Ký ức của ông Sơn

Thật khó hình dung, người đang đối diện với tôi - năm xưa là một chiến binh rất dũng cảm. Ông Sơn ngoài đời trông nho nhã, dáng người nhỏ, da trắng, bộ quân phục màu xanh lấp lánh huy chương nhưng đôi mắt thì toát lên ánh nhìn như thắp lửa đầy tự tin trò chuyện. Nay đã bước qua tuổi 60, ông vẫn còn phong độ lắm. Phẩm chất người lính bao giờ cũng tỏa sáng. Sau chiến tranh trở về, giữa bộn bề khó khăn ông vẫn tiếp tục con đường bút nghiên thi vào khoa văn Đại học Sư phạm Vinh. Ra trường với tấm bằng tốt nghiệp loại ưu, từ đó trở thành thầy giáo cấp 3 ở quê nhà. Đời lính đã anh dũng, đời thường lại anh hùng! Gặp nhau lần đầu vội vã nhưng tôi thầm thán phục và rất kính trọng ông.

Năm 1972, giữa chiến trường ác liệt, có một chiến sĩ thuộc đơn vị của ông, trước lúc hy sinh trong ba lô có một cuốn sổ ghi những vần thơ: Từ buổi con lên đường, xa mẹ/ Theo anh em sang Lào rồi dấn bước vào Trung/ Non cao, núi biếc chập chùng/ Sớm nắng biển chiều mưa nguồn gian khổ/ Tuổi đôi mươi cuộc đời như hoa nở/ Vì hòa bình đâu ngại bước gian nguy… Những câu thơ như xoáy vào gan ruột người lính ngày ấy. Nó lay thức tâm can, gợi lên nỗi nhớ nhà da diết, nhớ quê hương đến nao lòng. Ông Sơn nhớ lại, hồi đó không ai dám đọc những vần thơ này vì sợ “dao động” lập trường. Nhưng đó mới là hiện thực khốc liệt của chiến tranh.

Có cuốn sách nào viết về chiến tranh mà không buồn! Hẳn độc giả đã từng tiếp cận “Nỗi buồn chiến tranh” của nhà văn Bảo Ninh - tiểu thuyết được đánh giá viết về chiến tranh cảm động nhất mọi thời đại. Tờ The New York Times còn gọi “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh là “phiên bản Việt” của tiểu thuyết “Phía Tây không có gì lạ” đã vang danh từ lâu. Vương Khả Sơn nói rằng chiến tranh nay đã lùi xa. Lịch sử là sự thật. Ông viết về chiến tranh mà không tô hồng hào quang chiến thắng. Bởi bộ mặt thật của chiến tranh là khốc liệt, chết chóc và đổ máu. Lột tả “khuôn mặt thật” của chiến tranh để thấy cái giá của độc lập, tự do như hôm nay. Giá trị của sự thật là lý do để cuốn sách của ông được tái bản đến lần thứ năm, được độc giả cả nước nồng nhiệt đón nhận.

Cũng như bao người con đất Việt những năm tháng cả nước sục sôi đánh Mỹ, dồn tất cả sinh lực cho cuộc chiến cuối cùng để giải phóng Sài Gòn, thống nhất đất nước, Vương Khả Sơn đã lên đường nhập ngũ khi chưa đầy tuổi 18. Cuộc đời người lính của ông đã đi dọc chiều dài đất nước, từ mảnh đất Hà Tĩnh quê hương đến Quảng Bình rồi vượt Trường Sơn sang nước bạn Lào, Campuchia rồi trở về miền Đông, Tây Ninh, Sông Bé - Bình Dương. Hơn 40 năm ngày đất nước thống nhất, những hình ảnh dữ dội, khốc liệt mà không kém phần nhân văn đẹp đẽ, đầy chất tráng ca của cuộc chiến vẫn in đậm trong ký ức của ông. Đọc những dòng hồi ký ông viết, có thể thấy toát lên tất cả là một hiện thực sống động như bản thân cuộc chiến tranh mà ông và đồng đội đã trải qua. Ông đã miêu tả một cách chi tiết và đầy đủ về những cuộc hành quân vượt đèo cao, sông sâu, núi cả, những trận đánh giáp mặt quân thù, những tình huống bất ngờ và hết sức nghiệt ngã của cuộc chiến… Tất cả được tái hiện rõ rệt như một cuốn phim tài liệu, trong đó cận cảnh và rõ nét nhất vẫn là những trận mưa bom bão đạn của kẻ thù và những gương mặt đồng đội hy sinh vô cùng anh dũng. Đọc hồi ký, mọi người có thể thấy được tinh thần không sợ hy sinh gian khổ, sẵn sàng đón nhận cái chết vì quê hương đất nước của cả một thế hệ trong đó có ông…