KÝ ỨC 26 NGÀY ĐÊM Ở HUẾ
Nhắc đến những người từng chiến đấu tại chiến trường Trị - Thiên Huế trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Thiếu tướng Phan Văn Lai là một nhân vật để lại nhiều dấu ấn. Ông đã có nhiều năm hoạt động tại chiến trường Thừa Thiên Huế và trực tiếp tham gia những sự kiện quan trọng trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.
Năm 1964, Phan Văn Lai được điều động vào chiến trường Trị - Thiên Huế công tác trong lực lượng an ninh. Những ngày đầu ở chiến trường, cuộc sống của cán bộ, chiến sĩ gặp rất nhiều khó khăn. Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, lương thực không phải lúc nào cũng được bảo đảm. Tuy vậy, ông cùng đồng đội vẫn bám địa bàn, tìm cách hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Đến năm 1967, Khu Trị - Thiên Huế được thành lập, ông được điều động làm Chánh Văn phòng Ban An ninh Khu và được cử về công tác tại huyện Phú Vang. Đây cũng là khoảng thời gian ông trực tiếp tham gia công tác chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tại Huế.
Sáng mồng 2 Tết Mậu Thân, sau khi vượt qua cầu Bến Ngự, ông cùng đồng đội tiến vào khu vực phố Nguyễn Hoàng, nay là đường Phan Bội Châu. Tại đây, lực lượng của ông tổ chức truy bắt Trần Đình Thương, Phó Tỉnh trưởng Thừa Thiên - Huế. Qua những dấu vết để lại trong căn nhà, ông nhận định đối tượng có thể đang ẩn náu trên trần và tổ chức kiểm tra, kêu gọi đầu hàng. Sự việc cho thấy trong chiến đấu, ngoài lòng dũng cảm còn cần sự bình tĩnh và khả năng phán đoán tình hình.
Một nhiệm vụ đặc biệt khác mà Phan Văn Lai trực tiếp tham gia là giải phóng nhà lao Thừa Phủ. Đây là nơi giam giữ hơn 2.000 cán bộ, đảng viên và du kích. Khu vực nhà lao được bố trí phòng thủ rất chặt chẽ nên việc tiến công trực diện gặp nhiều khó khăn. Ông đã lựa chọn cách vận động, gây tác động tâm lý và tìm kiếm thông tin từ bên trong. Sau khi biết được một đường thoát nước bí mật, lực lượng của ông bí mật tiến vào nhà lao và giải phóng khoảng 2.300 người bị giam giữ.
Trong suốt 26 ngày đêm chiến đấu tại Huế, Phan Văn Lai cùng đồng đội còn tham gia thu giữ nhiều tài liệu quan trọng tại các cơ sở của chính quyền và cơ quan tình báo đối phương. Những tài liệu này sau đó được đưa về để khai thác thông tin phục vụ công tác an ninh.
Sau khi chiến sự ở Huế kết thúc, những ngày tháng Mậu Thân vẫn trở thành một phần ký ức sâu đậm trong cuộc đời Phan Văn Lai. Nhiều năm sau, khi kể lại những chuyện đã trải qua, ông vẫn nhớ rõ những ngày chiến đấu cùng đồng đội giữa thành phố Huế. Đó là những ngày mà mỗi nhiệm vụ đều chứa đựng khó khăn và nguy hiểm, nhưng cũng là những năm tháng mà ông và đồng đội đã dành tuổi trẻ của mình cho chiến trường.
Câu chuyện về Thiếu tướng Phan Văn Lai giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu thêm về một giai đoạn đặc biệt của lịch sử Huế. Qua ký ức của một người từng trực tiếp tham gia chiến trường, những sự kiện lịch sử không còn chỉ là những con số hay mốc thời gian trong sách giáo khoa mà trở thành những câu chuyện về con người, về tuổi trẻ và những năm tháng đã qua.
Sưu tầm:Chi đoàn 11/9-Đoàn trường THPT Thuận An
Nguonthamkhao:
Báo Nhân Dân, Thiếu tướng Công an Phan Văn Lai: Nhớ Huế Mậu Thân 1968.
