KÝ SỰ: TRẦN ĐẠI NGHĨA – ÔNG VUA VŨ KHÍ VÀ HUYỀN THOẠI BA-ZÔ-KA GIỮA ĐẠI NGÀN
Trong những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, vũ khí của quân đội ta còn vô cùng thô sơ, thiếu thốn. Thế nhưng, giữa đại ngàn Việt Bắc, có một bộ óc thiên tài đã chế tạo ra những vũ khí có sức mạnh hủy diệt, làm kinh hồn bạt vía xe tăng, xe bọc thép của kẻ thù. Người đó chính là Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa – vị tướng của lòng dân, người đã từ bỏ bến thượng hải Paris hoa lệ để về cống hiến trọn đời cho nền khoa học quân sự nước nhà.
Phần I: Cuộc gặp gỡ định mệnh và quyết định từ bỏ vinh hoa
Năm 1946, tại Paris, kỹ sư Phạm Quang Lễ (tên thật của Giáo sư Trần Đại Nghĩa) đang có một sự nghiệp đỉnh cao với mức lương tương đương 22 lạng vàng một tháng, cùng một kho tư liệu khổng lồ về hàng không và vũ khí mà ông đã âm thầm tích lũy suốt 11 năm.
• Lời vẫy gọi của Tổ quốc: Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp dự Hội nghị Fontainebleau, Phạm Quang Lễ đã đến gặp Người và bày tỏ nguyện vọng được về nước phục vụ kháng chiến. Bác nhìn ông và nói: "Nước nhà đang nghèo lắm, chú về sẽ khổ đấy". Ông trả lời không một chút đắn đo: "Thưa Bác, tôi đã chuẩn bị cho ngày này suốt 11 năm qua. Tôi không sợ khổ".
• Cái tên lịch sử: Ngay sau khi về nước, tại chiến khu Việt Bắc, Bác Hồ đã đặt cho ông cái tên mới: Trần Đại Nghĩa. Bác dặn: "Nội dung tên chú là vì đại nghĩa của dân tộc. Bác tin chú sẽ làm tròn nhiệm vụ".
Phần II: Kỳ tích Ba-zô-ka – Đòn sấm sét đánh sập xe tăng Pháp
Bước vào chiến khu, trang thiết bị chỉ là con số không, tư liệu bị đốt sạch, công cụ chỉ có búa, đe và đôi tay của những người thợ rèn. Nhiệm vụ đặt ra cho Cục trưởng Cục Quân giới Trần Đại Nghĩa lúc đó vô cùng nặng nề: Phải chế tạo bằng được vũ khí đánh bại xe tăng địch.
• Đấu trí với thuốc nổ: Trải qua hàng chục lần thử nghiệm thất bại, bom nổ chậm suýt lấy đi mạng sống, ông vẫn kiên trì tìm ra công thức làm chậm tốc độ cháy của thuốc súng.
• Khúc khải hoàn ở Chùa Trầm: Ngày 3/3/1947, đạn Ba-zô-ka do Trần Đại Nghĩa chế tạo chính thức ra trận tại Chùa Trầm (Hà Đông). Chỉ với những viên đạn đầu tiên, hai chiếc xe tăng kiên cố của Pháp đã bị bắn cháy bùng nổ. Chiến công này đã bẻ gãy hoàn toàn chiến thuật dùng xe bọc thép của giặc, tạo nên một cú sốc lớn cho bộ chỉ huy quân đội Pháp.
Phần III: Từ SKZ đến bom bay – Sáng tạo không giới hạn
Không dừng lại ở Ba-zô-ka, Giáo sư Trần Đại Nghĩa cùng các cộng sự tiếp tục nghiên cứu và chế tạo thành công súng không giật SKZ – loại vũ khí hạng nặng có thể xuyên thủng những bốt bê tông kiên cố nhất của địch. • Vũ khí thần kỳ: SKZ Việt Nam nhẹ đến mức có thể vác trên vai, nhưng sức công phá ngang ngửa đại bác. Quân Pháp kinh hoàng thừa nhận đây là thứ vũ khí không thể lường trước. • Kháng chiến chống Mỹ: Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ông lại tiếp tục cống hiến trí tuệ để cải tiến tên lửa SAM-2, tìm ra sơ hở dải nhiễu của "siêu pháo đài bay" B-52, góp phần làm nên kỳ tích "Điện Biên Phủ trên không" năm 1972.
Phần IV: Ngọn đuốc khoa học và tấm gương đại nghĩa
Năm 1948, trong đợt phong hàm đầu tiên của Quân đội, ông được phong quân hàm Thiếu tướng khi mới 35 tuổi. Ông cũng là một trong những cá nhân đầu tiên được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động Việt Nam. Giáo sư Trần Đại Nghĩa qua đời năm 1997, nhưng tên tuổi và cuộc đời của ông đã trở thành một tượng đài bất tử. Ông chính là hiện thân của trí tuệ Việt Nam, của lòng yêu nước thuần khiết – người đã dùng đỉnh cao khoa học để dâng hiến cho "Đại Nghĩa" của đất nước.
