Ký ức "56 ngày đêm"

Cụ kể: “Tháng 3/1947, tôi nhập ngũ tại Trung đoàn 174, Đại đoàn 316. Ngày 16/6/1952, tôi vinh dự được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam). Đầu tháng 12/1953, tôi được cấp trên bổ nhiệm giữ chức Trung đội trưởng Trung đội 1 và giao nhiệm vụ cùng đơn vị hành quân gấp từ Sơn La lên Lai Châu.

Sau 1 tuần hành quân vượt qua nhiều núi cao,rừng sâu, toàn bộ trung đoàn 174 đã có mặt ở ngã tư Tuần Giáo.Tới đây, cấp trên lại thông báo,địch đang rút lui khỏi Lai Châu về co cụm tại Điện Biên Phủ. Thế là tôi chỉ huy trung đội vận động nhanh tới khu vực Pù San- Mường Pồn để tiêu diệt toàn bộ cánh quân này,không cho chúng chạy về tăng cường cho Điện Biên Phủ…

Sáng 12/12, chúng tôi đã áp sát Mường Pồn, huyện Điện Biên, thì nhận được tin địch từ Lai Châu đã về tới. Bị các đơn vị của ta chặn đánh, chúng đành phải co cụm toàn bộ lại Mường Pồn để gọi máy bay yểm hộ, bắn phá dữ dội quân ta. Nhưng trong thế trận bị bao vây, chúng không còn con đường nào khác đành phải mở “đường máu” chạy về Điện Biên Phủ...

Cùng thời điểm đó, quân ta đã chốt chặn kịp thời, chiến đấu hết sức dũng cảm, đánh lui nhiều đợt phản kích của địch, nhưng cũng bị thương vong rất nhiều. Đại đội 317 của chúng tôi được tăng cường ở cánh phải, chớp thời cơ dũng cảm đánh thẳng vào trung tâm Mường Pồn. Lúc đó trời rét, mưa phùn, chúng tôi băng qua suối sâu, vượt lên bờ thì khẩu đại liên của địch đặt dưới gầm nhà sàn bắn chặn. Xạ thủ Trịnh Văn Định nằm xuống dùng súng trung liên diệt được khẩu đại liên của địch đang bắn ra và anh ấy trúng đạn hi sinh.

Chính trị viên Đại đội Trần Văn Bật hô xung phong, chúng tôi nhất loạt xông lên tiêu diệt quân địch và chỉ 30 phút sau, chúng tôi đã làm chủ trận địa... Lúc đang lùng sục những tên địch ngoan cố chạy trốn, đồng chí Bật giẫm trúng mìn nên hi sinh; tôi cũng bị mảnh mìn găm vào đùi trái, máu ra rất nhiều phải vào trạm phẫu thuật sơ cứu...

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt địch, đơn vị Trung đoàn 174 lại hành quân gấp qua đèo Mường Ảng vào Điện Biên Phủ. “Những ngày cuối tháng 12/1953 lạnh giá, chúng tôi đã đến Mường Phăng và đi vào Tà Lèng. Ở đây, đơn vị chúng tôi triển khai chốt giữ một số điểm cao án ngữ phía đông Mường Thanh để bí mật áp sát các căn cứ của địch.

“Những ngày này, chúng tôi đào hầm cật lực, vất vả chủ yếu vào ban đêm dưới thời tiết giá lạnh, mưa phùn, có mưa rào, ẩm ướt, muỗi vắt, ruồi rỉn nhiều như trấu.

Địch biết ta đào hầm hào, chúng bắn ra dữ dội. Ngày 31/1/1954, chúng đem bộ binh đánh ra Tà Lèng.

Đại đội 925, Tiểu đoàn 255 của Trung đoàn 174 đã đánh chặn địch rất dũng cảm. Đến mồng 3 tết Giáp Ngọ, một tiểu đoàn của địch bí mật đánh ra Khe Chít, có xe tăng và pháo binh yểm hộ tiến đánh Đồi Xanh. Tuy nhiên, vẫn bị các chiến sĩ của Tiểu đoàn 249 và các đơn vị bạn đánh bại 7 đợt tiến công của địch, đập tan những cố gắng cuối cùng của địch với hy vọng phá bỏ vòng vây đang ngày càng thít chặt quanh tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của quân ta.

