KÝ ỨC CỦA NỮ CỰU TÙ HOẢ LÒ
à Nội những ngày thu, trong căn phòng nhỏ ở phố Yên Bái 1 (quận Hai Bà Trưng), bà Nguyễn Thị Thường ( đoàn viên phụ nữ cứu quốc, đội Hoàng Diệu hoạt động nội thành) chầm chậm nhắc về một thời thanh xuân hào hùng.
Có bố, anh trai đều tham gia cách mạng, 15 tuổi, bà Thường chứng kiến cảnh anh trai bị giặc Pháp tử hình ở đình làng Thanh Nhàn. Căm thù giặc, người thiếu nữ chỉ mong nhanh lớn để thay anh làm nhiệm vụ.
Tuổi nhỏ nên bà được giao nhiệm vụ dẫn đường đưa bộ đội qua sông và làm những công việc phù hợp. Khi 18 tuổi (năm 1946), chính thức hoạt động cách mạng trong nội thành, bà được giao làm liên lạc mang tài liệu đến địa điểm tổ chức phân công; tuyên truyền, vận động bà con, phụ nữ tiểu thương trong nội thành ủng hộ cách mạng.
Tài liệu thường được bà giấu kỹ trong người rồi hòa vào đám đông đến chợ. Năm 1948, trong một lần đi làm nhiệm vụ, một tên mật thám đã phát hiện. Bà bị bắt ngay trên phố Hàng Bài.
"Bị đưa lên xe chở thẳng đến Hỏa Lò, tôi lén lấy tài liệu xé nát rồi thả xuống bánh xe phi tang", bà Thường nhớ lại.
Nhập trại, bà Thường trải qua những trận tra tấn dã man với đủ thủ đoạn đánh đập, dí điện vào người, ấn đầu xuống nước... nhưng bà không hé răng nửa lời.
“Có lần, tôi bị chúng tra tấn, cặp điện vào hai bên tai. Điện giật bắn người, một bên kẹp rơi xuống. Tôi liền bảo bọn lính cai ngục: "Này, rơi một bên rồi đấy". Nghe thấy thế, cả nhóm mấy chục lính tây, ta ngán ngẩm thốt lên “con này ghê lắm". Có lẽ do thấy tôi bình thản, không khai bất cứ điều gì nên từ đó chúng không tra tấn nữa.
Không tìm được chứng cứ, chúng đưa tôi về trại An Trí – nơi giam giữ những tù nhân “ngoan cố”, thường tù nhân sẽ phải ở đó đến chết.
Không nao núng, trong trại tôi tích cực tham gia sinh hoạt chi bộ, tuyên truyền về cách mạng cho những bạn tù”, bà Thường nhớ lại.
Trước thời điểm giải phóng ít tháng, nhóm của bà bị áp giải ra Hải Phòng dự kiến đưa lên tàu chở ra khơi rồi thả xuống biển… thủ tiêu. Biết âm mưu của địch, bà cùng đồng đội đấu tranh kiên quyết không lên tàu.
Ngày 20/7/1954, Hiệp định Genever được ký kết. “Tôi cùng đồng đội được trả tự do sau khi có lệnh trao đổi tù binh”, bà Thường rưng rưng nói. Trở về Thủ đô, bà cùng chị em phụ nữ chuẩn bị cho ngày đón đoàn quân chiến thắng trở về 10/10/1954.
