Ký ức bi hùng của Đại tá Công an đi qua hai cuộc chiến – Đào Quang Vinh (1)

“Một tập thể anh hùng được làm nên từ những người anh hùng” – câu nói ấy dường như được viết ra để dành cho những con người như ông Đào Quang Vinh, người con của quê hương thôn Chanh, xã Nhân Mỹ, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam (cũ). Cuộc đời ông là bản anh hùng ca vừa bi tráng, vừa hào hùng, phản ánh rõ nét tinh thần bất khuất của những người Việt Nam trong thời kỳ “hoa lửa”.

Sinh ra trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước, ông Đào Quang Vinh sớm chứng kiến cảnh nước mất, nhà tan dưới ách đô hộ của thực dân. Chính điều đó đã nuôi dưỡng trong ông ý chí đấu tranh và khát vọng giành lại độc lập cho dân tộc. Cuộc đời ông là một câu chuyện đầy bi thương nhưng cũng rất đỗi hào hùng. Để theo đuổi lý tưởng cách mạng của mình, đã có 3 người thân ruột thịt của ông bị địch sát hại, nhưng ông vẫn một lòng kiên trung với Đảng, với cách mạng…

Khi đó, ông Đào Quang Vinh, người Xã đội trưởng năm xưa, là một trong những nhân chứng sống, gắn liền với lịch sử đấu tranh hào hùng của Đảng bộ, nhân dân xã Nhân Mỹ chống lại ách xâm lược của thực dân Pháp và bè lũ tay sai.

Năm 1945, trước khí thế sôi sục của những ngày đầu cách mạng, chưa đầy 20 tuổi, ông đã rời quê hương, lên Hà Nội, tham gia vào các tổ chức cách mạng tại Thủ đô; đồng thời là chiến sĩ Đội tự vệ chiến đấu khu Đông thành Hà Nội. Với tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, ông cùng đồng đội giữ vững các tuyến đường huyết mạch để Bác Hồ và chính quyền cách mạng rút lên căn cứ, bắt đầu cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.

Năm 1947, ông được điều trở lại quê hương, gây dựng phong trào cách mạng; cấp trên phân công ông làm Xã đội trưởng, trực tiếp cùng dân quân du kích xã chiến đấu với kẻ thù. Lực lượng du kích được triển khai ở từng thôn xóm, nhưng thời gian đầu, xã đội tập trung chỉ có 7 người.Nhiệm vụ của ông và đồng đội là làm “trong sạch địa bàn”, phân loại, bắt giữ 30 đối tượng chống đối cách mạng, trong đó đưa 12 đối tượng đưa đi tập trung cải tạo dài ngày tại khu 4 (vùng tự do của ta), số còn lại cảm hóa, giáo dục tại địa phương. Tuy du kích tập trung ít, nhưng với phương châm “Ngày thì bao vây, đêm thì quấy rối”, lực lượng du kích xã Nhân Mỹ đã làm cho địch hoang mang, lo sợ, tìm cách co cụm, mất ăn, mất ngủ…

Giai đoạn 1949 - 1952, lực lượng dân quân du kích xã đã phát triển cả về số lượng và quy mô, với hơn 30 người tham gia thành một trung đội tập trung. Tỉnh ủy Hà Nam chỉ đạo công tác phá tề trừ gian, mở rộng khu du kích và căn cứ du kích, ông được lệnh chuyển về làm Chính trị viên phó Đại đội trợ chiến, Tiểu đoàn 71 tỉnh Hà Nam. Đơn vị của ông phối hợp với bộ đội chủ lực Quân khu 3, tổ chức đánh nhiều trận lớn nhỏ.Với vai trò là người chỉ huy, trực tiếp chiến đấu tiêu diệt nhiều tên địch và bè lũ tay sai; thoắt ẩn, thoắt hiện, quấy rối các đồn, bốt địch, cái tên Đào Quang Vinh (tức Mân) từ lâu đã là “cái gai” trong mắt bọn thực dân và tay sai. Hành tung của ông luôn được bọn chỉ điểm theo sát để tìm cách tiêu diệt.

Ngày 26-5-1950, mới tờ mờ sáng, phát hiện ông đang tham gia cuộc họp với tổ Đảng làng Chanh, quân Pháp và lính ngụy của 3 bốt Cống Vua, Bàng Ba, Lý Nhân đã phối hợp bủa vây làng Chanh, chặn khắp các ngả đường, lùng sục từng nhà trong làng để bắt ông cùng đồng đội. Trong lúc bắt giữ ông và một đồng đội, ông đã mưu trí, dũng cảm trốn thoát, đồng đội ông là Trần Văn Tước bị chúng sát hại.

Cay cú không bắt và tiêu diệt được ông, chúng quay sang trả thù hèn hạ gia đình ông. Đầu tiên là chúng đốt nhà, đánh mẹ ông bị trọng thương. Sau đó, địch ở bốt Cống Vùa kéo vào nhà bắt bố ông là cụ Đào Trọng Liêm. Chúng bắn cụ Liêm bị thương một chân, rồi đưa cụ về bốt thay nhau tra tấn, dùng cực hình ném đá, bỏ đói buộc cụ phải dụ ông Vinh ra hàng… Nhưng cụ Liêm đã anh dũng, không khuất phục và bị địch bắn chết.

