Ký Họa Bên Mâm Pháo

Mùa thu năm 1970, dải đất Vĩnh Linh (Quảng Trị) nằm sát tuyến đầu vĩ tuyến 17 gánh chịu hàng ngàn trận mưa bom, lửa đạn từ máy bay và pháo hạm Mỹ. Cận kề trận địa pháo của Trung đoàn 241 là làng quê Vĩnh Thạch tan hoang, chỉ còn lại những rặng tre xơ xác và hệ thống địa đạo chằng chịt dưới lòng đất.

Trần Văn Nam là khẩu đội trưởng dày dạn kinh nghiệm, luôn coi các pháo thủ trong trận địa như anh em ruột thịt. Trong khẩu đội, Đặng Hoàng Minh là người em nhỏ tuổi nhất. Giờ giải lao sau mỗi trận đánh tàn khốc, khi khói nòng pháo chưa kịp tan, Minh lại lấy mẩu than củi vẽ tranh lên vỏ thùng đạn gỗ. Minh vẽ lại nụ cười sạm khói bom của Trần Văn Nam, vẽ hình ảnh cô du kích Hoàng Thị Bích gánh từng hũ nước mắm, xoong cơm nóng từ địa đạo lên cho anh em giữa tầm pháo kích.

Một chiều tháng 10, một tốp máy bay thần sấm F-4 của địch bất ngờ lao xuống đánh phá trận địa nhằm mở đường cho B-52 rải thảm. Tiếng pháo nổ xé tan bầu trời. Trần Văn Nam đứng trên đài chỉ huy, dứt khoát phát lệnh: — Hướng 34! Cự ly 1500m! Bắn!

Nhưng một quả đạn pháo địch rơi ngay cận kề mâm pháo. Mảnh văng khiến Đặng Hoàng Minh bị thương nặng ở tay phải, máu thấm đỏ chiếc áo trấn thủ. Thấy Minh gục xuống, Trần Văn Nam vội lao đến băng bó, nhưng Minh kiên quyết gạt tay ra, gìm chặt tay cầm cò pháo: — Anh Trần Văn Nam! Tay trái em vẫn bóp cò được! Không thể để mất góc bắn!

Hoàng Thị Bích từ dưới hầm hào lao lên giữa làn đạn pháo, vừa hỗ trợ tiếp đạn vừa quấn vội dải gạc lên vết thương cho Minh. Nhờ sự kiên cường của cả khẩu đội, chiếc máy bay Mỹ bốc cháy đùn đùn khói đen rồi lao xuống biển Cửa Tùng.

Trận đánh kết thúc, Hoàng Thị Bích đưa cho Đặng Hoàng Minh cuốn sổ ký họa bị rơi gần mâm pháo. Trang sổ bị vệt máu của Minh làm nhòe một góc, nhưng trên đó vẫn rõ nét vẽ bức tranh ba người — Nam, Minh và Bích — đang cùng mỉm cười dưới rặng tre làng Vĩnh Linh. Minh trao cuốn sổ cho Bích và nói: — Chị Bích giữ giúp em... Khi nào đất nước thống nhất, em sẽ quay lại tô màu cho bức tranh này.

Nhưng lời hẹn ấy đã không thể thực hiện trọn vẹn. Trong chiến dịch giải phóng năm 1972, Đặng Hoàng Minh đã anh dũng hy sinh khi dùng thân mình che chắn cho khẩu đội trước một đợt bom napalm dội thẳng vào trận địa.

Chiến tranh lùi xa, Trần Văn Nam trở về quê nhà Nam Định với những vết thương mỗi khi trái gió trở trời. Nhiều năm sau, anh bắt xe vào lại Vĩnh Linh tìm gặp Hoàng Thị Bích. Bên bờ sông Bến Hải lịch sử, hai người đồng đội cũ cùng mở lại cuốn sổ ký họa úa màu năm xưa. Giữa màu xanh ngút ngàn của những rặng tre đã hồi sinh trên vùng đất chết, hình ảnh tuổi trẻ rực rỡ và sự hy sinh của Đặng Hoàng Minh vẫn sống mãi như một biểu tượng đẹp đẽ của thời hoa lửa.