Kỳ tích "Lưỡng quốc Trạng nguyên" chấn động triều Minh
Năm 1457, sau khi mãn tang mẹ, Nguyễn Trực được triều đình tin tưởng cử làm Chánh sứ dẫn đầu phái đoàn sang ngoại giao với nhà Minh (Trung Quốc). Đúng lúc phái đoàn nước Nam đặt chân đến kinh đô phương Bắc thì triều đình nhà Minh đang tổ chức kỳ thi Đình để tuyển chọn Trạng nguyên cho đất Bắc. [1, 2]
Với lòng tự tôn dân tộc sâu sắc và muốn cho thiên triều biết đến tài học vấn đỉnh cao của người nước Việt, Nguyễn Trực cùng Phó sứ là Trịnh Thiết Trường đã xin phép được đăng ký tham gia lều chõng ứng thí. Đứng trước hàng ngàn sĩ tử đất Bắc, vị Chánh sứ nước Nam vẫn ung dung, múa bút thành văn, hoàn thành bài thi một cách xuất sắc nhất. [1, 2]
Khi chấm bài, hoàng đế nhà Minh cùng các đại thần đều phải ngỡ ngàng, thán phục trước những lập luận uyên bác, nét chữ phượng múa rồng bay của Nguyễn Trực. Vua Minh đã hạ chiếu phong Nguyễn Trực đỗ danh hiệu Trạng nguyên Bắc triều, ban mũ áo lam bào thưởng cho tài năng của ông. Kể từ đó, lịch sử bang giao trân trọng ghi nhận Nguyễn Trực là vị Lưỡng quốc Trạng nguyên (Trạng nguyên hai nước) đầu tiên của Đại Việt. Ông đã mang về niềm tự hào, sự kiêu hãnh to lớn cho quốc thể, bắt triều đình phương Bắc phải nghiêng mình nể phục trí tuệ nước Nam. [1, 2, 3, 4]