Không dừng lại tại đây, bọn chúng còn trả thù ông bằng hành động hèn hạ sát hại vợ ông là bà Trần Thị Điệt. Như vậy, để ngăn cản và làm thui chột ý chí cách mạng của người thanh niên yêu nước Đào Quang Vinh, bọn thực dân Pháp và phản động đã giết hại 3 người thân ruột thịt của ông.

Tháng 11-1953, ông Vinh được chuyển về công tác tại Công an tỉnh Hà Nam. Năm 1963, ông được điều chuyển lên Bộ Công an công tác, rồi tiếp tục được điều đi chi viện cho chiến trường miền Nam; trực tiếp chiến đấu tại mặt trận Thừa Thiên - Huế. Lúc này, ông đã lập gia đình mới và có 4 con nhỏ. Nhưng với trách nhiệm của người cán bộ, đảng viên, ông vẫn hăng hái lên đường nhận nhiệm vụ.

Trải qua nhiều cam go, nguy hiểm trong thời kỳ chống thực dân Pháp, ông đã tôi luyện bản lĩnh chiến đấu trong con người ông. Vì vậy, trong điều kiện chiến trường miền Nam diễn ra rất cam go, bom đạn địch trút xuống ngày đêm, ông vẫn sáng suốt, mưu trí cùng đồng đội hoàn thành mọi nhiệm vụ được phân công.

Đặc biệt là chiến công cùng đồng đội bắt được một toán thám báo người Đài Loan khi chúng đang hoạt động chống phá ta.Được cấp trên phân công, ông cùng 7 chiến sĩ áp tải toán thám báo, vượt đường Trường Sơn ra Hà Nội an toàn, trong điều kiện con đường huyết mạch này bị địch đánh phá ác liệt. Cũng trong thời gian công tác, chiến đấu tại chiến trường Thừa Thiên - Huế, ông đã bị thương. Về công tác tại cơ quan Bộ Công an, ông trải qua nhiều đơn vị, chức vụ công tác khác nhau. Năm 1989, ông được nghỉ hưu với cấp hàm Đại tá.

Đi qua hai cuộc kháng chiến của dân tộc, có lẽ, hơn ai hết, ông Đào Quang Vinh là người thấm thía nhất giá trị của hòa bình. Nhưng để có được cuộc sống hòa bình như hôm nay, người đảng viên có thâm niên gần 70 năm tuổi Đảng ấy đã cống hiến hết tuổi thanh xuân của mình, với đầy những mất mát, đau thương vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

Giờ đây, khi đã gần ở cái tuổi “bách niên giai lão”, thú vui của ông hằng ngày là chăm sóc vườn cây, ao cá; hưởng cuộc sống thanh nhàn về tâm tưởng lúc cuối đời ngay tại quê hương đã sinh ra ông và gắn bó biết bao kỷ niệm vui, buồn.

Được biết, trước những đóng góp, hy sinh của ông cho cách mạng, chính quyền địa phương và Hội đồng thi đua xã Nhân Mỹ, huyện Lý Nhân đã làm hồ sơ lên Quân khu 3, đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ chống Pháp cho ông Đào Quang Vinh.

“Lịch sử không chỉ nằm trên sách vở, lịch sử đang sống trong từng câu chuyện kể của các nhân chứng”. Có lẽ để được nghe thấy tiếng chim hót, được mỗi sáng hít không khí trong lành và hàng ngày, hàng giờ được ngắm đất nước hình chữ S thân yêu như hôm nay là chiến công oanh liệt, hiển hách, ngang tàng của những nhân chứng sống và cả những trái tim đã nằm lại. Đất nước đã đi qua những thăng trầm, những ngày đêm khốc liệt nhưng “ánh lửa hoà bình, ngọn đuốc độc lập” – sáng rực, tình yêu nước cháy bỏng soi sáng con đường các anh đi. Đất nước Việt Nam ta đẹp lắm, hùng vĩ lắm – người Việt Nam kiên cường, yêu nước, đoàn kết lắm. Câu chuyện về ông Đào Quang Vinh khiến em vô cùng xúc động và tự hào. Ông là minh chứng cho tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và sự hy sinh thầm lặng của thế hệ đi trước. Dù thời gian có trôi qua, những giá trị mà ông để lại vẫn sẽ mãi là nguồn cảm hứng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

“Tự do, hòa bình không phải dễ. Có được bây giờ, cố mà giữ” – lời chia sẻ đầy xúc động của bác Cựu chiến binh Quách Minh Sơn lời gửi gắm của cả một thế hệ đã đi qua chiến tranh và nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về trách nhiệm trân trọng và bảo vệ nền hòa bình mà cha ông đã đánh đổi bằng biết bao hy sinh. Thế hệ cha ông cầm súng ra chiến trường để hôm nay, chúng em được cầm bút và vươn ra sánh vai với bạn bè quốc tế.Vì vậy hơn ai hết, em và các bạn trẻ ngày nay phải ra sức học tập, trau dồi kiến thức, kỹ năng, đạo đức để công dân tốt. Cùng với đó ra việc học tập, rèn luyện và gìn giữ những giá trị mà cha ông đã dày công vun đắp để ngọn lửa yêu nước, tinh thần kiên cường của dân tộc Việt Nam sẽ mãi được tiếp nối, không bao giờ tắt.