miền Nam vẫn còn phức tạp. Chính quyền Sài Gòn tiếp tục nhận viện trợ quân sự và vẫn tìm cách vi phạm hiệp định, duy trì xung đột với lực lượng cách mạng. Trong khi đó, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam trở thành một thực thể chính trị hợp pháp, có vị trí quan trọng trên trường quốc tế và tiếp tục lãnh đạo nhân dân miền Nam đấu tranh. Hiệp định Paris năm 1973 đã tạo ra một bước ngoặt chiến lược rất quan trọng. Miền Bắc có điều kiện hòa bình để khôi phục kinh tế, củng cố lực lượng. Miền Nam tiếp tục đấu tranh chính trị và quân sự để thực hiện mục tiêu cuối cùng là thống nhất đất nước. Từ đây, cục diện chiến tranh thay đổi căn bản: Mỹ rút quân, nhưng cuộc đấu tranh giữa nhân dân Việt Nam và chính quyền Sài Gòn vẫn tiếp diễn. Chỉ hai năm sau, vào mùa xuân năm 1975, những thắng lợi trên chiến trường đã dẫn tới Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, kết thúc hoàn toàn cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hiệp định Paris 1973 vì thế không chỉ là một văn kiện ngoại giao quan trọng, mà còn là kết quả trực tiếp của ý chí chiến đấu bền bỉ, hy sinh to lớn và những thắng lợi quân sự – chính trị của nhân dân Việt Nam trong suốt hai thập kỷ đấu tranh.
