Kỹ thuật thiết kế trận địa bẫy đá cơ học trên đèo Ma Ty và cuộc chiến đấu bảo vệ căn cứ Bác Ái giai đoạn 1960 – 1965 của Anh hùng Pi Năng Tắc

Sau năm 1954, chính quyền Ngô Đình Diệm liên tục mở các chiến dịch càn quét vào vùng miền núi tây bắc tỉnh Ninh Thuận nhằm cưỡng bức đồng bào dân tộc Raglai rời bỏ buôn làng xuống sống trong các khu tập trung chiến lược tại Bà Râu và Tầm Ngân để cắt đứt nguồn tiếp tế của cách mạng. Pi Năng Tắc đã kiên trì bám trụ tại rừng sâu, tổ chức lực lượng thanh niên bí mật đột nhập phá khu tập trung vào đêm 30/8/1960, đưa hơn 3.000 người dân trở về vùng núi cao Bác Ái lập làng kháng chiến, tổ chức phát rẫy trồng ngô, sắn tự túc lương thực và thành lập đội du kích xã Phước Thành.

Để ngăn chặn các tiểu đoàn biệt kích và bảo an Sài Gòn có trang bị súng tiểu liên, súng cối hiện đại thường xuyên hành quân theo đường mòn độc đạo qua đèo Ma Ty và khu vực suối Lạnh vào đánh phá xã Phước Thành, trong điều kiện đội du kích hoàn toàn không có súng trường quân dụng, Pi Năng Tắc đã nghiên cứu địa hình vách núi có độ dốc từ 45 đến 60 độ để chế tạo hệ thống bẫy đá cơ học quy mô lớn. Mỗi giàn bẫy được kết cấu bằng các thân cây gỗ rừng cứng ghép thành một mặt sàn nghiêng đặt chênh vênh trên mép vực cao hàng chục mét, toàn bộ trọng lượng sàn được giữ bằng các sợi dây rừng (dây mây, dây song) bện chặt nối về một trục chốt điều khiển ngụy trang kỹ trên đỉnh núi; trên mỗi sàn gỗ chất từ 3 đến 5 tấn đá tảng tròn và đá hộc sắc cạnh. Dọc theo đoạn đường mòn hẹp dài khoảng 300 mét dưới chân vách núi, ông bố trí liên tiếp hàng chục giàn đá nối tiếp nhau; đồng thời ở phía taluy âm bên bờ suối đối diện, ông chỉ đạo cắm hàng vạn mũi chông tre, chông nứa tẩm nhựa cây độc và gài cung tên tự động để khóa chặt không gian ẩn nấp của địch.

Tháng 7/1961, khi một đại đội lính bảo an và biệt kích gồm hơn 100 binh sĩ của chính quyền Sài Gòn hành quân lọt hoàn toàn vào khu vực tử địa dưới chân đèo Ma Ty, Pi Năng Tắc phát tín hiệu chỉ huy cho các tổ du kích dùng rựa sắc chặt đứt đồng loạt các dây neo giữ chốt ở cả hai đầu và chính giữa trận địa. Hàng chục tấn đá tảng từ trên vách núi cao đồng loạt đổ sập xuống với gia tốc lớn, nghiền nát đội hình hành quân; những binh lính sống sót hoảng loạn nhảy tránh xuống phía bờ suối đều rơi thẳng vào hệ thống hầm chông thò và bẫy cung tên bố trí sẵn. Chỉ trong vòng vài phút giao chiến mà không tốn một viên đạn nào, trận địa bẫy đá của Pi Năng Tắc đã tiêu diệt và làm bị thương gần 100 binh sĩ đối phương, buộc số còn lại phải tháo chạy vĩnh viễn không dám hành quân qua đèo Ma Ty. Tính từ năm 1961 đến năm 1964, ông đã chỉ huy du kích đánh hàng chục trận, diệt hơn 200 tên địch. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tại Đại hội toàn miền Nam lần thứ nhất ngày 5/5/1965.