Kỷ niệm lần bắn đạn thật đầu tiên

Tôi nghe câu chuyện này từ cụ Nguyễn Xuân Dinh, cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An, trong một buổi sáng yên tĩnh. Sau khi kể cho tôi nghe về những đêm hành quân và những con dốc vượt qua trong tiếng hò đồng đội, cụ chậm rãi nói:

“Có một tiếng nổ mà tôi không bao giờ quên – tiếng viên đạn thật đầu tiên rời nòng súng.”

Rồi cụ bắt đầu kể.

Đó là đầu năm 1972, sau nhiều tháng huấn luyện điều lệnh, hành quân và học kỹ thuật chiến đấu, đại đội tân binh được đưa ra thao trường bắn đạn thật. Từ sáng sớm, cả đơn vị đã háo hức khác thường. Với những chàng trai mới rời ruộng đồng, khẩu súng không còn là mô hình tập nữa, mà sắp trở thành vũ khí thật sự.

Thao trường nằm giữa một vùng đồi thấp, phía trước là bãi bia đất vàng kéo dài đến chân núi. Trời miền Trung trong vắt, gió nhẹ, nhưng ai cũng thấy trong lòng có chút hồi hộp.

Cụ Dinh kể:

“Hồi đó tôi vừa háo hức vừa run. Nói không run là không thật.”

Trước khi bắn, cán bộ phổ biến quy tắc an toàn rất kỹ. Từng người được phát năm viên đạn. Anh Dinh cầm những viên đạn đồng sáng trong lòng bàn tay mà thấy chúng nặng hơn tưởng tượng.

Anh Hòa ở Diễn Châu ghé tai nói nhỏ:

“Đạn thật nhìn khác hẳn đạn tập hè.”

Anh Dinh chỉ gật đầu, cổ họng hơi khô.

Đến lượt tiểu đội vào tuyến bắn. Mọi người nằm xuống theo hàng. Đất thao trường còn ấm hơi nắng sớm, mùi cỏ khô và dầu súng quyện vào nhau rất đặc trưng.

Tiểu đội trưởng Trần Văn Hậu quê Thanh Chương bò dọc tuyến, nhắc từng người:

“Bình tĩnh. Ngắm chắc rồi hãy bóp cò. Đừng giật cò.”

Anh Dinh đặt báng súng vào vai. Đây là lần đầu tiên anh cảm nhận rõ sức nặng của khẩu súng khi có đạn thật trong buồng đạn. Tim đập thình thịch đến mức anh tưởng người bên cạnh cũng nghe thấy.

Qua thước ngắm, tấm bia số 7 hiện ra nhỏ xíu giữa khoảng đất vàng. Anh cố nhớ lại những gì đã học: thở đều, giữ súng chắc, đầu ngắm thẳng khe ngắm.

Khẩu lệnh vang lên:

“Chuẩn bị!”

Cả tuyến bắn im phăng phắc.

“Bắn!”

Tiếng súng nổ dồn dập khắp thao trường.

Anh Dinh giật mình đến mức chưa kịp bóp cò. Vai anh rung lên vì tiếng nổ của những người bên cạnh. Một thoáng hoảng hốt chạy qua.

Tiểu đội trưởng Hậu ở phía sau nói rất khẽ:

“Dinh, bình tĩnh. Thở đi.”

Anh hít một hơi thật sâu, đưa mắt vào thước ngắm lần nữa rồi siết cò.

Đoàng!

Khẩu súng giật mạnh vào vai. Mùi khói thuốc súng hăng hắc xộc lên mũi. Trong khoảnh khắc ấy, anh cảm thấy vừa sợ vừa choáng ngợp.

Cụ kể đến đây, mắt vẫn ánh lên như còn nghe tiếng súng năm nào:

“Viên đạn bay đi rồi, tôi mới biết mình đã bắn thật.”

Anh bắn tiếp viên thứ hai, thứ ba… Mỗi lần bóp cò lại tự tin hơn một chút. Đến viên cuối cùng, tay anh không còn run nhiều nữa.

Kết thúc lượt bắn, cả tiểu đội đứng dậy phủi đất. Ai cũng hỏi nhau:

“Có trúng không?”

“Nghe súng giật mạnh ghê!”

“Vai đau muốn rời ra.”

Khi cán bộ ra kiểm tra bia, mọi người đứng chờ hồi hộp như học sinh chờ điểm thi. Đến bia số 7, cán bộ hô:

“Nguyễn Xuân Dinh – ba viên trúng vòng đen, hai viên vòng ngoài!”

Anh Hòa vỗ vai anh:

“Khá rồi, dân Quỳnh Lưu được đấy!”

Anh cười mà trong lòng nhẹ bẫng.

Nhưng điều cụ nhớ nhất không phải kết quả ba viên vòng đen. Sau buổi bắn, tiểu đội trưởng Hậu gọi cả nhóm lại và nói:

“Các cậu nhớ, hôm nay mới chỉ là thao trường. Ra chiến trường, mỗi viên đạn đều gắn với sinh mạng đồng đội và nhiệm vụ của đơn vị. Biết bắn chưa đủ, phải biết bắn có trách nhiệm.”

Câu nói ấy làm những tân binh đang còn vui vì thành tích bỗng lặng đi.

Chiều hôm đó, anh Dinh tháo súng lau rất cẩn thận. Mùi dầu súng bám vào tay mãi không hết. Anh ngồi dưới gốc bàng trong doanh trại, nhìn khẩu súng đặt trước mặt và chợt thấy mình trưởng thành thêm một bước.

Cụ nói nhỏ:

“Lần đầu bắn đạn thật, tôi hiểu chiến tranh không còn là chuyện nghe kể nữa.”

Nhiều năm sau, anh đã bắn không biết bao nhiêu viên đạn trong chiến tranh thật sự. Có những trận đánh giữa mưa bom, có những đêm nổ súng trong rừng tối, có những lúc không kịp nghĩ gì ngoài nhiệm vụ.

Thế nhưng tiếng nổ đầu tiên ở thao trường năm 1972 vẫn ở lại rõ nhất trong ký ức.

Tôi hỏi:

“Vì sao lại nhớ tiếng súng đầu tiên hơn những trận đánh sau này?”

Cụ im lặng một lúc rồi đáp:

“Vì đó là khoảnh khắc một chàng trai lần đầu hiểu rằng từ nay mình đang cầm trong tay sức mạnh có thể bảo vệ đồng đội, nhưng cũng có thể quyết định sự sống còn.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi nhận ra rằng trên những thao trường đất đỏ bình dị ấy, biết bao thanh niên Việt Nam đã đi qua một ngưỡng cửa vô hình. Từ người nông dân, người học trò, họ học cách sử dụng vũ khí của người lính.

Và kỷ niệm lần bắn đạn thật đầu tiên không chỉ là chuyện trúng hay trượt bia. Đó là giây phút người lính trẻ cảm nhận rõ hơn bao giờ hết trọng lượng của trách nhiệm mà mình mang trên vai đối với đồng đội, quê hương và Tổ quốc.