KÝ ỨC CỦA NGUYÊN BÍ THƯ XÃ LÊ QUANG CÁC VỀ HAI NĂM ĐẦU KHÁNG CHIẾN (1946 – 1947)

HAI NĂM ĐẦU KHÁNG CHIẾN (1946 – 1947)

Ngày 8/2/1946 (tức mùng 7 tháng giêng), giặc Pháp đưa bộ phận của trung đoàn 12 Rie và một số lính khác được máy bay, tàu chiến yểm trợ đánh chiếm thị trấn Ba Tri. Các đồng chí trong Quận ủy Ba Tri và lực lượng kháng chiến ở các xã đến bám trụ tại căn cứ Mỹ Hòa.

Tháng 3/1946, giặc Pháp chiếm xã Mỹ Chánh Hòa. Chúng lập lại Ban hội tề xã do tên Khai làm Hương cả. Tên Tây điền, Đồn trưởng ác ôn cùng các tên: Kiêu, Kỳ, Tương bắt chặt đầu, mổ bụng, moi gan, uống máu hàng chục cán bộ ta. Năm 1946, địch bắt 6 đồng chí: Nguyễn Văn Dễ, Nguyễn Văn Ren (Ba Ren), Võ Văn Phần (thầy Phần), Trần Văn Cầu (Mười Cầu), Lê Quang Sắng, Phùng Văn Đến đem về sân banh Mỹ Chánh chặt đầu. Đồng chí Hồ Văn Ren trước lúc hy sinh đã hô vang: “Hồ Chí Minh muôn năm”. Chúng còn gây nhiều tội ác dã man khác như bắt đồng chí Võ Văn Rạng, đồng chí Lê Văn Rạng, bắt chị Hai Thời hãm hiếp, đổ dầu đốt chết trước cửa bốt. Những hành động tàn ác của bọn thú làm cho nhân dân vô cùng căm phẫn.

Sau khi địch chiếm đóng xã, một số cán bộ đảng viên dao động bỏ việc, số trung kiên tiếp tục bám vào căn cứ, củng cố lại lực lượng tiếp tục kháng chiến.

Tháng 3/1946, quân dân xã chặn đánh 1 xe của địch ở lộ Hòa Bình diệt 1 tên, bắn bị thương 1 số tên.

Tháng 10/1946, sau khi lập xong bộ máy tề xã, thực dân Pháp rút đồn Mỹ Chánh, giao cho bọn tề xã quản lý địa bàn. Mặt trận Việt Minh xã viết thư cảnh cáo bọn tề xã, buộc chúng phải giải tán. Một số tề hoang sợ rời khỏi xã theo giặc Pháp, một số nghi ngờ địa vị làm ăn nơi khác. Xã Mỹ Chánh Hòa được giải phóng hoàn toàn.

Lúc này, thực dân Pháp rút bớt quân ở các tỉnh Nam Bộ, tập trung quân ra chiến trường chính Bắc Bộ. Cuối tháng 12/1946, quân Pháp rút khỏi Ba Tri. Nhân dân Mỹ Chánh Hòa có điều kiện thuận lợi để củng cố lại lực lượng tiếp tục kháng chiến lâu dài.

Bộ cơ sở xã được thành lập do đồng chí Sáu Thế làm Bí thư thay đồng chí Huỳnh Văn Chất (thầy Quyền) bỏ việc khi Pháp trở lại, đồng chí Trần Hữu Cứ làm Phó Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã. Đội du kích xã được thành lập. Đồng chí Nguyễn Văn Hùng (Ba Hùng) làm Ủy viên quân sự. Đồng chí Nguyễn Văn Hùng (Ba Hùng) làm Phó ban quân sự. Đồng chí Lê Sắc Tân (Tư Thạnh) làm Phó ban quân sự. Các ấp đều có ủy ấp. Ban Kinh tài có Trần Hữu Mới, Thái Hữu Trước. Mặt trận Việt Minh do đồng chí Sáu Thế làm Chủ nhiệm, đồng chí Bảy Tư làm Phó Chủ tịch. Các đoàn thể trong Mặt trận Việt Minh được củng cố lại. Hội Nông dân cứu quốc do Phan Văn Thạc làm Hội trưởng. Hội phụ nữ cứu quốc do Đặng Thị Trừ làm Hội trưởng, Phan Thị Xoàn làm Thư ký. Đoàn Thanh niên do Trần Hữu Bén làm Đoàn trưởng.

Các hội mẹ, hội chị chiến sĩ được tổ chức, góp phần chăm lo đời sống chiến sĩ. Phong trào hũ gạo nuôi quân được duy trì, mỗi khi nấu cơm, nhân dân bớt một nắm gạo dành dụm để gởi cho các ban lương thực gởi cho chiến sĩ. Ban lương thực do đồng chí Võ Văn Hữu làm Trưởng ban, Đặng Thừa làm Phó ban, tổ chức tiếp nhận lương thực do nhân dân đóng góp đưa về trên ủng hộ chiến sĩ. Mỗi khi có bộ đội về, Ban lương thực tổ chức nấu cơm, nước, tiếp tế cho bộ đội.

Nhân dân được giáo dục ý thức phòng gian bảo mật, không tiết lộ nơi ăn ở, bố trí lực lượng ta, mỗi khi có người lạ mặt vào xã báo cáo cho ta theo dõi, để phòng bọn do thám trà trộn vào vùng tự do nắm tình hình, chỉ giặc đánh phá cơ sở. Nhân dân còn thực hiện bao vây kinh tế địch không đem hàng hóa từ vùng tự do vào vùng địch buôn bán.