KỶ NIỆM KHÔNG QUÊN CỦA CÔ MAI TRÊN ĐƯỜNG MÒN HỒ CHÍ MINH

Một buổi chiều, tôi có dịp đến thăm cô Mai – một cựu thanh niên xung phong từng làm nhiệm vụ trên tuyến đường Trường Sơn, thường được gọi là đường mòn Hồ Chí Minh trong những năm kháng chiến.

Cô Mai năm nay đã lớn tuổi. Mái tóc bạc, đôi bàn tay có nhiều nếp nhăn, nhưng khi nhắc đến những năm tháng tuổi trẻ, giọng cô vẫn đầy xúc động. Trên chiếc bàn nhỏ trong phòng khách, cô vẫn giữ một vài tấm ảnh cũ của đơn vị và một chiếc khăn tay đã bạc màu.

Tôi hỏi:

“Cô có kỷ niệm nào nhớ nhất trong những năm tháng ở Trường Sơn không ạ?”

Cô Mai im lặng vài giây rồi mỉm cười:

“Có chứ cháu. Đã hơn nửa thế kỷ rồi nhưng có một đêm mưa cô vẫn nhớ như in.”

Ngày đầu lên Trường Sơn

Cô kể, ngày ấy cô còn rất trẻ. Khi nghe lời kêu gọi tham gia thanh niên xung phong, cô cùng nhiều bạn bè trong làng viết đơn tình nguyện lên đường.

“Lúc đi, cô chỉ nghĩ mình còn trẻ thì phải góp một phần sức lực cho đất nước. Mẹ cô tiễn cô ra đầu làng, dặn đi dặn lại rằng phải giữ gìn sức khỏe. Cô cũng chẳng biết lúc nào mình mới được trở về.”

Đoàn thanh niên xung phong hành quân lên tuyến Trường Sơn. Những con đường xuyên qua núi rừng ngày ấy còn rất khó khăn. Có đoạn là đường đất, có đoạn phải men theo sườn núi, nhiều nơi thường xuyên bị bom đánh phá.

Công việc của cô và đồng đội chủ yếu là san lấp hố bom, sửa đường, vận chuyển hàng hóa và bảo đảm cho các đoàn xe, bộ đội có thể đi qua.

Cô Mai kể:

“Ngày nào cũng có việc. Có khi vừa làm xong một đoạn đường thì máy bay đánh phá, đường lại bị hư hỏng. Chúng tôi lại cùng nhau sửa. Mệt nhưng chẳng ai than.”

Đêm mưa trên tuyến đường

Kỷ niệm cô Mai nhớ nhất xảy ra vào một đêm mưa.

Hôm ấy trời mưa rất lớn. Đất đá từ trên núi tràn xuống khiến một đoạn đường bị sạt lở. Đúng lúc đó, đơn vị nhận được tin có đoàn xe đang chuẩn bị đi qua.

“Nếu không sửa kịp thì xe không đi được. Mà chúng tôi biết phía trước đang cần hàng.”

Cô Mai cùng những người đồng đội lập tức mang cuốc, xẻng ra làm việc.

Mưa mỗi lúc một nặng hạt. Nước chảy thành dòng trên mặt đường. Bùn đất bám đầy quần áo.

“Có lúc chân bị lún xuống bùn, nhấc lên rất khó. Tay thì mỏi rã rời. Nhưng nhìn thấy anh em bên cạnh vẫn đang làm, cô lại cố.”

Mọi người chia nhau từng công việc. Người xúc đất, người san đường, người tìm đá lấp những chỗ sạt lở.

Đang làm việc, tiếng máy bay từ xa vọng lại.

Mọi người nhanh chóng tìm nơi trú ẩn. Sau khi máy bay đi qua, cả đội lại tiếp tục công việc.

Cô Mai kể:

“Chúng tôi lúc ấy chỉ mong sửa xong con đường trước khi trời sáng. Không ai nghĩ mình đang làm một việc gì lớn lao. Chỉ nghĩ nếu đường thông thì đoàn xe mới đi được.”

