Ký sự chiến trường: Trần Cao Vân và những ngày khói lửa bên chiến hào Bình Định

Giữa những năm tháng khói lửa của cuộc kháng chiến, Anh hùng Trần Cao Vân (Bình Định) đã cùng đồng đội viết nên những trang sử oanh liệt bên chiến hào, tạc vào non sông tượng đài kiên trung bất khuất.

Ký ức những ngày rực lửa

Ghi nhận những cống hiến to lớn cho Tổ quốc, tên tuổi Anh hùng Trần Cao Vân mãi mãi trường tồn cùng non sông gấm vóc, là niềm tự hào vô bờ bến của quê hương Bình Định và nhân dân cả nước.

Trần Cao Vân (1866 – 17 tháng 5 năm 1916) là một quan lại Việt Nam của nhà Nguyễn được biết đến vì tinh thần yêu nước thời Pháp thuộc. Ông thuộc nhóm người cùng vua Duy Tân lãnh đạo cuộc khởi nghĩa chống Pháp tại Trung Kỳ của Việt Nam do Việt Nam Quang Phục Hội chủ xướng, nhưng bị thất bại và bị người Pháp xử tử.

Trần Cao Vân sinh năm 1866 tại làng Tư Phú, tổng Đa Hòa (nay là xã Gò Nổi, thành phố Đà Nẵng). Ông từng bị bắt giam ở các ngục Phú Yên, Bình Định do tham gia cuộc khởi nghĩa của Võ Trứ và liên quan tới Vụ án Trung thiên dịch, bị đày ra Côn Đảo, cùng các đồng chí lập ra Việt Nam Quang phục hội, liên lạc với vua Duy Tân để khởi nghĩa năm 1916. Cơ mưu bại lộ, Trần Cao Vân làm cố vấn trong chính phủ lâm thời và bị bắt cùng với Phan Thành Tài (thống lãnh quân đội toàn quyền, giữ ấn Kinh lược Nam Ngãi), Lê Đình Dương (Bộ trưởng ngoại giao, giữ ấn Tổng trấn Nam Ngãi), Thái Phiên (Tổng trấn Kinh thành Huế),... Do Trần Cao Vân và Thái Phiên nhận hết trách nhiệm về mình nên vị vua trẻ yêu nước Duy Tân thoát chết. Ngày 17 tháng 5 năm 1916, Trần Cao Vân, Thái Phiên, Tôn Thất Đề và Nguyễn Quang Siêu bị xử tại An Hòa (gần Thành nội Huế).

Trước khi bị xử tử, Trần Cao Vân đã ung dung đọc bốn câu thơ:

""Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, tinh thần của người chiến sĩ thời hoa lửa mãi mãi rực sáng.""

Ý chí kiên cường nơi chiến tuyến

Trần Cao Vân còn là ông của Trần Thị Lý, nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Khi sắp bị hành hình, ông làm bài thơ này để tỏ nghĩa khí:

Trong Kháng chiến chống Pháp (1945–1954), từng có một đơn vị thanh niên kháng chiến lấy tên là Thanh niên Tiền phong đoàn Trần Cao Vân. Đơn vị sau được tổ chức thành Trung đoàn Trần Cao Vân, sau là Trung đoàn 101, Đại đoàn 325 (nay là Trung đoàn 101, Sư đoàn 325, Quân đoàn 12, Quân đội nhân dân Việt Nam).

Ảnh tư liệu: Trần Cao Vân

Khúc ca vang mãi cùng non sông

Tên ông được đặt cho các đường phố và trường học tại nhiều nơi trên cả nước như Hà Nội, Hạ Long, Đồng Hới, Quảng Bình, Đà Nẵng, Huế, Quảng Nam, Bình Định,...

Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và sự cống hiến quên mình vì nền độc lập tự do của Tổ quốc, Đảng và Nhà nước đã phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho đồng chí Trần Cao Vân. Tấm gương sáng ngời của người anh hùng mãi mãi là niềm tự hào của quê hương Bình Định và dân tộc Việt Nam, là bài học lịch sử vô giá soi đường cho các thế hệ trẻ hôm nay noi gương học tập và noi theo.