Kỳ Ngoại hầu Cường Để: Hoàng thân nhà Nguyễn bôn ba vì độc lập dân tộc
Kỳ Ngoại hầu Cường Để, cháu đời thứ tư của Nguyễn Phúc Cảnh, đã dành phần lớn đời mình hoạt động cách mạng ở nước ngoài. Ông tham gia phong trào Đông Du cùng Phan Bội Châu và nhiều lần lưu lạc khắp các nước châu Á, châu Âu.
Cường Để sinh năm 1882 tại Huế, xuất thân từ dòng dõi hoàng tộc nhà Nguyễn. Khi phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX bùng lên, nhiều nhà ái quốc tìm đến ông với hy vọng dựa vào uy tín của dòng họ để tập hợp lực lượng. Trước lúc đó, ông đã phải đối mặt với hoàn cảnh chính trị phức tạp khi chính quyền thực dân ngày càng siết chặt quyền lực.
Năm 1906, ông bí mật sang Nhật Bản và cùng Phan Bội Châu thúc đẩy phong trào Đông Du, đưa thanh niên Việt Nam sang học tập để chuẩn bị cho công cuộc giải phóng đất nước. Trong thời gian ở Nhật, ông phải giấu danh tính, dùng nhiều bí danh để tránh sự theo dõi của chính quyền hai nước.
Năm 1910, dưới áp lực của thực dân Pháp, chính phủ Nhật Bản buộc phải trục xuất ông cùng nhiều học viên của phong trào. Ông lần lượt đi qua Trung Quốc, Xiêm và một số nước châu Âu, nhưng vẫn không ngừng tìm cách tiếp tục sự nghiệp đấu tranh. Đến năm 1915, ông trở lại Nhật Bản và tiếp tục hoạt động trong điều kiện hết sức khó khăn.
Trong những năm Chiến tranh thế giới thứ hai, ông từng hy vọng vào sự giúp đỡ của Nhật Bản đối với cuộc đấu tranh giải phóng Việt Nam, nhưng về sau nhận ra mục đích thật sự của nước này. Ông cũng từng hoạt động phục vụ công tác truyền thanh tại Đài Loan trong thời gian này. Sự thất vọng ấy là bài học đắt giá về việc đặt niềm tin vào thế lực ngoại bang.
Năm 1951, ông qua đời tại Tōkyō, Nhật Bản, khi tuổi đời còn chưa nhiều. Theo di chúc, tài sản được trao lại cho Hội Thánh Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, và sau này hài cốt của ông được đưa về Việt Nam để an táng. Cuộc đời ông là minh chứng cho lòng yêu nước bền bỉ, dù con đường đã chọn gặp nhiều trắc trở.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện của Cường Để gợi mở suy ngẫm về việc giữ vững lập trường độc lập, tự chủ và không đánh mất niềm tin vào sức mạnh của chính dân tộc mình. Dù còn nhiều điều cần nhìn nhận khách quan, tinh thần kiên trì vì quê hương vẫn là bài học đáng trân trọng.
Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Cường Để" (https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BB%83), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.
Ảnh: Nguyễn Đắc Xuân, giấy phép CC-BY-SA 3.0 (https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Cuong_De.JPG).