Nhờ các đơn vị bạn đánh chặn, chốt giữ Tà Lèng, Khe Chít, Đồi Xanh, Tiểu đoàn 249 chúng tôi tiếp tục đào hào, làm trận địa. Đêm 13/3, mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ, ta đánh vào Him Lam và sau đó là đồi Độc Lập và Bản Kéo. Trung đoàn 174 làm nhiệm vụ đánh nghi binh, dùng sơn pháo bắn thẳng vào đồi A1 và C1, giúp các đơn vị bộ binh áp sát, tập kích địch, trong khi các đơn vị khác tranh thủ thời cơ đào hào, nhanh chóng tiếp cận, bao vây quân địch

Đêm 29/3, tôi dẫn đầu Trung đội 1, Đại đội 317 đánh chiếm Đồi Cháy, cách đồi A1 khoảng 100m, khiến địch bỏ chạy về A1. Từ cứ điểm A1, chúng dùng các loại súng cối bắn sang như mưa và gọi pháo chi viện từ Mường Thanh, Hồng Cúm câu tới. Toàn bộ trung đội chúng tôi phải ép mình dưới hào. Tôi may mắn nhặt được chiếc mũ sắt Nhật nên cũng tránh được nhiều mảnh đạn ngăm vào đầu... Trận đánh này ta giằng co quyết liệt, Trung đội tôi đã mất 1 nửa lại hi sinh thêm 3 đồng chí nữa. Cả trung đoàn đã tung hết lực lượng dự bị mà chưa chiếm được đồi A1. Tuy nhiên, ta cũng tiêu hao nhiều sinh lực địch. Bị thiệt hại nặng, địch ra sức củng cố và tăng viện.

Hằng ngày, chúng tôi theo dõi, quan sát địch vào buổi sáng khoảng 8 giờ, 9 giờ, buổi chiều vào khoảng 2 giờ, 3 giờ, chúng cho quân nhảy dù và thả các loại dù hàng chi viện tại Điện Biên Phủ. Có lúc hàng chục chiếc máy bay Đa-cô-ta bay tới, thả hàng trăm chiếc dù.

Theo đó, dù đỏ là sĩ quan, dù xanh là dù lính, dù trắng là dù hàng. Chúng tôi đã tổ chức các trận địa bắn tỉa và đoạt các loại dù địch, cắt túi “dạ dày” và gây tổn thất lớn và sự hoang mang cực độ cho quân địch…

Với phương án đào đường hầm ngầm, dùng một khối bộc phá lớn công phá để tiêu diệt địch, theo nhiệm vụ cấp trên giao, đơn vị chúng tôi giữ cửa hầm, tham gia đào và chuyển đất ra ngoài. Công việc chủ yếu làm vào ban đêm, giữ bí mật để địch không biết được ta đào, đào từ hướng nào. Nhiều đêm tôi cũng tham gia đào hầm và vận chuyển đất. Đất đồi A1 là loại đất sét màu nâu dễ đào, nên sau 15 ngày đường hầm đào được khoảng 50m và đào thêm được một ngách chữ T để chứa thuốc nổ. Cùng với đó, chúng tôi còn tham gia vận chuyển thuốc nổ vào hầm hoàn thành theo đúng kế hoạch. 12 giờ trưa ngày 1/5, chúng tôi nhận nhiệm vụ giữ cửa hầm, bảo vệ cho đơn vị Công binh 83, làm tốt nhiệm vụ gây nổ quả bộc phá 1.000kg, phá hầm ngầm của địch. Để đảm bảo chắc chắn, Chi bộ Đại đội 317 đã cử 2 đồng chí đảng viên tình nguyện cảm tử, trong trường hợp gây nổ không thành thì mỗi đồng chí ôm một khối bộc phá nặng 20kg lao vài hầm ngầm gây nổ bằng được…

Đêm ngày 6/5,theo lệnh của chỉ huy, Đại đội tôi chia làm 2 mũi đánh hầm ngầm và khu thông tin. Tôi là người nằm gần cửa hầm đặt khối bộc phá khổng lồ,cách khoảng 30m, bên cạnh là bụi tre già. Thời điểm bộc phá ngàn cân nổ,tôi không còn nghe thấy gì,chỉ thấy người tôi bị một lực đẩy từ lòng đồi,đưa lên khỏi mặt đất và bụi tre già bay lên cùng tôi rồi rơi xuống. Máu mũi,máu mồm ộc ra. Tôi ngất đi trong đêm cách chân đồi A1 vài chục mét.

Số anh em còn lại của trung đội tôi, cùng Đại đội 317 dũng mãnh xông lên tiêu diệt địch. Đến 4 giờ 30 phút ngày 7/5, đơn vị tôi đã chiếm được đồi A1 rồi cùng đơn vị khác nhanh chóng đánh chiếm cứ điểm A3.

Sau này, nghe đồng đội kể lại, sáng hôm sau, mọi người tìm thấy tôi nằm bất tỉnh, bên cạnh là bụi tre già bật gốc. Rất may, khi tôi bay lên bụi tre không đập dính người, đất đá lấp còn hở mặt mũi. Thấy tôi mình đầy bùn máu, nhưng còn thoi thóp thở, anh em cứu thương đưa vào trạm sơ cứu. Chiều 7-5, tôi tỉnh lại, tai điếc đặc không nghe thấy gì. Tôi thấy người chiến sĩ cứu thương giơ tay ra hiệu, lúc đó mới biết đồi A1 đã bị quân ta tiêu diệt. Chập tối hôm đó, tôi cũng được biết tin quân ta tiêu diệt bắt sống toàn bộ địch ở Mường Thanh và cả tin quân ta bắt sống tướng Đờ Cát…