Ký ức chiến tranh
Trong căn nhà nhỏ nằm sâu trong ngõ vắng ở Quảng Trị, bác Lê Văn Minh – một cựu chiến binh từng chiến đấu tại chiến trường Thành cổ năm 1972 – khẽ mở chiếc hộp gỗ mun đã lên nước bóng ngà.
Bác không lấy ra những chiếc huân chương lấp lánh, mà cẩn thận nâng bằng cả hai tay một mảnh giấy màu ố vàng, mép giấy đã sờn rách và nhòe vết mực tím. Đó là bức thư người đồng đội cùng tiểu đoàn – chú Nguyễn Tiến Nam – viết dở gửi về cho người yêu ở quê nhà trước giờ nổ súng. Bức thư ấy đã nằm lại trong túi áo ngực của chú Nam, bị vệt máu khô làm nhòe đi một góc, và chưa bao giờ đến được tay người nhận.
"Này Minh, nếu lần này tao không về được, mày nhớ cầm tờ giấy này về xã Duy Xuyên đưa cho Cúc giùm tao nhé. Bảo cô ấy đừng chờ tao nữa..."
— Ký ức về lời dặn của chú Nam đêm 15 tháng 8 năm 1972.
Mùa hè đỏ lửa năm 1972, Quảng Trị trở thành túi mưa bom đạn giội. Chú Nam khi ấy mới mười chín tuổi, gạt nước mắt gác lại ước mơ bước chân vào cổng trường đại học để xếp hàng lên đường nhập ngũ.
Bác Minh nhớ lại, vào những đêm hiếm hoi dứt tiếng pháo bên dòng sông Thạch Hãn, hai người lính trẻ lại tựa lưng vào mép giao thông hào, chia nhau từng ngụm nước nhạt và mẩu lương khô. Trong bóng tối mù mịt, chú Nam lấy ra mảnh giấy học trò, cặm cụi viết dưới ánh sáng lóe lên từ những quầng pháo sáng.
Chú viết về lời hứa hẹn dưới gốc bàng ngày lên đường, về mái nhà tranh nơi quê nhà miền Trung nắng cháy, và về ước mơ ngày hòa bình sẽ về quê nắm tay người mình yêu đi trên con đường làng ngợp mùi rạ rạ chín.
Nhưng trận đánh ác liệt rạng sáng hôm sau đã khép lại tất cả. Một quả pháo kích rơi ngay trước cửa hầm. Chú Nam ngã xuống, tay vẫn ghì chặt ngực áo nơi cất giữ bức thư. Bác Minh ôm lấy người đồng đội, chỉ kịp nghe tiếng thì thầm đứt quãng rồi không gian rơi vào lặng ngắt. Chiến trường khốc liệt sau đó đã chia cắt tất cả, và lời hứa mang bức thư về quê nhà của bác Minh đành phải hoãn lại suốt hàng thập kỷ.
Ngồi đối diện với bác Minh, nghe giọng nói run run và nhìn đôi bàn tay gầy gộc chằng chịt vết sẹo chắp lại bên chén trà nguội, tôi mới thực sự hiểu chiến tranh không chỉ là những con số sự kiện khô khốc trên trang sách lịch sử.
Chiến tranh là nước mắt của những người mẹ, là tuổi thanh xuân vĩnh viễn dừng lại ở tuổi 19, 20 của biết bao người lính, và là những bức thư viết dở không bao giờ tới đích.
Nhìn vào mảnh giấy cũ kỹ ấy, tôi tự hỏi: Điều gì đã khiến một thế hệ trẻ trung, đầy hoài bão thời bấy giờ sẵn sàng gạt bỏ tình yêu đôi lứa, tương lai cá nhân để dấn thân vào nơi "bom xới đạn cày"?
Câu trả lời thật giản dị nhưng thiêng liêng: Lý tưởng sống và tình yêu Tổ quốc. Họ ngã xuống không phải vì họ không sợ chết, mà vì họ yêu hòa bình, yêu mảnh đất quê hương hơn cả bản thân mình.
Bức thư chưa kịp gửi của chú Nam mãi mãi là một khoảng trống đau đớn của quá khứ, nhưng lại là một ngọn lửa soi sáng cho hiện tại.
Là những sinh viên đang sống trong một đất nước hòa bình, được tự do học tập, đuổi theo ước mơ dưới bầu trời xanh không bóng bom đạn, chúng tôi hiểu rằng mỗi khoảnh khắc bình yên hôm nay đều được đánh đổi bằng máu và xương máu của lớp lớp cha anh đi trước.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng "thời hoa lửa" ấy sẽ không bao giờ bị quên cãi. Bức thư dở dang ngày nào nhắc nhở thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay phải sống sao cho xứng đáng: sống có trách nhiệm, biết cống hiến tri thức và nỗ lực hết mình để dựng xây đất nước Việt Nam ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn. Đó chính là cách tốt nhất để gửi tiếp những câu trả lời hoàn chỉnh cho những "bức thư chưa kịp gửi" của quá khứ.