Người đồng đội bị thương

Gần sáng, khi mọi người đang cố gắng hoàn thành đoạn đường cuối cùng, một người đồng đội của cô Mai bị thương do đất đá sạt xuống.

Cô và mấy chị em lập tức chạy đến.

“Chúng tôi lúc đó rất hoảng. Cô chỉ biết ôm lấy đồng đội, gọi mọi người đến giúp.”

Người đồng đội được đưa vào nơi an toàn để chăm sóc. Dù rất lo lắng, những người còn lại vẫn tiếp tục hoàn thành công việc.

Đến khi đoạn đường được sửa xong, trời cũng vừa hửng sáng.

Một đoàn xe từ từ đi qua.

Cô Mai đứng bên đường nhìn những chiếc xe nối nhau tiến về phía trước. Cô mỉm cười:

“Lúc ấy chúng tôi vui lắm. Mệt nhưng vui. Nhìn xe đi qua được là biết công sức của mình không uổng.”

Những người đã ở lại Trường Sơn

Cô Mai kể rằng những năm tháng trên Trường Sơn cũng để lại nhiều nỗi buồn.

Có những người bạn của cô đã không trở về.

“Ngày ấy chúng tôi cùng ăn, cùng ngủ, cùng làm việc. Có người hôm trước còn nói chuyện với cô, hôm sau đã không còn nữa.”

Cô dừng lại, mắt nhìn xuống tấm ảnh cũ.

“Có những người tuổi còn trẻ lắm. Họ cũng có cha mẹ, có anh chị em ở quê nhà. Chúng tôi thương nhau như chị em ruột.”

Sau chiến tranh, cô trở về quê. Cuộc sống dần ổn định, nhưng những ký ức về Trường Sơn chưa bao giờ biến mất.

Cô vẫn nhớ những con đường đất đỏ, những đêm mưa, những hố bom và đặc biệt là những người đồng đội đã cùng mình vượt qua những năm tháng khó khăn nhất.

Kỷ vật của một thời tuổi trẻ

Cô Mai lấy từ trong chiếc hộp cũ một chiếc khăn tay đã bạc màu.

“Cái khăn này cô dùng từ ngày còn ở Trường Sơn. Nó chẳng đáng bao nhiêu tiền, nhưng cô giữ đến bây giờ vì nó gắn với tuổi trẻ của cô.”

Cô cười:

“Ngày ấy chúng tôi chẳng có nhiều đồ đạc. Một chiếc khăn, một chiếc ba lô hay một tấm ảnh cũng có thể trở thành kỷ vật quý giá.”

Lời nhắn gửi thế hệ trẻ

Trước khi tôi ra về, cô Mai nhìn tôi và nói:

“Các cháu bây giờ được sống trong hòa bình là điều rất đáng quý. Các cháu không phải chịu cảnh bom đạn, không phải ngủ giữa rừng hay sửa đường trong đêm mưa như chúng cô ngày trước.”

Cô dặn:

“Hãy cố gắng học tập, sống tử tế và biết yêu thương mọi người. Đặc biệt, hãy nhớ rằng để có được cuộc sống bình yên hôm nay, đã có rất nhiều người dành cả tuổi trẻ của mình cho đất nước.”

Tôi rời khỏi nhà cô Mai khi trời đã về chiều. Trên đường về, tôi vẫn nghĩ mãi về câu chuyện cô kể.

Tôi nhận ra rằng trên những trang lịch sử về đường Trường Sơn không chỉ có những đoàn xe, những con đường hay những trận đánh. Ở đó còn có những cô gái thanh niên xung phong tuổi đôi mươi, ngày đêm âm thầm mở đường, sửa đường, vận chuyển hàng hóa và chăm sóc đồng đội.

Câu chuyện của cô Mai giúp tôi hiểu hơn về sự hy sinh thầm lặng của thế hệ thanh niên xung phong và càng trân trọng giá trị của hòa bình, tình đồng đội và cuộc sống hôm nay.