Kỷ niệm chương kháng chiến năm 1955: điều còn lại trong trang hồi ký

Khi đọc phần sau của bản hồi ký, tôi hiểu thêm một góc khác của ông Lường Văn Giá: người cha, người ông trong gia đình đông con cháu. Những phần thưởng và chức vụ được ghi lại bên cạnh các câu chuyện rất đời thường. Có lẽ bởi thế, trang viết vừa mang dấu ấn một thời lịch sử, vừa gần gũi với mỗi người trong nhà.

Khi lần theo ký ức về kỷ niệm chương kháng chiến năm 1955, tôi đặc biệt chú ý cách ông chọn chi tiết để ghi lại. Danh sách ghi nhận thành tích trong hồi ký nhắc kỷ niệm chương kháng chiến được tặng năm 1955. Ông đặt các phần thưởng cạnh nhau như những dấu mốc cần truyền lại cho con cháu. Điều được lưu trên trang giấy không phải một câu chuyện được tô vẽ cho hấp dẫn, mà là cách chính ông nhớ và muốn người sau hiểu trải nghiệm của mình. Đọc chậm từng câu, tôi cảm nhận rõ hơn sức nặng của những điều giản dị ấy.

Ngày 13/3/2010, ông kể đã cùng các gia đình con cháu trở lại bản Pó, thắp hương tưởng nhớ gia đình nuôi và chọn cách nhìn lại quá khứ bằng sự bao dung. Từ một cậu bé phải rời mẹ đẻ, sau bao năm ông quay về nơi từng sống với tâm thế của người đã có con cháu đông đủ. Hành trình này giúp tôi hiểu sâu hơn lời ông viết về việc sống không giận hờn, không oán trách.

Một bản hồi ký gia đình không thay thế được hồ sơ lưu trữ của cơ quan hay tài liệu lịch sử. Tuy nhiên, nó lưu được giọng kể và thứ tự những điều người trong cuộc xem là quan trọng. Khi biên tập, tôi muốn giữ các thông tin như tên người, năm tháng, chức vụ, phần thưởng theo bản gốc, đồng thời không biến những chi tiết ngắn thành các sự kiện mà ông chưa từng mô tả.

Từ một kỷ niệm cụ thể, câu chuyện gợi ra câu hỏi rộng hơn về cách con người đối xử với nhau và gìn giữ tình nghĩa. Tấm kỷ niệm chương trở nên quý giá khi giúp người sau hiểu một đời cống hiến. Tôi không biết tất cả suy nghĩ của ông vào thời điểm đó, bởi hồi ký không kể hết từng phút, từng giờ. Điều tôi có thể làm là đọc cẩn thận, tôn trọng phần thông tin ông để lại và lắng nghe ý nghĩa nhân văn từ chính câu chuyện ấy.

Câu chuyện khép lại bằng lòng biết ơn. Tôi biết ơn ông đã dành thời gian ghi lại cuộc đời, biết ơn những người từng giúp đỡ ông và biết ơn một gia đình biết đùm bọc nhau. Nhờ những trang giấy ấy, các con cháu có thể hiểu hơn những gì ông đã trải qua mà không cần tưởng tượng thêm sự kiện.