KÝ SỰ VỀ NHỮNG ĐÓA HOA BẤT TỬ TRÊN TỌA ĐỘ CHẾT NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Những ngày hè năm 1968, dải đất Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) không có lấy một màu xanh. Đó là điểm giao nhau huyết mạch trên con đường vận tải chiến lược nối liền hậu phương lớn Miền Bắc với chiến trường Miền Nam. Để chặn đứng những đoàn xe tiếp viện, không quân Mỹ đã biến nơi đây thành một "tọa độ chết".

Mỗi ngày, hàng trăm lượt máy bay B-52 và máy bay cường kích chao đảo trên bầu trời, trút xuống hàng nghìn quả bom các loại: bom phá, bom nổ chậm, bom bướm, bom tọa độ... Đất đá bị cày đi xới lại nát vụn như mâm xôi, khói thuốc nổ mù mịt quyện với sức nóng hừng hực của dải đất miền Trung.

Nơi cuồng phong đạn bom tàn khốc ấy, có những con người đã biến nỗi sợ hãi thành ý chí sắt đá. Họ là những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi của lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP).

Trên đỉnh đồi Mơ O cao ngất – nơi hứng trọn từng trận cuồng phong đạn đạo, cô gái 18 tuổi La Thị Tám (Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân) đứng sừng sững bên chiếc kính ngắm.

Nhiệm vụ của chị Tám là làm "mắt thần": đếm từng quả bom rơi, quan sát vị trí bom nổ và cắm cờ đánh dấu những quả bom nổ chậm chưa nổ để lực lượng công binh đến phá gỡ.

"Năm đó tôi mới 18 tuổi," bà La Thị Tám ngậm ngùi nhớ lại khi đứng trước ngọn đồi Bằng Lăng năm nào. "Nhiệm vụ là đứng trên đỉnh đồi, dùng kính ngắm đếm từng quả bom máy bay Mỹ thả xuống. Quả nào nổ, quả nào nổ chậm... Đếm xong là chạy xộc xuống cắm cờ đánh dấu cho đội phá bom. Sợ chứ! Bom nổ bên tai, đất đá lấp ngang người. Nhưng nhìn xuống đường, thấy xe chở hàng, chở đạn của mình đang xếp hàng chờ đi qua, cái sợ nó biến đâu mất sạch."

Suốt 200 ngày đêm kiên cường trên đỉnh đồi, chị La Thị Tám đã đếm và đánh dấu được 1.205 quả bom. Nhờ sự mưu trí và dũng cảm ấy, con đường huyết mạch qua Đồng Lộc chưa bao giờ bị tắc nghẽn quá vài giờ đồng hồ.

Nếu chị La Thị Tám là "mắt thần" trên đỉnh núi, thì dưới mặt đường bốc khói, mười cô gái thuộc Tiểu đội 4 (Đại đội 552, Đội 55 TNXP) chính là những người trực tiếp "san hố bom, mở lối xe qua".

Tiểu đội trưởng là chị Võ Thị Tần – người con gái xứ Nghệ thông minh, cương nghị và tràn đầy nhiệt huyết. Chị Tần khi ấy mới 24 tuổi nhưng đã như người chị cả của cả tiểu đội. Trong túi áo của chị luôn cất giữ lá thư viết dở gửi cho người yêu đang chiến đấu ngoài mặt trận.

Cựu TNXP Nguyễn Thị Kim Cúc – người đồng đội chung chiến hào năm xưa – nghẹn ngào nhớ lại từng kỷ niệm nhỏ nhặt mà sâu đậm:

"Chị Tần lúc đó nghiêm khắc trong công việc nhưng thương em út lắm. Chị Cúc (Hồ Thị Cúc) thì khéo tay, hay hát. Ban ngày phơi mình dưới nắng gắt đào hố lấp bom, đêm về chị em lại nhường nhau từng gáo nước đục rửa chân tay, gội đầu. Tóc ai cũng khét lẹt mùi thuốc phóng, nhưng vẫn nắm tay nhau đùa: 'Khi nào hòa bình, phải gội bằng hoa bưởi cho thật thơm mới chịu'..."

Trong gian khổ tột cùng, tâm hồn họ vẫn trong trẻo như sương mai. Từ chiến trường ngập khói bom, trong lá thư gửi về cho mẹ, chị Võ Thị Tần đã viết những dòng chữ chan chứa niềm tin:

"Mẹ ơi! Ở đây vui lắm mẹ ạ. Ban ngày chúng con phơi mình dưới nắng, ban đêm làm đường dưới ánh bom tàn. Máy bay Mỹ có thể đánh sập con đường này, nhưng không thể ngăn được nhịp đập tim của chúng con hướng về Miền Nam..."

Chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968, trời Đồng Lộc đổ nắng gay gắt. Khoảng 16 giờ 00 phút, Tiểu đội 4 nhận lệnh ra làm đường để chuẩn bị cho đoàn xe quân sự sắp đi qua.

Trận đợt bom thứ 15 trong ngày bất ngờ dội xuống. Một quả bom rải thảm rơi ngay sát miệng hầm trú ẩn – nơi 10 cô gái đang tránh bom. Tiếng nổ rung chuyển đất trời, đất đá trên đồi cao đổ ập xuống phủ kín hầm. Không gian bỗng nhiên im bặt đến nghẹn thở.

"Chúng tôi lao đến, bới từng nắm đất bằng tay trần..." – bà Nguyễn Thị Kim Cúc không giấu được giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo. "Mười ngón tay rớm máu... Chúng tôi gào khóc gọi 'Tần ơi!', 'Cúc ơi!', nhưng chỉ có tiếng gió hú qua hố bom sâu hun hút. Cả 10 chị em... họ đã ra đi cùng một ngày, khi tuổi đời mới chỉ mười bảy, hai mươi..."

10 đóa hoa ấy gồm: Võ Thị Tần, Hồ Thị Cúc, Nguyễn Thị Nhỏ, Bùi Thị Xanh, Hà Thị Tấn, Nguyễn Thị Xuân, Trần Thị Hường, Trần Thị Nhỏ, Võ Thị Hà, và Vũ Thị Oanh. Người trẻ nhất khi ấy – chị Võ Thị Hà – mới vừa tròn 17 tuổi.  Hôm nay, Ngã ba Đồng Lộc đã khoác lên mình màu xanh bạt ngàn của cây lá và những đồi thông rì rào trong gió. Ngay tại nơi từng là hố bom tàn khốc, 10 ngôi mộ trắng của các chị nằm hàng ngay ngắn, hướng về phía con đường huyền thoại năm xưa.

Những thế hệ trẻ hôm nay tìm về Đồng Lộc, nghiêng mình thắp những nén hương thơm và dâng lên những cành hoa bưởi, hoa cúc trắng – đúng như tâm nguyện thời con gái của các chị.

Bà La Thị Tám nhìn về phía khu di tích, nụ cười hiền hậu ánh lên niềm tự hào: "Mỗi lần trở lại đây, tôi không thấy các em ấy mất đi. Tôi thấy các em vẫn ở đây, trẻ mãi ở tuổi mười tám, đôi mươi, cười rạng rỡ giữa ngàn hoa..."

"Thời hoa lửa" ấy đã lùi xa vào quá khứ, nhưng khúc ca về 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộc và hàng ngàn người con đã hy sinh tuổi thanh xuân cho Tổ quốc sẽ còn vang vọng mãi cùng thời gian.